Sayı: 13,

Sayı: 13, <span class="text-design-label" style="font-size
Yayın Tarihi: 31 Aralık 2023
Makale Sayısı: 91

Ayntâblı Hüsnî, klasik Türk şiirinin 19. yüzyıldaki temsilcilerindendir. Yüzyılın biyografik kaynakları ona yer vermemiştir. Hüsnî hakkında elimize ulaşan bilgiler Ayntâb’la ilgili kaynaklarl...

Tıp, tarihin kadim vakitlerinden beri insanlığın önem verdiği ve ilgi duyduğu (b)ilim dallarından biri olmuştur. Antik Yunan’dan Mısır’a, Selçuklu’dan Osmanlı’ya kadar tarihe mührünü vurmuş b...

Klasik Türk edebiyatı metinlerinin muhtevasını belirleyen özellikler edebî türleri oluşturmaktadır. Ramazan ayı vesilesiyle yazılan şiirlerin oluşturduğu tür ramazaniye ya da ramazanname olar...

(4)

Riyâzu’ş-Şu’arâ’da Tenkit Üzerine

Muhammet H. CANKURT Yağız YALÇINKAYA

Devrinin önde gelen şairlerinden olmakla beraber “Riyâzü’ş-Şu’arâ” adlı tezkiresiyle klasik edebiyatımızda adından söz ettiren Riyâzî, eserini 1610 yılında tamamlamıştır. Eser, 17. yüzyılın A...

Anadolu coğrafyasının siyasi, kültürel, sosyal ve ekonomik anlamda yeniden şekillendiği Osmanlı Devleti’nin kuruluş aşamasında yaşamış önemli âlim ve şairlerden biri Tursun Fakı’dır. Anadolu ...

Berlitz (Berliç) Metodu, Berlitz dil okullarının kurucusu Maximilian Berlitz tarafından 1800’lü yıllarda geliştirilmiş olan, konuşarak yabancı dil öğretmeyi amaçlayan bir yöntemdir. Bu usulle...

Mevlûd-i Şerif-i Hadîcetü’l-Kübrâ, Seyyid Abdülbâki Sadıkî b. Mehmed en-Nevâhî tarafından 1246/1830 tarihinde istinsah edilmiş hem Eski Anadolu hem Osmanlı Türkçesi ses ve dil özellikleri taş...

Tabiat, mazmun ve alegorik tariflerin önemli bir membaıdır. Gül; Farsçada “çiçek” anlamını taşımaktadır. Türkçede ise özel bir çiçek çeşidine verilen addır. Bir tabiat unsuru olan gülün Osman...

Anlamda, sözde ve estetikte kendini kanıtlayan güçlü şairlerin emekleri ile şekillenmiş Osmanlı şiirinde renkler, hayal âlemi kurulurken özel bir yer tutar. Öyle ki hem latif hem de karamsar ...

Osmanlı Dönemi edebiyatının biyografik kaynaklarından şair tezkirelerinde, Nüvîdî mahlasını kullanan iki şair kaydedilmiştir. Bu şairlerden ilki, hayatının büyük bir kısmını 16. yüzyılın ikin...

Câmasbnâmeler, Türk edebiyatı mesnevi türünün önemli örneklerinden birisidir. Bu eserler ilk olarak Ahmed-i Dâî, ardından Abdî tarafından tercüme yoluyla edebiyatımıza kazandırılmıştır. Türk ...

Mehmed Es‛ad Ağa 18. yüzyılın sonları ile 19. yüzyılın başlarında yaşamış, önemli devlet görevlerinin yanı sıra dîvân tertip edecek kadar şiir kaleme almış bir şairdir. Hâne-i hâssa şairleri ...

Türk sanatında minyatürün ortaya çıkması Orta Asya’da Uygurlar Dönemi’ne rastlamaktadır. Osmanlı minyatür geleneğine bakıldığında esas olarak Erken Dönem, Yükseliş, Klasik ve Batılılaşma olar...

Taşlar eski dönemler boyunca doğayı ve doğaya dair her unsuru tanımaya çalışan insanın hayatında önemli bir yere sahiptir. Öncelikle insanoğlu taşları bina, eşya ya da alet yapımında kullanar...

