Özet Eski şiir mecmuaları yalnızca bazı şiirlerin toplandığı sıradan eserler değildir, bazen biyografik bir kaynak özelliği de gösterebilirler. Bu mecmualarda bazen bilinen bir şairin, bilin...
Süleyman Çelebi’nin “Vesîletü’n-necât” adını verdiği ve H. 812/ M. 1409-10 yılında Bursa’da tamamladığı “mevlid”i, bu tür eserlerin ilki değilse de en çok tanınan, okunan ve sevilen bir örneğ...
Emîr Hüsrev-i Dihlevî, Hindistan’da doğup büyümüş Türk soylu bir şairdir. Nitekim bizzat kendisi “Türkî-i Hindustâniyem/Hindistanlı Türküm” derken, intisap edip terbiyesinde yetiştiği şeyhi Ş...
Temel malzemesi dil olan edebiyat, insanoğlunun üretimine dayalı bir sanattır. Diğer taraftan fonoloji olarak da adlandırılan ses bilimi, dilin seslerini (fonem) inceleyen bir bilim alanıdır....
Birey-toplum ilişkisinde, insan davranışları belirli kurallar ölçüsünde tespit edilir. Bu kurallar zincirini, maddi ve manevi değer yargıları oluşturur. Bunların kazanımında, insanın öncelikl...
KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA ÇERÇİ/PÎLE-VER
Klasik Türk edebiyatında şairlerin, mesleki birikim ve tecrübelerinin yanında diğer pek çok meslekten de istifade ettikleri görülmektedir. Tabip, şekerci, helvacı, hoca, vaiz, müftü, şeyh, im...
SADRAZAM HEKİMOĞLU ALİ PAŞA HAKKINDA BİYOGRAFİK TARİHİ BİR ESER
Bu yazıda 18. yüzyıl sadrazamlarından Hekimoğlu Ali Paşa hakkında yazılmış olan Metâliü’l-âliye fî Gurreti’l-gâliye hakkında bilgi verilecektir. Hekimoğlu Ali Paşa’nın oğlu İsmail Ziyâeddin E...
KLASİK ŞİİRDE “AHVEL” (ŞAŞI) METAFORU: DÜALİZMİN REDDİ
Tasavvuf düşüncesi klasik şiirin anlam dünyasının ve estetik anlayışının şekillenmesinde belirleyici bir etki göstermiştir. Tasavvuf geleneğinde, “Allah’tan başka mevcut yoktur” düsturuyla di...
ŞEYHÜLİSLÂM BAHÂYÎ DİVÂNI’NDA ŞAHSİYETLER
İşlediği konular ve beslendiği kaynaklar bakımından oldukça zengin olan Klasik Türk Edebiyatı, dinî, tarihî, mitolojik ve folklorik temellere dayanır. Kendine özgü biçim ve muhtevasıyla binle...
MEVLİDİN ŞİİRE YANSIMASI: MEVLİD METHİYELERİ
Türkiye'de mevlid denilince, hemen herkesin aklına Süleyman Çelebi'nin eseri gelir. Süleyman Çelebi'nin Vesiletü'n-necât adındaki eseri, Türk edebiyatında mevlid türü olar...
Bu makalede İBB Kütüphanesi Atatürk Kitaplığı K.000351 numarada kayıtlı şiir mecmuası üzerine hazırlanan bir doktora tezi ile bu tezden üretilen bir makale Bâkî ekseninde değerlendirilmiş, ça...
Türk dili, deyimler ve mecazlı kalıp yapılar bakımından oldukça zengin bir dildir. Türkçenin deyim zenginliğinin en güzel örneklerinden biri klasik Türk edebiyatı metinleridir. Bu metinlerde ...
NEDÎM DÎVÂNI’NDA KUŞLAR
Dîvân şiiri, zengin anlam dünyasına sahiptir. Dîvân şairleri, şiirlerini yazma sürecinde Kur’ân-ı Kerîm, Hz. Muhammed, Hadîs-i Şerîf, peygamber kıssaları, tasavvuf, çeşitli ilim dalları, tari...
BALKAN COĞRAFYASINDAN BİR MEVLİD: İSMÂİL NİYÂZÎ EFENDİ’NİN MEVLÛD-I ŞERÎF’İ
Sözlükte “doğum yeri ve zamanı” anlamına gelen “mevlid” terimi, Hz. Muhammed’in doğumunu ve bu vesileyle yazılan eserleri ifade etmek için kullanılır. Türk-İslam kültüründe önemli bir yere sa...
