İran edebiyatının en önemli temsilcilerinden biri olan Sadi’nin 1258’de yazdığı Gülistan, günümüze kadar farklı dillerde tercüme edilmiştir. XIV. yüzyıldan başlayarak, günümüze gelinceye kadar Türkçey...
Hamza-Nâme’nin Nesir Üslûbu
Osmanlı edebiyatının uzun tarihi boyunca nesir sahasındaki görünüşü her asırda farklılıklar arz ederek gelişmiştir. Bu fark hem yabancı unsurlar hem de cümle yapısı bakımından nazım ve nesir dili aras...
Kur’an-ı Kerim’in Kırgızca Çevirileri
Arap dilini bilmeksizin İslamiyet’i kabul eden halk kitleleri için İslamî düşüncenin tercüme edilmesi zorunluluk hâline gelmiştir ve bu gerçeğin temelinde Kur’an-ı Kerim bulunmaktadır. Ana dili Arapça...
Grek Harfli Karamanlıca Kitabelerdeki Alıntı Öğeler Üzerine
Türk dili tarih boyunca birçok alfabe ile yazılmıştır. Bu alfabelerden biri de Yunan alfabesidir. Karamanlılar Anadolu’daki Türkçe konuşan ve yazılarında Yunan alfabesini kullanan Ortodoks Hristiyanla...
Standart Türkiye Türkçesindeki yapım ve çekim eklerinin sayısı bellidir. Ancak Anadolu ağızlarının tamamını kapsayan eklerle ilgili çalışmalar sınırlıdır. Dolayısıyla Anadolu ağızlarındaki bütün yapım...
“Üsküdarlı Hâşim Baba” olarak tanınan Celvetî ve Bektaşî şeyhi Mustafa Hâşim Efendi’nin (1717-1782) Ankâ-yı Maşrık adlı eseri, Osmanlı Devleti’nin kuruluşuna dair başka kaynaklarda yer almayan ilginç ...
Tanzimat aydınları Türk milliyetçiliği fikrinin ortaya çıkmasıyla birlikte Çağatay Türkçesini de Türk dilinin asıl edebî dili olarak görmeğe başlamışlardır. Tanzimat aydınları içinde Suavi, Ahmed Vefi...
Firdevsî-i Rûmî’nin Süleymânnâme-i Kebîr’indeki Deyimler
Bu makalede XV. yüzyıl sonu XVI. yüzyıl başlarında yaşamış olan Firdevsî (Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Uzun Firdevsî)’nin kısaca hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş ve Süleymânnâme’nin 43...
Mifoloji Düşüncənin Nəzəri Konteksti Və Bədii Mətnin Strukturu
XX. yüzyılın ortalarından başlayarak dünya edebiyatında mit ve mitoloji tefekküre dönüş süreci süreklilik kazanmıştır. Bu, mitin kendini savunma, canlı bulunma ve daima yenilenme tabiatıyla bağlıdır. ...
Kamer, Burçlar ve Menzillerle İlişkisi Hakkında İki Risale
Yeryüzünde meydana gelen olayların, gök cisimlerinin özellikleri ve hareketleri ile ilgili olduğu prensibi üzerine kurulu astroloji bilimi, İslâm literatüründe ilm-i nücûm, ilm-i ahkâm-ı nücûm, ilmü’t...
Türkiye Türkçesinde önemli bir yekûnu, alıntı kelimeler oluşturmaktadır. Bu kelimeler içinde de Arapça kelimelerin ayrı bir yeri ve önemi vardır. Asırlarca iç içe olan Türkçe ve Arapça birbirinden çok...
Mecmuadan Biyografiye: Silahşör İbrahim Yâver’in Hayatı
Kütüphanelerimizde çeşitli örnekleri bulunan mecmualar, bir veya daha fazla yazar yahut şaire ait çeşitli şekil ve hacimlerdeki nesir ya da şiirlerden oluşan kitaplar şeklinde tanımlanır. Biyografi is...
Bir Saray Sözcüsü Olarak Klasik Türk Şiiri
Ayakları, fetih politikası ve köklü hanedan gelenekleri üzerinden hayat bulan siyasetten; bol, kaliteli, ucuz, eşitlikçi ve işbirliğine dayalı ürün ve hizmet üretimi esasıyla işleyen iktisattan ve zam...
‘Otuz Yaş’tan ‘Otuz Beş’ Yaşa Ölüm
Bu çalışmanın amacı, Kırgız Türklerinin ‘Otuz Yaş Şairi’ olan Alıkul Osmonov ile Türkiye edebiyatında bu temanın adıyla bütünleşen ‘Otuz Beş Yaş’ şairi Cahit Sıtkı Tarancı’nın ‘ölüm temalı’ şiirlerini...