İslam toplumlarının Hz. Peygamber’e duyduğu sevgi, görsel sanatlardan mimariye, bireysel ve sosyal ilişkilerden edebiyata kadar toplumun her bir faaliyet alanında belirgin bir şekilde gözleml...

Osmanlı Şiiri içtimaî hayatın genelini ihtiva eder. Doğumdan ölüme, düğünden bayrama, sünnetten fetihlere kadar içtimaî hayatın bütün mevzuları Osmanlı şirinde ele alınmış; estetik bir üslupl...

Sâkî-nâme, XIV. asırdan başlayarak Türk edebiyatında sıklıkla kullanılan nazım türlerinden biridir. İşret meclislerinden konusunu alan bu eserlerde, okuyucuya dünyanın geçiciliği hatırlatılır...

Klasik Türk şiirinin eleştiri terimlerinin oluşmasına katkı sağlamak amacıyla yapılan bu çalışmada, şair tezkirelerinde ve divanlarda şiirle ilgili yapılan değerlendirmelerde sıklıkla kullanı...

Birbirine zıt görünümdeki gerçekçi, fantastik, sıradan, olağan dışı, doğal, doğaüstü, normal, anormal gibi özelliklere sahip olan büyülü gerçekçilik bunları kendi potasında eritip uyum içinde...

Çevre sorunları ekoloji biliminin araştırma konusuyken dünyanın geleceğini tehdit eder bir boyuta gelmesiyle disiplinler arası bir özellik kazanmıştır. 1990’lı yıllardan itibaren Batılı yazar...

Sinema kimi zaman yazarların kendi ideolojilerine de hizmet eden bir sanat ola¬rak karşımıza çıkmaktadır. Yazarlar inandıkları dünya görüşünü, estetik duygularını, sanatsal yorumlarını birçok...

Dilin ifade gücünü artıran ve kültürel değerlerin taşınmasına yardımcı olan deyimler, Türkçenin söz varlığı içinde ayrı bir öneme sahiptir. Öyle ki neredeyse her deyim, bir hikâye anlatır ve ...

Türkiye Türkçesinde ad işletme ekleri içerisinde yer alan çokluk eki -{lAr}, başka işlevleri de olmakla birlikte, temelde belirsiz çokluk yapma işlevine sahiptir. Sözcük görünümünde olan adla...

Tarama Sözlüğü, Türkçenin tarihsel söz varlığını barındıran kitaplardan taranarak oluşturulmuş hacimli bir eserdir. Altı cilt hâlinde toplamda 227 kitabın verileri toplanarak hazırlanmıştır. ...

Bu çalışmada, metatez içeren kirpi ̴ kipri, kirpik ̴ kiprik kelimelerinin tarihsel ölçüt çerçevesinde fonolojik, morfolojik ve semantik özeliklerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın...

Ses uyumu, sesler arasında ortaya çıkan frekans denkliği ve uygunluğuna dayalı sessel bir olgu; eklemeli dillerin (agglutinative language) ses bilimsel yapısıyla ilgili bir içerik ve endoling...

Dillerdeki sesler, genel olarak ünlüler ve ünsüzler olmak üzere iki gruba ayrılmakta ve bu sınıflandırmada çoğunlukla seslerin boğumlanma ve akustik özellikleri dikkate alınmaktadır. Dünya üz...

Dil bilimde görünüş, fiillere eklenen farklı biçimbirimlerle tümcede meydana gelen zamansal bir bakış açısıdır. Dil bilgisel zamandan farklı olmasının yanında kişisel ve öznel bir anlatıma sa...

(9)

Türkçede Sözcük Demetleri: Kuram ve Uygulama

Nuh DOĞAN Ahmet DAĞLI Betül GÜVENDİ

Bir dilin söz varlığında ayrık ve tek tek sözcüklerden ziyade birden fazla sözcükten oluşmuş dilde sıklıkla tekrarlanan, birbirine nispeten az ya da çok donuk çeşitli kalıp dil birimleri vard...

