Klasik çağın şiiri
Mu’îdî’nin Necâtî’ye Nazireleri
Necâtî, Türk edebiyatının önde gelen şairlerinden olup pekçok şairi etkilemiş, şiirlerine nazireler yazılmış ve bir ekol olarak tarzı takip edilmiştir. Mu’îdî, Necâtî'ye nazire yazan şairlerdendi...
Gazelde İkileme Redif Ve İkileme Kafiye
Divan şairleri, kafiyeyi şiirin vazgeçilmez unsuru olarak kabul etmişlerdir. Hatta sadece kafiye ile yetinmemiş, buna ek olarak redifi de bol bol kullanmışlardır. Bu kullanımlardan birisi de, kafiye v...
Ravzî'nin Rumeli İzlenimleri
Ravzî, XVI. Yüzyılda yaşamış, Kanunî Sultan Süleyman, Sultan Selim ve Sultan Murad devirlerini görmüş, muhtemelen 1600 yılından sonra ölmüş bir şairimizdir. Elimizde oldukça hacimli bir Divanı vardır....
“Kāşkī” Redifli Gazeller Üzerine Bir Değerlendirme
Divan şiirinde ahengi sağlayan ve anlatımı güçlendiren önemli öğelerden biri de rediftir. Klâsik edebiyatımızda redifi oluşturan kelime ya da kelime grupları birçok şair tarafından kullanılmıştır. Bu ...
Kütahya, Anadolu Türklüğünün önemli kültür merkezlerinden biri olagelmiştir. XIV. Yüzyılda Ahmedî, XV. Yüzyılda Şeyhî buradan yetişmiştir. Adları Divan Edebiyatı’nın kurucuları arasında yer alan bu bü...
Âşık Paşa’nın Garîb-Nâme’sinde İnsan Bedeniyle İlgili Benzetmeler
Âşık Paşa 1272 yılında Kırşehir civarındaki Arapkir’de doğmuştur. İdarenin zayıfladığı, Moğol zulmünün giderek arttığı, idari kargaşa ve çekişmelerin yoğun olduğu bir dönemde dünyaya gelmiştir.Çocuklu...
Türk Tarih ve Edebiyat Kaynaklarının İç ve Dış Tenkidi Meselesi
Tarihi ve edebi metin araştırmacısının en önemli görevlerinden birisi incelediği metnin sahte olup olmadığını ortaya koymaktır. Araştırmacıların eser tenkidi ile ilgili bilgileri, ancak çok acemice ha...
Musikî, malzemesi ses olan, duygu ve düşüncelerin belirli kurallar dâhilinde ve uyumlu seslerle anlatıldığı bir sanattır. Türk musikîsi yaklaşık 2500 yıllık bir tarihe sahiptir. Osmanlı musikîsi ise T...
Divan Şiirinde “Çok Başlu (Ziyade-Ser)” Deyimi Üzerine
Özlü ve kalıplaşmış birer anlatım aracı olarak her dilde var olan deyimler, toplum yaşayışındaki pek çok kültür unsurunu yansıtmaları bakımından önemli dil yapılarıdır. Bu yapılardan özellikle deyimle...
XVII. yüzyıl, hem Klasik Türk şiirinin zirveye çıktığı hem de edebiyat tarihlerinin “Orta Klasik Dönem” olarak tanımladıkları bir dönemi karşılamaktadır. Bu yüzyıl, aynı zamanda Türk şiirinde aynı kay...
On Altıncı Yüzyıl Şairlerinden Kabûlî’nin Şiirleri
On altıncı yüzyıl
Zâtî’nin Şiirlerinde İlim
İlim, “bilmek” anlamına gelen Arapça ‘alime fiilinden türemiş bir mastardır. Sözlüklerde “bilgi, bilme, biliş, vukûf, ma’lûmât, haber” ve “bir şeyi hakikî şekliyle idrak etmek” olarak tanımlanmıştır. ...
Sıdkî Paşa’nın Alegorik Bir Eseri: Berf ü Bahâr
Sıdkî Paşa, 17. yüzyılda yaşamış bir
Bazı Osmanlı Şâirlerinin Mısır İzlenimleri
Türkler’in Mısır’la münasebeti çok eski tarihlere dayanmakla birlikte, Yavuz Sultan Selim zamanında bu ülkenin Osmanlı topraklarına katılmasıyla bu ilişkiler daha da artmıştır. Bu bağlamda pek çok Osm...
Fuzûlî’nin Türkçe Kıt’alarındaki Düşünce Dünyası
Klâsik Türk edebiyatının önde gelen şairlerinden Fuzûlî, bütün Türk ülkelerinde sevilerek okunmuş, etkili bir şairdir. Çeşitli konularda eserler veren şair, asıl başarısını gazel alanında göstermiştir...