Her tür insan faaliyetinin merkezinde anlama, anlatma ve anlaşma vardır. Dil, rastgele bir araya gelmiş bir sistem değil düşüncelerimizi başkalarına aktarmak için her biri nedensizlik ilkesiyle doğmuş...
Kurtuluş ya da Felaket: Edebiyatta Su Sembolizmi
Sanatın önde gelen kollarından biri olan edebiyat yaşamdan türetilmiş önemli semboller içerir. Bu semboller, insanoğlunun edebiyata aktardığı düşüncelerinin, duygularının ve fikirlerinin yansıtıcıları...
Büyü Dükkânı’ndaki Büyülü ve Büyüsüz Anlatılar
Yazınsal göstergebilim farklı metinlerin anlaşılmasında ve anlamlandırılmasında kullanılan bir yöntem olagelmiştir. Bu yöntem, anlatıyı farklı açıdan okumaya ve anlatıdaki söylenen şeyin nasıl söylend...
Bu makalede Cumhuriyet’in ilanından 1980’lerin ortalarına kadarki dönemde formasyonları, dünya görüşleri, edebiyata yaklaşımları birbirinden farklı beş erkek yazarın oyununa feminist eleştiriye dayalı...
Okulda işlenen derslerin hemen hemen önemli bir kısmı öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerini arttıracak etkinlikler içermektedir. Geleceğin toplumu olma yönünde yaratıcı düşünme becerisini elde et...
Motif, halk anlatılarında yaşama gücüne sahip en küçük unsurdur. Motif, edebî eserlerde benzer şekillerde vurgulanan ve insanların zihninde kalıcı izler bırakan anlatım şifreleridir. Motifler, bir top...
İnsanlık tarihi boyunca üretilen ve evrensel kültürel miras olarak adlandırılan eserler, geçmiş değerlerin günümüze aktarılmasında önemli görevler üstlenmektedir.Kültürel mirasın önemli parçalarından ...
Ontolojik Metin Tahlili Ve Şeyh Gâlib’in Bir Gazelinin Ontolojik Tahlili
İsmail Tunalı; Nicolai Hartmann ve Roman Ingarden’ın fikirlerinden faydalanarak ontolojik tahlil yöntemini geliştirir. Söz konusu yaklaşımın esası, sanat eserinin ön-yapı ve arka-yapı diye adlandırıla...
Balkan Harbi’nde ve sonrasında (1911-1916) yaşanan savaşlar; Türk milletinin hafızasında derin yaralar bırakmış, çoluk çocuk ayrımı yapılmadan alınlarına bıçakla haç çizilmiş, sarıklarından asılmış di...
Yazma eyleminin temel amacı, bireyin duygu ve düşüncelerini yazılı olarak ifade etmesidir. Yazılı anlatım pek çok alt beceriyi gerektiren çok yönlü, karmaşık ve zor bir süreçtir. Anlatımın temelinde a...
Toplumun elçisi vazifesi gören yazarların eserleri ülkelerinin tarihidir. Onlar ülkenin geçmişini oluşturdukları şahıslar aracılığı ile göstererek yarına işaret ederler. Söz konusu elçi yazarlardan bi...
Lale Devri ile başlayan Batılılaşma hareketleri Tanzimat Fermanı’nın ilânıyla plânlı bir şekil alır. Sosyal ve kültürel açıdan çok hızlı gelişmelerin yaşandığı bu dönemde Batının gündelik yaşam unsurl...
Günümüzde birçok alanda bilgisayar kullanımı neredeyse zaruri hâle gelmiştir. Akademik alandaki çalışmalarda da bilgisayar teknolojisinden faydalanılmakta olup dil ve edebiyat araştırmalarında bilgisa...
Yabancılara Türkçe Öğretiminde Eşadlı Sözcüklerin Doğru Sesletiminde Parçalarüstü Birimlerin Görünür Hâle Getirilmesi
Türkçede yer alan eşadlı sözcükler, sesletim sırasında çoğu zaman yabancı bir öğrenci tarafından doğru algılanamamaktadır. Türkçe öğrenen yabancıların eşadlı kelimelerdeki anlam ayırıcı özelliklerin y...
Günümüze gelene kadar Türkler farklı toplumlarla birlikte yaşamış, bunun sonucunda karşılıklı kültür alışverişinde bulunmuşlardır. Bilhassa İslâm dininin kabulü ile birlikte dil alanında birtakım keli...