Osmanlının beylikten imparatorluğa uzanan sürecinde sultanlar ve şehzadeler, bilimsel faaliyetlerin gelişmesinde önemli rol oynamıştır. Medreselerin açılması, dönemin ünlü âlimlerinin bu ilim...

Bibliyografik çalışmalar birçok araştırmaya kaynaklık eden başvuru çalışmalarıdır. Bu araştırmalar incelendiğinde; konuyla ilgili yapılan çalışmaların konunun hangi yönüyle ilgili olduğu, han...

Bu çalışmanın konusu Mehmet Akif Ersoy’un kişiliği ve benlik sunumu ile ilgilidir. Mehmet Akif milli mücadele gibi çetin şartların olduğu bir dönemde şiirleri, vaazları, zengin yaşam deneyimi...

Modern anlamda ulusal bir tiyatro meydana getirme gayretlerinin en önemli halkalarından birini, tiyatromuzda vücut bulan jübileler etrafında oluşturulan jübile kitapçıkları geleneği oluşturur...

Ankara’yı ilginç kılan en önemli özellik belki de yazıldığı dönemdir. Bu dönemde, Türkiye’de Cumhuriyetle beraber yeni bir rejim kurulmuş ve buna bağlı olarak belirsizliklerle dolu yeni şartl...

Türk edebiyatının kurmaca eserlerinde yapı unsurları olarak bilinen mekân, zaman, olay örgüsü, karakterler; eserin oluşturulduğu dönemin zihniyetlerinden izler taşır. Bu zihniyetlere yön vere...

Yazılı etkileşim, iletişim sürecinin önemli bir bileşenidir. Dil öğrenicilerinin, yazılı üretim veya sözlü etkileşim becerisi kadar yazılı etkileşim becerilerinin de geliştirilmesi gerekir. A...

Türk Dünyasının önemli fikir adamlarından biri olan İsmail Gaspıralı (1851-1914) gerek eğitim olsun gerek basın yayın olsun pek çok alanda faaliyet göstermiş, Türk topluluklarının modernleşme...

Kültür, çeşitli formlarda gerçekleşen toplumsal bir iletişim ve etkileşim olayıdır. Söz konusu formlardan biri de âşıklık geleneğidir. Âşıklık geleneği, Türk kültürünün geçmişten bugüne var o...

20. yy. âşık edebiyatının son temsilcilerinden biri olan Âşık Veysel’in şiir dünyasının oluşmasında/şekillenmesinde sembol, metafor vb. “alışılmamış bağdaştırmalar” önemli bir yer tutmaktadır...

Tarihî süreçte her toplumun inanç dairesi ve sosyal hayata dair uygulamaları içerisinde kendine has âdet, gelenek ve görenekleri vardır. Köklü bir maziye sahip olan Türkler; mitolojik devirle...

Halk arasında ve günlük yaşamda yadsınamaz bir yeri bulunan nazar, kötü bakışın ortaya çıkarmış olduğu birtakım olumsuzluklardır. Göz ve bakış anlamları olan nazar, insana, hayvana, bitkiye v...

Tarihi belgeler, arkeolojik buluntular ve güvenilir kaynaklarla desteklenen olayları ve tarihi şahsiyetlerle ilgili süreçleri ifade eden tarihsel gerçeklik, geçmişteki olayların, kültürlerin ...

Kültür milletleri var eden yapı taşıdır. Kültür bir yönüyle toplumsal bellektir ve insan beyninin ürettiği her şeydir. Kültür insanı hayvandan ayıran sadece insana ait bir kavramdır. Kültür i...

İnsanın fiziksel gelişimine katkı sağlayan sporlar zamanla geleneksel sporlar/halk sporları adıyla kültürel çeşitliliğin içinde yer almıştır. Küreselleşme gibi tüm dünyayı etkileyen fenomenle...

Tasvir kültürel, sanatsal ürünlerde, edebî eserlerde bir şeyin ayırıcı ve ayrıntılı özellikleriyle betimlenmesi ya da anlatılmasıdır. Tasvir kültürle vardır ve tasvir olmayan şeyde kültür bul...

