Türkçenin tarihî gelişim seyri, Altay dağlarından Akdeniz havzasına, İpek Yolu’ndan Slav coğrafyasına kadar uzanan oldukça geniş ve çok katmanlı bir ödünçleme ilişkisini bünyesinde barındırmaktadır. G...
Âşık Çelebi Avlonya Kadılığı Yaptı Mı?
Âşık Çelebi, Türk edebiyatı araştırmalarında özellikle Meşâ’irü’ş-Şu’arâ adlı şair tezkiresi ile tanınan 16.yy. şair ve nasiridir. Âşık Çelebi’nin başta Meşâirü’ş-Şu’arâ’sı olmak üzere kendi telif ett...
Kolay Transkripsiyon (Çeviri Yazı) Önerisi
Sosyal bilimlerin edebiyat, tarih ve ilahiyat gibi alanlarında metin neşri çalışmaları önemli bir yer tutar. Bazı metinlerin ses ve anlam değerlerinin bozulmadan aktarılması için çeviri yazı veya tran...
Dâsitân-ı Ferruh u Hümâ’nın 19. Yüzyılda Yeniden Yazım Pratikleri Üzerine Düşünceler
Klasik Türk edebiyatı geleneğinde kuruluş dönemindeki tercümelerden itibaren pek çok şiir ve müstakil eser, farklı dönemlerde ve değişik formlarda yeniden yazılmıştır. Bu şekilde üretilen müstakil ese...
XVI. Yüzyıl Şuara Tezkirelerinde Suç ve Ceza
Şuara tezkireleri, Osmanlı şairleri hakkında bilgi veren ve onların şiirlerinden örnekler sunan biyografik kaynaklardır. Bu eserler, şairlerin yalnızca edebî yönlerini değil, yaşadıkları çevreyi, kurd...
Bir Sadeleştirme Örneği: Mevzûatü'l-ulûm Dîbâcesi
Canlı olduğu için eskiyen ve eskidiği için de anlaşılma oranı düşen dille üretilen eserler, sonraki kuşakların anlaması için, içinde bulunulan dönemin dil koşullarına göre yeniden üretilir. Sadeleştir...
Latîfî Tezkiresi Mukaddimesini Ben-Anlatısı Olarak Okumak
Şair ve yazarların, genellikle eserlerinin başlarında, özellikle de sebeb-i telif veya hasbihal kısımlarında, seyahat ettikleri yerler ve buralarda karşılaştıkları olaylar, içerisinde bulundukları dur...
Klasik Türk edebiyatı, sadece beşerî duyguların, aşk ve tabiat temalarının işlendiği bir edebiyat olmayıp aynı zamanda toplumun zengin dil kültürünü de içinde barındıran köklü bir edebî gelenektir. Şa...
XVII. yüzyıl Osmanlı ilmî ve edebî çevrelerinde yetişmiş bir şarih olan Tal‘atî Hüseyin Efendi’nin (öl. 1075/1664) Magzu’t-Tıbb adlı eseri, Horasanlı hekim ve edip Mevlânâ Yûsufî’nin Farsça manzum tıp...
Meşihat Tarihlerinin Edebî Değeri: Şeyhülislam Ârif Hikmet Bey Örneği
Osmanlı devlet teşkilatlanmasında ilmiye sınıfının en üst mertebesini temsil eden şeyhülislamlık makamı; devletin kuruluş yıllarından itibaren dinî, toplumsal ve siyasi yaşamda merkezî bir denge unsur...
Osmanlı edebiyatının tasavvuf mensuplarından olan Şeyh Galib, mensubu olduğu tasavvufî hareket ve şiirlerinde Sebk-i Hindî’yi ustaca işleyiş tarzı bakımından sanatından bahsettiren bir şahsiyettir. Hü...
Nev'î'nin Şiir Telakkisi: Netâyicü’l-Fünûn’daki ‘İlm-i Şi’r” Bölümü Üzerine Bir İnceleme
XVI. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu’nun siyasî, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda en parlak dönemlerinden birini teşkil etmektedir. Asrın başından sonuna kadar altı padişahın hüküm sürdüğü bu döne...
Bu çalışma, Necâtî Bey’in sevgiliyi doğrudan bir ayakkabıcı olarak konumlandırdığı ve ayakkabıcılığa ait terimleri merkezine alan bir gazeli incelemektedir. Makalede, gazelde geçen şān, köle, iç edük,...