Sözlüklerde Tanımlama Söz Varlığı Üzerine Bir İnceleme
Başvuru eserler arasında önemli bir yere sahip olan sözlükler, kullanıcılarının dil ile ilgili yeterliliklerini arttırmalarına yardım eder. Kullanıcıların yaşı, eğitim düzeyi, ana dili, sözlükten yara...
Hüseyin b. Ahmed Sirôzî’nin Hayatı, Eserleri ve Câmiü’l-envâr ‘Alâ Tefsîri’l-ihlâs Adlı Eseri Üzerine Bir İnceleme
Halvetiyye tarikatine mensup olduğu bilinen Hüseyin b. Ahmed Sirôzî’nin mesnevi nazım biçimiyle kaleme aldığı Câmiü’l-Envâr ‘Alâ Tefsîri’l-İhlâs adlı eser şu anki tespitlere göre Divan edebiyatındaki ...
Kutsal merkez Ötüken’de kurulan I. Köktürk devleti zamanından kalan Bugut Yazıtı ve Çory Yazıtı gibi yazıtlardan birinin dilinin Soğdca olması nedeniyle; diğerinin de hacim olarak küçük bir yazıt olma...
Söz Dizimi Anlam İlişkisi Üzerine Yeni Bir Metot Denemesi
Bu çalışmada söz dizimi şekillerinin nasıl elde edileceği ve elde edilen verilerin nasıl değerlendirileceği üzerinde durulmaktadır. Çalışma şu ana kadar denenmemiş bir metodu sunmaktadır. Bu metot, bi...
Klasik Türk Şiirinde “Merkez Sembolü” Olarak “Sevgili”
Sembol olanla, sembolize ettiği şey arasında önemli bir bağ vardır. Bu sebeple, sembollere, gelişigüzel anlamlar yüklemek yerine; her sembolü, kullanıldığı metin ve şekillendiği kültür bağlamı içerisi...
Göktürk Kitabelerinde Türk Dini İnancının İzleri
II. Göktürk kağanlığı zamanında yazılan Göktürk Kitabeleri, Türklerin tarihine ışık tutan en önemli belgelerden biridir. Bu tarihi belgelerde Türklerin devlete, siyasete ve topluma nasıl baktığını gös...
Ortaokul Düzeyinde Bir Fabl İnceleme Örneği
Fabllar, çocuklara ahlâk dersi vermek amaçlı bir eğitim aracı olarak yüzyıllardır kullanılmaktadır. Fablların veciz, metaforik ve çok anlamlı özellikleriyle önemli bir işlev taşıdıkları açıktır. Bu ma...
Oğuz Atay’ın Korkuyu Beklerken Hikâye Kitabında İroninin Kullanımı
İroni çağlar boyu kullanıla gelen bir söz sanatıdır. Söylenenin aksini kastetme ya da alaya alma olarak tanımlanabilecek olan ironi, kıvrak bir zekânın ürünü olarak kabul edilmektedir. İlk örneklerine...
Kutadgu Biligde Dil Olgusu ve Dilsel Belirlemecilik
Bu çalışmada Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig adlı eseri dil ve dilsel belirlemecilik (Linguistic Determinism) açısından değerlendirilmiştir. Kutadgu Bilig Yusuf Has Hacib tarafından kaleme alınmış, T...
Gökyüzü ve gök cisimleri tarihin her anında ve alanında olduğu gibi, edebiyat alanında da her zaman ilgi çekici konular olmuştur. Yıldızlar, yıldız kümeleri, gezegenler vs. astronomların ve bilim adam...
Dorian Gray’in Portresi’ndeki Saygın Görüntü Ardındaki Yozlaşma Büyüsü
Medeniyet, yalnızlık, bencillik, tembellik ve çökme gibi kışkırtıcı şeylerle dolu bir olgudur. Kültür, bir toplumda yaşayan insanların karakterini, ahlakını ve zekâsını etkileyen ana faktördür ve bu i...
Bektaşi Fıkralarında Yaratıcı Düşünme
Fıkralar yapısında barındırdıkları mizah ve gülmece unsuru ile özellikle ilk ve ortaokul çağındaki öğrenciler için büyük önem taşımaktadır. Fıkranın yapısında bulunan güldürürken düşündürme özelliği d...
“Garîb” Redifli Gazellerin Şekil Ve Anlam İlişkileri Üzerine Bir İnceleme
Kafiye ve redif şiirde önemli ahenk unsurlarıdır. Divan şiirinde mısra sonlarındaki ses tekrarı (kafiye) ile sağlanan ahengi daha da kuvvetlendirmek için ek, kelime veya kelime grubu şeklindeki söz te...