Tabiattaki bütün canlılar hayatlarını idame ettirebilmek için barınmak ve beslenmek zorundadır. Bütün canlılar gibi insanoğlu da yiyeceğe ulaşmak amacıyla birtakım mücadelelere girişmiş, sava...

Makalede XVII. yüzyıl Azerbaycan şairi Mesihi yaratıcılığınta çevgan oyununun gelişim işlevleri ele alınmış ve bundan hareketle eski Türklerde at yetiştiriciliği ve at kültü konuları incelenm...

Türk dilinin günümüze ulaşan ilk metinlerinden itibaren çok anlamlı zengin bir yapıya sahip olduğu bilinmektedir. Türk dilinin var olduğu coğrafya, sosyal yaşantı, kültür bu zenginliği kanıtl...

Dilbilimciler eş anlamlılık ve eş dizim üzerine birbirinden farklı tanımlar yapmış olsa da genel olarak eş anlamlılık, aynı anlama ve ikame edilebilirlik özelliğine sahip sözcükler biçiminde ...

Bağdaşıklık, metindeki anlam ilişkilerini düzenleyen, metnin bölümlerini bir arada tutmayı sağlayan unsurdur. Bir ögenin anlamlandırılmasını diğer ögeye bağlayarak birbirleri arasındaki ilişk...

Özbekçe gramer kaynaklarında kiritma (giriş), kirish (giriş), kirish soʻz (giriş söz), kiritma boʻlak (giriş), kirish/ kiritma birikma (giriş cümleciği) ve kirish / kiritma gap (giriş cümlesi...

Saha Özerk Cumhuriyeti, Türkiye’ye en uzak Türk devletidir. Ayrıca Saha Türkçesi de Çuvaş Türkçesinden sonra Türkiye Türkçesine en uzak lehçedir. Söz konusu durumların etkisiyle Kazak, Kırgız...

Türk dizileri dünyanın birçok farklı coğrafyasında milyonlarca kişi tarafından sevilerek izlenmektedir. Orta Asya da bu coğrafyalar arasındadır. Orta Asya’da Türk dizilerinin en fazla izlendi...

Sosyal bir varlık olan insan içgüdüsel olarak başkalarının kendisiyle ilgili düşüncelerini önemsemekte, diğerleriyle uyum içinde yaşaması gerektiğini bilerek pozitif bir ilişki kurmayı amaçla...

Türkçenin Tarihî seyri içinde önemli bir yere sahip olan Çağatay Türkçesi, 15. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar Orta Asya’nın ortak edebî dili olarak varlığını devam ettirmiştir. Bu ede...

Milletlerin farklı dinleri benimsemeleri onların yaşam biçimlerini, dillerini, kültürlerini etkiler. Türkler tarih sahnesine çıktıkları zamandan itibaren farklı coğrafyalarda yaşamışlar, fark...

İkileme terimi, eşanlamlı veya ilgili bir düşünceyi aynı şekil ve yapı sınıfına ait, aynı sözdizimsel hiyerarşi seviyesine oturtulan ve genellikle sözcük bağlantıları ile bağlanan kurallı diz...

Bu makalede Hazar Türklerinin torunu olan ve Museviliğin Karay mezhebinde yer alan Karayların dinî ritüellerinde önemli bir yeri olan ‘zemer’ yani dinî ezgi, ilahi metinlerinden biri olan ‘ne...

Umer İpçi, Kırım Tatar Sovyet edebiyatının güçlü yazarlarından biridir. Sanat faaliyetine Ufa’da 1915 yılında manzum eserler yazarak başlayan İpçi, şiir, hikâye, roman, tiyatro gibi edebiyatı...

(1)

Art ve Eş Zamanlılık Bağlamında Oğul ve Oğlan

Necip Fazıl ŞENARSLAN Berrin KASIMOĞLU DÖNMEZ

Tarihsel süreç içerisinde bir dilde bulunan sözcüklerle kurulan ve derlem, bütünce olarak tanımlanabilen söz varlığı, her bir sözcük için ayrı ayrı olmak üzere doğan gereksinimlere göre değiş...