İntihar, toplumsal ve kültürel hayatımızda olumsuz bir eylem olarak kabul edilir. Ferhad’a gelinceye kadar bu durum edebiyatın kurmaca dünyası için de geçerli olmuştur. Klasik doğu edebiyatında Ferhad...
Risâletü’n-Nushiyye’de Tahkiyevî Unsurlar
İslamiyet’i tasavvuf kanalıyla tanıtıp sevdirmeye çalışan Yunus Emre’nin lirik şiirleri, yüzyılların süzgecinden geçerek günümüze kadar ulaşmış ve her dönemde beğenilerek okunmuştur. Bu durum şairin ş...
Mihrî Hâtun'un Necâtî Bey'in Şiirlerine Nazîreleri
Bugüne kadar hemen her kaynakta "Mihrî, Necâtî'nin mukallidi bir şâiredir." denir; fakat bu taklidin hangi boyutta olduğu iki dîvândan ayrıntılı olarak incelenip gün yüzüne çıkarılmamış...
Thomas Stearns Eliot ve Divan Şairinin Ortak Dünyası
Divan şairi ile Thomas Stearn Eliot arasında bir düşünce ve metot birliği mevcuttur. İnsanlık için düşünen bu iki ayrı dünyanın insanı bir noktada birleşir: Arif insan. Eliot’ın dediklerini
Yeseviliğe Dair Bazi Kaynak Eserler Hakkinda
F.Köprülü’nün meşhur “Türk Edebiyatı’nda İlk Mutasavvıflar” eserinden sonra Hoca Ahmet Yesevi ve Yesevilik konusunda kaynaklara dayanarak geniş ve kapsamlı bir araştırma yapılmamıştı. Son yıllarda bul...
Divan edebiyatının oluşup geliştiği yıllarda Türklerin sosyal hayatındaki, makâm-mevkî ayrımına dayanan sosyal statüler, iletişim kurallarının değişmesinde etkili olmuştur. Bu statüye dayalı sosyal ha...
Gençlerimiz ve Divan Edebiyatı Öğretimi -Erzurum İli Örneği-
Kullanılan dil, vezin, mazmun dünyası, kültürel farklılık gibi sebeplerle
Burhaneddin-İ Belhî'nin Çağatayca Şiirleri
Osmanlı dönemi Türk edebiyatı bünyesinde Çağatayca şiirler yazan şairlerle ilgili, günümüze kadar bazı araştırmalar yayımlanmıştır. Çağatay Türkçesiyle şiir yazan şairlerin azımsanmayacak bir kısmı, k...
Germiyanlı Yetimî Ve İbret-Nâmesi
Bu çalışmada Germiyanlı Yetimî tarafından yazılan İbret-nâme adlı öğüt manzumesi incelenmiştir. İncelemede İbret-nÀme’nin transkripsiyonu ve günümüz Türkçesine aktarımı yapılmış; Eski Anadolu Türkçesi...
Keçeci-Zâde İzzet Mollâ Ve Gülşen-İ Aşk’ı
Keçeci-zâde İzzet Mollâ Osmanlı
Tuhfe-i Nâilî’de Şair Kimlikleri
Türk edebiyatı biyografi geleneğinde 20. yüzyılda yazılmış eserlerden birisi, Mehmed Nâil Tuman’ın Tuhfe-i Nâilî adlı eseridir. Bu çalışmada Tuhfe-i Nâilî adlı eserden kısaca bahsedilerek Mehmed Nail ...
Klâsik Türk Şairlerinin Dilinden Beddualar
Beddualar (ilençler), günlük yaşantımızın ve sözlü kültürümüzün ayrılmaz bir parçası; insanın baş edemediği bir güç karşısında Allah’a sığınması ve hakkını manevi bir yolla arayarak kendini psikolojik...
Klâsik şairlerimiz, sanıldığı gibi, salt bir güzelin hayaliyle kendi ruh iklimlerinin fildişi kulelerinde topluma kapalı bir hayat sürmemişler, hayatları pahasına da olsa en küçük bir kusuru dahi hayk...
Divan şiirinin salt estetik ve haz çevresinden örülü olduğunu söyleyip bu şiirde başka başka anlam haritalarının çıkarılamayacağını söylemek, Divan şiirini tam anlamamak demektir. Divan şiirinin kalem...