Mezar taşlarında, binlerce yıllık geçmişimizden günümüze taşınan maddi-manevi milli değerlerimiz kayıtlıdır. Bu kitabeler, sanat yönünden olduğu kadar tarih, edebiyat ve dil açısından da belg...
Toplumlar, zaman içerisinde fikren, zikren, bedenen, davranış ve anlayış olarak olumlu veya olumsuz yönde değişim gösterirler. Bu durum insanoğlunun karakteristik bir özelliğidir. İnsan ve in...
Bilindiği üzere İslamiyet, Osmanlı divan şiiri için önemli kaynaklardan birisidir. Kur’an’da ahsenü’l-kasas yani kıssaların en güzeli olarak vasıflandırılan Hz. Yûsuf’a dair anlatılanlar bunl...
Azerbaycan edebiyatında modern şiirin yanı sıra klasik şiir de varlığını devam ettirmektedir. Bakü ve çevresinde, Şamahı’da ve diğer bölgelerde divan şiiri geleneği önemli şairler tarafından ...
BOSNA KADISI MEVLÂNÂ GINÂÎ (ö. 969/1561-1562’den sonra)’NİN ACÂİBÜ’L-MAHLÛKÂT TÜRÜNDEKİ TERCÜMESİ “MİR’ÂT-I KÂİNÂT”
Acâyibü’l-Mahlûkât kitapları yazıldığı devrin coğrafyası ve kozmografyası hakkındaki bilgiler başta olmak üzere tarih, astroloji, zooloji, botanik, mitoloji, biyoloji, alternatif tıp ve sosya...
Sözlükte; “eğri büğrü yol, sözün amacını gizlemek, bilmece, şaşırtmaca söz söylemek’’ anlamlarına gelen lagz kökünden türetilen lugaz, edebî manada bir varlığın özelliklerini sıralayıp çeşitl...
TEVFİK FİKRET'İN ŞİİRLERİNDE GÜNEŞ İMGESİ
Tabiat; insanı çevreleyen, saran bir mekândır. İnsanoğlu, hayat sahnesine çıktığı günden beri tabiatla sıkı bir ilişki içerisinde olmuştur. İnsan-tabiat ilişkisi edebî eserlerde de çeşitli şe...
Dilimizde yazılış ve okunuşları bakımından farklı fakat anlamca aynı olan kelimelere eş anlamlı kelimeler denir. Eski ifadeyle buna müteradif (1. Birbirine tâbi olan, birbiri ardınca giden. 2...
“SIRRΔ ya da “SIR” MAHLASLI BİR ŞAİRİN “ŞERH-İ MEDHİʾN-NEBΔSİ
Klasik Türk edebiyatında şairler kendilerine özgü mahlaslarını kullanmışlar ve edebiyat tarihinde bunlarla anılmışlardır. Bu müstear isimler, bir şairi ya da eserini diğerlerinden ayırıcı gör...
FUZULÎ'NİN BİR GAZELİNDEN HAREKETLE SÖZ-MANA İLİŞKİSİ
Üslup, dile ait ögelerin seçim ve düzenlemesiyle oluşur. Şairin bu düzenlemede geniş bir alanı vardır. Söz dizimi, kurduğu cümle yapısı, vezin, kafiye ve redif, edebî sanatlar, yararlandığı d...
Aruz, klasik Türk şiirinin ve bu şiirle ilgili çalışmaların vazgeçilmez bir parçasıdır. Zira aruz, manzum bir metnin en doğru şekilde tespit edilmesi noktasında ihmâl edilmez katkılar sağlar....
Tâhir Selâm Divanı
Bu çalışmada XVIII. yüzyılın ikinci yarısı ile XIX. yüzyılın ilk yarısında yaşayan "Selâm" mahlasıyla şiirler yazan Tâhir Selâm'ın Prof. Dr. Şevkiye Kazan Nas tarafından "...
ŞEYH GÂLİB DÎVÂNI’NDA SÖZ VE SÖZÜN MÜTERÂDİFLERİ
Başta kutsal kitaplar olmak üzere bütün din ve mitlerde söz mefhumuna önemli bir değer atfedilmiştir. Antik Yunan’dan günümüze değin söz, yazar ve şairlerin odak noktası olmuş, retorik ve b...