Tevrat, İncil ve Kur’an’da anlatılan Yusuf hikâyesi, insanlık tarihinin en önemli, en dramatik ve en ibret verici hikâyelerden biridir. Bu sebeple çok eski çağlardan bugüne kadar yazılan pek çok esere...
Mustafa Azbî’nin Niyâzî-i Mısrî’nin “İçre” Redifli Gazeline Şerhi
Edebiyat tarihimizde şiirleri en fazla şerhedilen şâirlerin başında Niyâzî-i Mısrî gelmektedir. Mısrî’nin tekke şiiri mahsûlü olan şiirleri üzerine yazılan şerhlerden birisi de on sekizinci asır mutas...
XVII. yüzyılın önemli saz şairlerinden Karacaoğlan; hakkında yapılan birçok araştırma, bilimsel yayın bulunmasına ve söylemiş olduğu şiirleri türkü olarak dilden dile dolaşmasına rağmen hayatı ile ilg...
Bağdatlı Rûhî’de Hicvin Başka Bir Yüzü: Çarh ve Dehr
Şairin bir muhite ve topluma bağı yadsınamazdır. Sanatkârın dile getirdiği şikâyet, yergi, övgü ve dinî tutumu bu sosyolojik çember, diğer bir deyişle devrin manevî bütünlüğü içerisinde anlaşılmalıdır...
Ravzatü’ş-Şühedâ adlı Farsça eser hicrî 908 (miladi 1502) yılında Hüseyin Vâiz-i Kâşifî tarafından Kerbela olayı merkeze alınarak yazılmış bir eserdir. 16. yüzyıl Türk edebiyatının önemli isimlerinden...
Arap edebiyatının önemli sûfî karakterlerinden biri olan İbnü’l Fârız ilâhî aşkı anlattığı kırk bir beyitlik el-Kasidetü’l-Hamriyye’sini telif etmiş; şarap, meyhane ve kadeh gibi kavramlara tasavvufî ...
Râmî’nin Farsça Bir Na’ti
Müderris, şair Abdurrahman Râmi Çelebi, Şam’da doğup, İstanbul’da vefat etmiştir. Hayatında çok sıkıntı çektiği, felaketlere uğradığı beyitlerinden ve beyitlerindeki şikâyetlerden anlaşılmaktadır. O, ...
El-Medâris Dergisinde Edebî Muhteva
el-Medâris, Şehsuvarzâde Mehmet Behçet [Perim]’in sahibi ve başyazarı olduğu, 1913’te yayınlanmış 19 sayıdan müteşekkil bir dergidir. II. Meşrutiyet dönemi dergilerinden olan el-Medâris, dinî-edebî va...
Daha çok “Muallim Cevdet” adıyla tanınan M. Cevdet İnançalp (1883-1935), Ahilik konulu çalışmalarıyla ünlü bir arşivcimizdir. Adını sık sık gündeme getiren bir hadise ise Bulgaristan’a Osmanlı arşiv b...
Bu çalışmada, İslam düşüncesinden derlenen din tanımlarından belli başlılarına yer verilmiştir. Tanımın, onu yapanın sadece dini epistemolojik kavrayışını değil aynı zamanda din anlayışını, dünya görü...
Levirat evlilik, Yahudi yasasında bir erkek çocuğu olmadan kocası vefat edip dul kalan bir kadının, kayınbiraderiyle evlendirilmesi uygulamasıdır. İsrailoğulları tarihinin ilk dönemlerinde bir gelenek...
Alevi Meşrep Bir Tarikat: Galibilik
İslam dünyasında bazı tarikatların Hz. Ebu Bekir’e bazılarının da Hz. Ali’ye dayandıkları kabul edilir. Silsilelerini Hz. Ali’ye dayandıran tarikatlar genel olarak Alevî -meşreb- olarak isimlendirilmi...
“Hazret-i Türkistan” ya da “Pir-i Türkistan” namıyla meşhur olan büyük Türk mutasavvıfı Ahmed Yesevî (ö.1166-67), Divân-ı Hikmet adlı eseri ve yetiştirmiş olduğu öğrencileriyle Orta Asya’dan Balkanlar...