Bu çalışma, Süleymaniye Kütüphanesi Laleli Koleksiyonu 01183 numarada kayıtlı bir mecmuanın ilk risalesi olan Ziyâretnâme-i Resûl-i Ekrem adlı eserin incelenmesini konu edinmektedir. Hasan-ı Basrî’nin...
Klasik Türk Edebiyatı’nın hamse sahibi şairlerinden Ahmed-i Rıdvân’ın Nizâmî’yi (ö. 1214 [?]) takiben kaleme aldığı İskender-nâme, Leylâ vü Mecnûn, Hüsrev ü Şîrîn, Mahzenü’l-Esrâr ve Heft Peyker mesne...
Eski Türk Edebiyatı Hikâyelerinde Tilki Sembolizmi
Hayvanlara insani özellikler yüklenerek belli başlı ahlaki ve toplumsal değerlerin benimsetilmesi amacıyla kaleme alınan fabl türündeki eserlerin ilk örneklerine MÖ 600’lü yıllarda tesadüf edilmiştir....
Osmanlı Fal Geleneğinde Kur’an ve Harf Sembolizmi: Fâl-ı Kur’ânu’l Âzîm Örneği
Varoluşun her döneminde keşfetmek ve gelecekten haberdar olmak isteyen insan, merak duygusu ile yoğrulmuş bir varlıktır. Esrarengiz olana merak duygusu ve kimi zaman kadere hükmetme arzusu, insanları ...
17. yüzyılda yazdığı şair tezkiresiyle tanınan Zehrimârzâde Seyyid Mehmed Rızâ’ya ait olduğunu değerlendirdiğimiz Rehnümâ, mesnevi nazım biçimiyle yazılmış, 80 beyitten müteşekkil Türkçe bir eserdir...
Şiir ve Şâir Takdirinde “Sarrâf”
Sarraf ve onun yerine kullanılan kelimeler kendi özel alanları yanında başka alanlarda da kullanılmıştır. Cevheri tanıyan, inceliklerini bilen, işleyen, tasarrufta bulunan, değer takdiri yapan gibi ma...
Halk Şairlerinin Diliyle Ankara
Mekân, kişi ve toplumun yaşadığı, yaşadığı zaman içinde edindiği bütün davranış kalıpları, hayatı algılayış ve yaşama biçimi, kişisel ve toplumsal kimliğin oluştuğu kutsal alandır. Vatan, yuva, memlek...
Yavuz Sultan Selîm’in Farsça Bir Şiirinin Nazire, Şerh ve Tercümelerinin Çeviri Stratejilerine Göre Değerlendirilmesi
Klasik Türk edebiyatında tercüme, şerh ve nazire geleneği kökleri eskilere dayanan bir pratiği temsil etmektedir. İslam’ın kabulüyle beraber Arapça ve Farsçadan birçok eser Türkçeye tercüme edilmiştir...
Literatürde anlatım bozukluğuna yol açtığı düşünülen etkenlerden biri, eş ya da yakın anlamlı sözcüklerin aynı tümcede kullanımıdır. Bu durum, yalınlığı ve duruluğu ortadan kaldırdığı gerekçesiyle ger...
Behçet Necatigil Şiirlerinde Tanrı İmgesi
Bu makale, Behçet Necatigil’in şiirlerinde Tanrı imgesinin hangi bağlamlarda belirdiğini ve şairin Tanrı tasavvurunun gündelik hayatın duyarlık alanı içinde nasıl işlediğini ortaya koymayı amaçlamakta...
Bu makale, klasik Osmanlı şiiri ile Tanzimat dönemi şiirinin ölümü algılama biçimlerindeki farklılaşmalara odaklanmaktadır. Klasik Osmanlı mersiyelerinde ölüm, ilahî nizamın doğal bir unsuru ve kozmik...
Kerem ile Aslı hikâyesi, Türk sözlü kültüründe önemli bir yer tutan, aşk, inanç ve toplumsal engel temaları etrafında şekillenen klasik bir halk anlatısıdır. Bu çalışma, hikâyede merkezi metaforlardan...
Atasözleri, toplumların tarihsel deneyimlerinden süzülerek gelen ve kuşaktan kuşağa aktarılan sözlü kültür ürünleri olarak toplumsal zihniyetin taşıyıcılarıdır. Atasözlerinin hangi toplumsal yapıyı ya...
Anadolu Halk Türkülerinde Bir Bellek Mekânı: Dam
Bu çalışma, Anadolu halk kültüründe gündelik yaşamın merkezinde yer alan dam kavramını, halk türkülerindeki temsilleri üzerinden kültürel bellek kuramları çerçevesinde incelemektedir. Araştırmada damı...