Codex Cumanicus, 13. yüzyılın sonlarıyla 14. yüzyılın başlarında, Karadeniz’in kuzeyinde Latin alfabesiyle yazılmış bir eserdir. “Kumanca El Kitabı” anlamına gelen ve üç dilli bir sözlükle çe...
Artin Hindoğlu tarafından hazırlanan ve 1838 yılında Viyana’da basılan “Hazine-i Lugat, Dictionnaire Turc-Français” tespit edilebilen ilk Türkçe- Fransızca sözlüklerdendir. Hindoğlu, sözlüğün...
ESKİ UYGUR METİNLERİNDE FİZYOLOJİ VE MAṆḌALA
Budist Uygur metinleri dinî metinler olduğu için bu metinler pek çok anlamsal değer ifade eder. Eski Uygur metinlerinde mandal ve tilgen kelimeleri bulunmaktadır. Sanskrit kökenli olan maṇḍal...
TÜRKÇE ADLIK İKİNCİL TEMSİL ETME ULAMI (+ki ŞEKLİ)
Bu çalışmanın konusu, “ilgi eki”, “aitlik eki”, “zamirlik ek”, “ilgi zamiri”, “mülkiyet zamiri”, “iyelik zamiri” vb. olarak adlandırılan +ki biçim birimi (morfem)’dir. Çalışmanın teorik amacı...
Makalede Muharrem Ergin’in Türk Dil Bilgisi ve Zeynep Korkmaz’ın Türk Dili Üzerine Araştırmalar adlı eserinde yer alan yazılar başta olmak üzere kimi dil bilgisi çalışmalarında “karışma, karı...
Georgius de Hungaria 1438-1458 yılları arasında savaş esiri olarak Anadolu’da bulundu. Anadolu’da geçirdiği yirmi yıllık gözlemlerini Tractatus de Moribus, Condictionibus et Nequicia Turcorum...
Bir mesajın kodunu doğru çözmek, yalnız uygun dilbilimsel karşılıkları bulmaya değil; niyetin ne olduğunu bulmaya da bağlıdır. Ancak “söylenen”, niyet edilen”e işaret etmediği zaman bu süreç ...
‘KIRANTA’ KELİMESİNİN KÖKENİNE DAİR
Kıranta kelimesi bilim adamlarının büyük bir çoğunluğuna göre İtalyanca quaranta “kırk” kelimesinden gelmektedir. Kelimenin yabancı kökenli olduğu hakkındaki görüşün temelinde “anta” unsurunu...
BAŞKA DİLDE YAŞAMAK: ARAP DİLİNDE YAŞAYAN TÜRKÇE KELİME VE YAPILAR
Tarihî ilmî ve edebî birlikteliğimizin bin yılı aşkın bir süredir devam ettiği Arap halkları ve Arapça, karşılıklı etkileşimler sonucu her iki millet Türkler ve Araplar arasında kültürel etki...
BİLEŞİK SÖZCÜKLERİN YAZIMINDA BİLİMSEL ÖLÇÜTLER SORUNU VE BİR ÇÖZÜM ÖNERİSİ
Bu çalışmada, Türk Dil Kurumunun Yazım Kılavuzu’nda (2012) bileşiklerin yazımı için ortaya konan kurallar sorgulanmış ve bunların gerekçeleri anlaşılmaya çalışılmıştır. Ardından, yalnızca dil...
IRAK ARAPÇASINA GİREN KUŞÇULUKLA İLGİLİ TÜRKÇE KELİMELER
Türkçe ve Arapça arasındaki dil ilişkisi uzun bir geçmişe dayanmaktadır. İslam dinini kabul eden Türkler, Arapların yaşadıkları bölgelerde hâkimiyet sürdürmeye başlayınca aralarındaki ilişki ...
GERDEK SÖZÜ ÜZERİNE
Türk halk kültüründe doğum, düğün ve ölüm merasimleri süresince uygulanan pek çok gelenek bulunmaktadır. Bu geleneklerin kimisi günümüzde zamanın şartlarına uymasa da, adları Türkçenin söz va...
Sözcüklerden sonra atasözleri, deyimler, ikilemeler, kalıp sözler gibi anlatım kalıpları da Türkiye Türkçesinin söz varlığını zenginleştiren kalıplaşmış dil birimleridir. Bu çalışmada, Eski T...
SÖZ EYLEM KURAMINA GÖRE ÖZBEKÇEDE RETORİK SORULAR
Kimi zaman bir emir, kimi zaman bir istek, kimi zaman da düz bir tümcenin bağlama göre soru kimliğine sahip olması, soru konusunun semantik, edimbilim, felsefe ve mantık alanlarında da bir ar...
Gagavuzların etnik kökeni ile ilgili sorunlar günümüze kadar hala yeteri derecede araştırılmamıştır. Bunun en büyük sebeplerinden biri Kıpçak unsurların Gagavuz halkının ve Gagavuzcanın oluşu...
Türk lehçelerindeki gramatikal şekil kavramı geleneksel gramatikal şekil ile ilgili bilinenlerden biraz farklıdır ve genellikle ekleşme (~aglütinasyon) kavramı ile ilişkilendirilmektedir. Ekl...
ESKİ TÜRK YER ADLARI ÜZERİNE BİR ESER: ESKİ TÜRK YER ADLARI
Türkoloji’nin en zor alanlarından birisi de “Onomastik ”tir. Toponymie genel adı ile bilinen yer (dağ, tepe, ova [oronymie]; nehir, göl, deniz [hydronymie]) ve kişi adları üzerine çalışan yab...
HOCA DEHHÂNÎ DİVANI ÜZERİNE
Türk dili ve edebiyatı tarihi için kıymetli bir metin olan Hoca Dehhânî Divanı’nın bulunduğunu yaklaşık iki sene kadar önce haber almıştık. Divan üzerine bilim adamları tarafından yapılacak y...
TÜRKMEN TÜRKÇESİNİN SÖZ DİZİMİ
Çağdaş Türk lehçeleri alanında hazırlanan dil çalışmalarının sayısı günden güne artmaktadır. Son zamanlarda yapılan çalışmalarda bir lehçenin genel gramerinin değil, gramerin alt başlıklarınd...
Kiplik, dilbilimde görünüşün ve zamanın kapsamadığı unsurların toplandığı bir çöp kutusu olarak görülmektedir. Genel olarak konuşucunun önermeye karşı yaklaşımı ve kendisiyle ilişkilendirdiği...
TÜRK XALQLARININ ORTAQ ƏLİFBA, İMLA VƏ ÜNSİYYƏT DİLİ
Ortak alfabe ve ortak iletişim dili meselesi, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Türk dünyasında güncelliğini muhafaza etmekte olan konuların başında gelmektedir. Türk topluluklarının ta...
TÜRKMEN TÜRKÇESİ GRAMERİ (SES ve ŞEKİL BİLGİSİ)
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından lehçeler arasında yapılan çalışmalar hız kazanmış ve dolayısıyla 1990’lardan itibaren Türkiye’de de diğer Türk lehçeleri ile İlgili birçok dil ve ...
Yirminci yüzyılın başlarına kadar diğer Türk toplulukları ile ortak bir yazı dili kullanan Kırgızlar, 1917 Ekim İhtilalinin akabinde gelen süreçle birlikte kendi yazı dillerini kullanmaya baş...
Filologiya elmlәri doktoru,professor Fәxrәddin Veysәlli! Xalq arasında ona Fәxrәddin müәllim vә ya “Bәy” deyә dә müraciәt edirlәr. Çevrәsindә xeyirxahlığı, işgüzarlığı, vәtәn vә millәtsevәrli...