Arap şairlerin duygu ve düşünce aktarımında Kur’an’daki kıssalardan ve bu kıssalarda yer alan çarpıcı motif örneklerinden yararlandıkları görülmektedir. Kıssalar, içerdikleri ibret verici mesajlar, il...
Thomas Aquinas’ta İlahi Bilgi
Thomas Aqunas Katolik bir din adamı olmanın yanında Tanrı’nın varlığı ve sıfatları başta olmak üzere ilahiyat konularında önemli düşünceleri olan bir filozoftur. Sisteminde aklın verilerinden istifade...
Psikanalitik Kişilik Kuramına Göre Değişimin İmkânı
Bu çalışmanın amacı, psikoloji biliminin ortaya koyduğu verilerden yararlanarak, kişilik değişiminin imkân ve yollarını tespit etmektir. Din eğitiminin kişilik bütünlüğüne sahip mü’min bireyler yetişt...
Modern öncesi ve sonrası dönemde eğitimin muhtevası karşılaştırıldığında belirgin bir farklılaşmanın olduğunu ifade etmek mümkündür. Bunun nedeni ise eğitim ve din eğitimine yüklenen anlamın değişmiş ...
Anadolu Kırsalında Yaşayan Alevilerde Doğumla İlgili İnanış ve Uygulamalar (Haçova Örneği)
İnsan hayatında, doğum, evlilik ve ölüm olmak üzere üç önemli geçiş dönemi bulunmaktadır. Anadolu’nun birçok yöresinde, geçiş dönemleri sırasında dini, tarihi ve kültürel unsurlara dayanan farklı uygu...
Diyanet İşleri Başkanlığı ve Tarihsel Gelişimi
Türkiye Cumhuriyeti tarihte en geniş topraklara yayıldığı halde en uzun süre ayakta kalan son devlet olan Osmanlı imparatorluğunun yerine kurulmuştur. Osmanlı İmparatorluğu dini bir devlet olmasına ka...
Bu çalışmada Tatar Türklerinden Mûsâ Cârullâh’ın yıllardan beri kayıp meal olarak bilinen Kur’ân-ı Kerîm: Tercüme-i Şerîfe ya da Kur’ân-ı Kerim’in tatarca tercümesi adlı eserini inceleme konusu edindi...
Buhârî’nin es-Sahih isimli eserine sadece sahih hadisleri aldığını beyan etmesine rağmen, içindeki pek çok hadis ravisinin eleştirildiği bilinmektedir. İbn Hacer ise es-Sahih’e yazdığı şerhi Fethu’l-B...
Bu makalenin temel eksenini işlevselci sosyolojinin önemli temsilcilerinden Talcott Parsons’ın Hıristiyanlık sosyolojisi oluşturmaktadır. Sosyoloğun genel din kuramı hakkında ise kısmi bilgilere yer v...
Anne Sütünün Evlenme Engeli Oluşturma Şartları
İslam hukukuna göre kan akrabalığı ve evlenmeden doğan akrabalık gibi anne sütü de sürekli evlenme engeli oluşturur. Anne sütünün sürekli evlenme engeli oluşturduğu ayet ve hadislerde açık olarak beli...
Mevlânâ’nın Mesnevi’sinde İşârî Tefsir Örnekleri
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (ö. 672/1273) on üçüncü yüzyılda yaşamış büyük âlim, şair ve sufidir. Mesnevî onun ilmî görüşlerini içeren en önemli eserlerinden biridir. Mevlânâ didaktik bir üslupla kaleme...
Edirne Müftüsü Mehmed Fevzî Efendi ve Vesîle-i Saâdet Adlı Eseri
Edirne Müftüsü Mehmed Fevzi Efendi 1826-1900 yılları arasında yaşamış Osmanlı dönemi sûfi-âlimlerinden biridir. Denizli-Tavas’ta dünyaya gelen müellif, Manisa’daki medrese tahsilinin akabinde Anadolu ...