Cebrî’nin Mihr ü Mâh’ı
Mihr ü Mâh anlatıları, Klâsik Türk Edebiyatı edebi faaliyetleri arasında önemli bir yer tutmaktadır. Bugüne kadar yapılan çalışmalar ekseninde Klâsik Türk Edebiyatı şairlerinden Necâtî, Âlî, Kıyâsî, Z...
Tarihsel süreç içerisinde Türkiye ile derin bir geçmişe ve sıkı bağlara sahip olan İran, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminin yapıldığı ülkelerden biridir. Bu ülkede Türklerin ve Türkçenin tarihi ...
İlköğretim 8. Sınıf Öğrencilerinin Okur Öz Yeterliklerinin Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi
Alan yazında okuma becerisi üzerine yapılan çalışmalarda, okumanın bilişsel yönünün ağırlıklı olarak değerlendirildiği görülmektedir. Ancak okumanın yalnızca bilişsel yönü olan bir edim olmadığı, aynı...
Osmanlı’da Tanzimat Fermanı’ndan sonra 1860 yılından itibaren başlayan modernleşme faaliyetleri İran’da Kaçarlar Dönemine rastlamaktadır. Geçiş dönemi olarak değerlendirebileceğimiz bu dönemde Batı ve...
Şarkı Sözlerinden Hareketle Dilde Bağdaşıklık Sorunları
Dil çalışmalarının belirli bir düzeye erişmesinde metin incelemelerinin yeri önemlidir. Cümle üstü birimleri merkezine alan metin dil bilimi, şu ölçütler çerçevesinde çalışmalarını yürütür: bağdaşıklı...
Mecmūʿatüʿṣ-Ṣanāyiʿ ve Dil Özellikleri
Çalışmamızın konusu 17. yüzyılda Farsçadan Türkçeye tercüme edilen “Mecmÿèatüéã-äanÀyiè” adlı eserdir. Eser farklı alanlarla ilgili konuları ihtiva etmesi bakımından oldukça önemlidir. Çünkü bir dilin...
Kavram Sözlükleriyle İlgili Terminoloji Üzerine
Türk dilinde kavram sözlükleri; adbilimsel sözlükler, düzensel sözlükler, sistematik sözlükler, konusal sözlükler, konu tasnifli sözlükler, tematik sözlükler gibi farklı şekillerde adlandırılırken yab...
Türkçe Literatürde Çeviribilim Alanını Belirten Terim(ler) ve Bu Terim(ler)in Kapsamları Üzerine Bir Değerlendirme
Çeviri tarihi ile ilgili çalışmalar, çevirinin düzenli ve sistemli bir şekilde yapıldığı ve çeviri eyleminde kuramsal tohumların atıldığı ilk dönemin Antik Roma dönemi olduğunu göstermektedir. Bir sor...
Şeyh Ahmed İlâhî Ve Pend-Nâme’si
İnsanları iyiye, doğruya ve güzele yöneltmek; topluma faydalı, ahlâklı bireyler yetişmesini sağlamak amacıyla kaleme alınan eserlere nasihat-nâme, pend-nâme, öğüt-nâme vb. adlar verilir. Okuyanları ah...
Dede Korkut Hikâyelerinde Eski Türkçenin İzleri
Dede Korkut Hikâyeleri, Eski Anadolu Türkçesinin önemli eserlerindendir. Oğuzca’nın bilinen en eski yazı dili olan Eski Anadolu Türkçesi, aynı zamanda gösterdiği fonetik özellikler bakımından da Orta ...
Oğuz Türkçesinin, Azerbaycan Türkçesi ile birlikte ikinci devresini meydana getiren Osmanlı Türkçesi, Arap alfabesine dayanan ve otuz bir harften oluşan Osmanlı alfabesi ile yazıya aktarılmaktadır. An...
Edebiyat, toplumun siyasi, sosyal, ekonomik alanlarda karşı karşıya kaldığı problemleri farklı türlerle, farklı biçimlerde yansıtır. Türkiye’de 1930’lu yıllarda yoğunlaşan eski-yeni tartışmalarının or...
Bu makalede; dini, sosyal, siyasi, kültürel vb. gibi pek çok konuda Orta Asya coğrafyasını konu edinen “Bozkırın Sırrı Türk Peygamber” romanı halkbilimi açısından değerlendirilmektedir. Türk edebiyatı...
Bir ses hadisesi olarak türeme, asıl kelimede olmadığı halde, kelime başında veya içinde türeyen ses olarak tanımlanır. Ses türemelerinin sebepleri çeşitlidir. Ancak genel olarak seslerin birbirleriyl...