Muaşşerden Uzun Musammatlar Ve Bilinmeyen Nazım Şekillerinden Yirmilik
Klasik Türk şiirinde vezin, kafiye ve nazım birimi şiirin vazgeçilmez öğelerindendir. Kafiye düzeni, şiirin nazım şeklini belirler. İlk birimi matla olan tek kafiyeli bentlerle yazılan şiirler, nazım ...
Benlizâde İzzet Mehmed Bey’in Sâkînâmesi
Sâkînâmeler, klasik Türk edebiyatında önemli bir yer tutmaktadır. Birçok
Klasik Türk edebiyatında ilk olarak Mevlânâ’nın şiirleriyle varlığını gösteren lâle, XIV. yy’dan sonra çeşitli özellikleriyle şiirimizde yer alır. Klasik Türk şiirinde XVI. yy’a kadar yabanî ve taşral...
Klâsik Türk Şiirinde Bedenin Harflere Yansıması
Divan ve Halk şairlerimiz bedenin çeşitli uzuvlarını vasfetmek için eski alfabemizdeki bir bakıma mazmun haline gelmiş olan çeşitli harflerden yararlanmışlardır. Harflerin bu şekilde kullanımı daha ço...
Ruşen Eşref Ünaydın, 1916-1918 yılları arasında dönemin önde gelen edebiyatçılarından on sekizi ile eski ve yeni edebiyat hakkında sohbet havası içinde yaptığı görüşmeleri, daha sonra bir bütün halind...
Yunus Emre, tasavvufî Türk edebiyatının önemli temsilcilerindendir. O, İslâmî inanç ve ilimlerle beslenen ve kendine has üslûbuyla söylemiş olduğu şiirlerinde, varlık, bilgi, aşk, ahlâk ve insanla ilg...
Tarihte ilk devletin kuruluşundan bu yana, atamalar ve görevden almalar alışılagelmiş bir durumdur. Atanmaların getirdiği sevinç ile azledilmelerin sonucu oluşan üzüntü aynı doğallıktadır. Bu çalışmad...
Sevgilide Güzellik Unsuru Olarak Saç
Konu itibariyle klâsik şiirimizin temelinde yer alan aşk olgusunun vazgeçilmez figürlerinden biri de sevgilidir. Âşık-ma’şûk-rakîb üçleminde, en önemli sacayağını oluşturan sevgilinin; güzelliğini teş...
Şemseddin-i Sivasî 16. yüzyıl şair ve yazarlarındandır. Manzum ve mensur pek çok eser kaleme almış olan Sivasî’nin eserlerinden birisi de Menâsikü’l-Huccâc veya Umdetü’l-Huccâc’dır. Bu eserin adı, kay...
Hüsn-i Hat sanatının bir kolu olarak tuğra, şekli ve Osmanlı toplum hayatındaki fonksiyonu itibariyle Klâsik Türk şiirinin konularından biridir. Tamamen devlet adamının tuğrası vasfında yazılan tuğra ...
Bir Mecmuada Bâkî, Nev’î (Yahya) ve Nef’î İle İlgili Bazı Latifeler
Bu çalışmada, Milli Kütüphane’deki bir mecmuada yer alan Klâsik Edebiyatımızın önde gelen şairlerinden Bâkî, Nev’î (Yahya) ve Nef’î ile ilgili latifeler ele alınmıştır. Bu latifeler, Osmanlı coğrafyas...
Divan şairleri kendi duygu ve düşüncelerini daha güzel ve etkili anlatabilmek için, şiirlerinde birtakım benzetme ögelerine yer vermişlerdir. Benzetme ögeleri üzerinde yapılan incelemeler, şairlerin o...
Nesîmî Şiirlerinin Şerhlerinde Yapılan Yanlışlıklar
Klasik Türk Edebiyatı ve Tasavvufî Halk Edebiyatı araştırmacılarının ilgi alanına giren şairlerden ilk akla geleni kuşkusuz Nesîmî (ö. 807/1404)'dir. Klasik Azerî Edebiyatı, Azerî sahası Türk ede...
XVI. yüzyıl şairlerinden Eğirdirli Şerîfî Mehmed’in maktel türünün yeni bir örneği sayılabilecek eseri Şevâhidü’ş-şühedâ’nın tanıtıldığı bu makalede; Şerîfî’nin kısa bir hayat öyküsü verildikten sonra...
Zâtî Divanında Halk İnanışları
Halk ve
Divan Şairinin Penceresinden Acem Şairleri
Divan şairleri, değişik sebeplerle beyitlerinde dinî, tarihî, edebî, kültürel ve mitolojik çağrışımlar yaratacak şekilde farklı milletlerden şahısların ismini kullanmıştır. Bu şahıs kadrosu içinde ağı...