Bir diyalektin ses ve şekil özellikleri ile kelime kadrosu kullanıldığı zamana, konuşulduğu coğrafyaya, o coğrafyanın kültürüne, yaşam şekline göre zamanla değişim gösterebilmektedir. Dillerd...

19. yüzyılın ortalarından günümüze kadar Anadolu ağızlarıyla ilgili deneme, sınıflandırma, derleme vb. gibi pek çok çalışma yapılmıştır. Lisansüstü tezler, araştırma makaleleri yazılmış ve ko...

Bu çalışmada; Türkiye Türkçesi ağızlarının oluşum sürecinde ve bugünkü güncel yapısında belirleyici olan göç olgusunun ağız araştırmalarına ait kavramlara yansıması üzerinde durulmuştur. Türk...

Kazak Türklerinin uzun süre bozkır yaşamını sürdürmesi onların sözlü kültürünün geleneğini zenginleştirmiştir. Başlangıçta Kazak sözlü edebî ürünlerinin türlere ayrılması Rus araştırmacılar t...

Bu çalışmanın amacı dijital ortamda çocuk edebiyatı ürünleriyle oluşturulan düşündürücü etkinliklere dair öğrenci görüşlerinin tespit edilmesidir. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji ...

Dil becerilerinin, özellikle okuma becerisinin, geliştirilmesi öğrenicinin düzeyine uygun metinlerle olanaklıdır. Öğretim sürecini düzeye uygun metinlerle, yardımcı okuma kitaplarıyla zenginl...

Bu araştırmanın amacı, İstanbul konulu çocuk kitaplarında şehir kültürünün nasıl aktarıldığını ve mekân, tarih, insan ilişkilerinin nasıl ele alındığını betimlemektir. Araştırmada nitel araşt...

(2)

Disiplinlerarası Tezlerin Bibliyometrik Analizi

Halil Ziya ÖZCAN Zekerya BATUR Simuzar YUSUFOĞLU

Bu araştırmada, Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı bünyesinde bulunan Tez Merkezi veri tabanında kayıtlı olan ve konu olarak disiplinlerarası çalışmaları içeren lisansüstü tezlerin bibliy...

Bu çalışma Cumhuriyet’in ilanından yüzüncü yılına kadar geçen sürede Türk eğitim sisteminde yaşanan gelişmeleri ele almayı amaçlamıştır. Çalışmanın yöntemi nitel araştırma yöntemidir. Veriler...

İhtiyaç duyulan güncel bilgilere ulaşılmasını mümkün kılarak; bilişsel, sosyal ve psikomotor becerilerinin gelişimini destekleyen okuma becerisi, doğuştan gelen ve kendiliğinden gelişen bir b...

Bu araştırmanın hedeflenen amacı depremle ilgili eğitim alanına ait, Türkiye’de oluşturulmuş lisansüstü tezlerin incelenmesidir. Depremle ilgili pek çok disiplin alanında araştırmalar olmakla...

Türkiye’de 6 Şubat 2023’te yaşanan deprem felaketinden dolayı bütün ülkede yetkililer tarafından yükseköğretim kurumlarının acil uzaktan öğrenmeye geçilmesi ile ilgili bir karar alınmıştır. B...

Çalışma, eğitim alanında metaverse teknolojilerinin etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu hedefe ulaşmak için bibliyometri ve içerik analizi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında toplam 178 ça...

Bu araştırmada Türkiye’de ilk ve ortaokullarda Sosyal Bilgiler dersinin okutulmaya başlanmasından günümüze, bu dersi okutacak öğretmenlerin yetiştirilmesinde uygulanan politikaları ortaya koy...

Bu araştırma kapsamında, ortaokul müzik dersi kazanımlarının büyük bir çoğunluğunu kapsayan söyleme kazanımı temel alınarak 5. Sınıf müzik kitabından seçilen okul şarkıları Orff-Schulwerk teo...

Bu araştırma, müzik öğretmeni adaylarının piyano performansı öz yeterliklerine ilişkin düşüncelerini incelemek amacı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemi modellerinden b...