Avustralya’da İlkokul Düzeyindeki Türk Öğrencilerin Ana Dil Ediniminde Aile Ve Okul Etkileşimi
Dil edinimi belirli bir çizgi dahilinde gerçekleşir ve doğal bir süreç içerisinde bir önceki nesilden miras alınır. Çocukların dil edinimleri, dil ile iç içe olmalarına ve etraflarındaki insanlarla o ...
Mevlânâ Celâleddin-i Rumî, ülkemiz topraklarında on üçüncü yüzyılda yaşamış bir şair ve düşünce insanı olarak sadece ülkemizde değil, dünyanın pek çok ülkesindeki insanlar için dün olduğu gibi bugün d...
Bu araştırmanın amacı disiplinlerarası materyal geliştirme sürecinin Türkçe öğretmen adaylarının öğretim tasarımı başarılarına, üstbilişsel farkındalıklarına ve öğrenme sürecine yönelik görüşlerine et...
Bu makale, Batı merkezli çalışan bazı şarkiyatçı kültür insanlarının ürettiği “Üçüncü Dünya Edebiyatı” ve “Ulusal Alegori” gibi yazınsal argümanlara yönelik bir değerlendirmeyi içermektedir. Bu bağlam...
Şükûfe-nâmeler, çiçekler ve çiçek yetiştirenler hakkında bilgi veren eserlerdir. Bu eserlerde Osmanlı çiçek kültürü hakkında bilgilere ulaşabiliriz. Çiçek sevgisi Osmanlılar’da yaygın bir heves olmuşt...
Yedi yıllık kısa edebî kariyerine rağmen, Oğuz Atay Türkçe’yi kullanmadaki ustalığı ve 20. yüzyılın ikinci yarısındaki okurlara oldukça yabancı olan tekniğiyle kendisini modernist ve post modernist Tü...
Deyim, gerçek anlamından farklı anlamı olan ve en az iki sözcükten oluşan sözcük öbeğidir. Deyimler, dilinde oluştukları halkın geçmişi, yaşam biçimi, gelenekleri, görenekleri ve başka maddi ya da man...
Yapı Bakımından Tümce Türleri ve Yan Tümce
Dilde yargı birimleri olarak bilinen tümceler öğelerinin yerleri bakımından dilden dile farklılı kurulsalar da, bu kuruluş içerisinde yer alan öğeleri bakımından benzerdirler. Bu nedenle her dilde tüm...
Tasavvufun Anadolu’da yayılışından itibaren bu konuda eserler kaleme alınmaya başlanmıştır. Fars, Arap ve Türklerin yaşadıkları havzada her biri diğerinden bir başka yönüyle üstün olan bu eserler vahd...
Anadili Türkçe ve Kürtçe Olan 4. Sınıf Öğrencilerinin Yazmaya Karşı Tutumlarının Karşılaştırılması
Ana dili eğitimi dört temel dil becerisinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Bu, bireyin hem bireyselleşme hem de sosyalleşme sürecinde önemli bir paya sahiptir. Ancak çağdaş bir toplum olmanın başat ...
Destan Şairi Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın Söz Varlığı
Her dil temel kelime hazinesi, deyimler, atasözleri ve kalıplaşmış ifadelerden oluşan bir söz varlığına sahiptir. Söz varlığı bir dilin zenginliğini, dili kullanan milletin kültür birikimini ve düşünc...
Hikâye sanatı, onu meydana getiren anlatıcısından bağımsız olmayan, anlatıcısının kurguladığı izlencede meydana gelen bir anlatı türüdür. Eser meydana geldikten sonra eseri yorumlama, anlamlandırma sı...
Kur’an’ın Işığında Fuzûlî
Klasik Türk edebiyatında olduğu gibi Fars Edebiyatının da en önemli kaynaklarından birisi de Kur’an-ı Kerim’dir. Hem Türk hem de Fars birçok şair eserlerinde Kur’an-ı Kerim’den iktibaslar yapmışlar, b...
Türkmencede İsteme İfade Eden Yapılar
Sovyetler Birliginin yıkılması Türk dünyasına yönelik siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel ilgi ve yakınlaşmayı da beraberinde getirmiştir. Siyasi ve cografi nedenlerle birbirinden uzun yıllar ayrı ka...
Bir dilin söz varlığını belli bir düzenle bir araya getiren sözlükler, kelimelerin anlamlarını belirtmek için yazılır. Bu yönüyle genel sözlükler, özel sözlükler, tek dilli, iki/çok dilli sözlükler gi...