(1)

Türkiye’deki Çocukların İnternet Kullanım Alışkanlıkları ve Dijital Okuryazarlık Becerileri Üzerine Bir Araştırma

Şahin BAYZAN Önder YILDIRIM Türkan KARAKUŞ Engin KURŞUN Yiğit Emrah TURGUT Alper ASLAN

Bu çalışmanın amacı, 8-16 yaş aralığındaki çocukların internet erişimi ve kullanımı, dijital becerileri, karşılaştıkları internet riskleri ve bu risklere yönelik uyguladıkları başa çıkma ve a...

Depremler insanların hayatlarında büyük değişimlere sebep olan yıkıcı olaylardır. 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve sonrasında tüm Türkiye’yi etkisi altına alan depremler zinciri de böy...

Harmanlanmış öğrenme, yükseköğretim kurumlarında eğitim sürecini düzenlemek için bir model olarak dünya çapında birçok araştırmacı ve eğitimcinin ilgisini çekmektedir. Harmanlanmış öğrenme, y...

Tarih boyunca Trabzon-Erzurum-Bayezid yolu hem ticari hem de askerî açıdan büyük öneme sahip bir geçiş yolu olmuştur. Bu yol, İpek Yolu’nun kritik bir bölümünü oluşturarak hem ticari hem de a...

Gürcistan’ın önemli şehirlerinden biri olan Batum, Osmanlı Devleti tarafından 1479’da ele geçirilmiş ve vergi ödenmemesi ile itaatsizlik gibi nedenlerden dolayı seferler düzenlenerek 1461’de ...

Disiplinlerarası bir bilim dalı olan nöroeğitim, psikoloji, eğitim ve bilişsel nörobilim alanlarından yararlanarak öğrenme süreçleri ile ilgili eğitim dünyasına önemli veriler sunmaktadır. Bu...

Bu araştırmada, ortaokul müzik derslerinde Web 2.0 araçları kullanımının öğrencilerin müzik dersine yönelik motivasyonları üzerindeki etkilerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma dört...

Uzun yıllardır bilişsel sinir bilimlerinde müziğin sözel öğrenme üzerindeki etkisiyle ilgili araştırmalar yapılmaktadır. Bu alandaki çalışmaların bazıları klinik bulgulara dayanırken, bazılar...

Selamla(ş)ma, insan iletişiminin temel bir unsurudur ve sosyal ilişkilerin kurulmasında ve sürdürülmesinde önemli bir rol oynar. Bu makale, Yabancı Dil Olarak Türkçe (YADOT) ders kitaplarında...

(1)

Van Gölü Çevresindeki Kadın Türbeleri

Ayşegül BEKMEZ YELEN

Van Gölü Havzası Türk İslam dönemi mimarisi için önemli bir bölgeyi teşkil etmektedir. Van Gölü etrafında şekillenen şehircilik, ticari yollar üzerinde olması sebebiyle oldukça yoğundur. Göl ...

Bu çalışmada Ömer Rıza Doğrul’un (1893-1952) Kur’ân Nedir adlı eseri üzerinden Kur’ân tarihine katkılarına ulaşılmaya çalışılmıştır. Müellifin pek çok eseri olmasına rağmen, Tanrı Buyruğu: Ku...

Bu çalışma, İslam'ın doğuşundan 20. yüzyıla kadar İslam edebiyatının özellikle Arapça, Farsça ve Türkçedeki gelişimine genel bir bakış sunmayı amaçlamaktadır. Dört ana tarihi dönemi kaps...

Yaşamın önemli bir unsuru olan su, mitlerde ya içen kişiye ölümsüzlük verdiğine inanılan âb-ı hayat ya da insanların hatalarından dolayı dünyanın sular altında kalması anlamına gelen tufan ol...

Türk sanatında önemli eserlerin ortaya çıktığı dönemlerden biri hiç kuşkusuz Selçuklu Dönemi’dir. Orta Asya’dan edindiği birikimi ve tecrübesini Anadolu topraklarında yüzlerce yıl sonrasında ...

Bu çalışma, lise okullarda uygulanma derecesini gösteren otantik liderliğin özelliklerini belirlemeyi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda Filistin’de ortaöğretimde otantik liderlik davranışla...