Sayı: Volume 6 Issue 1

Logo

Sayı: Volume 6 Issue 1
Yayın Tarihi: 2011
Makale Sayısı: 130

Moğolca ve Türkçe birbirine akraba olan dillerdir. Bu makalede bu iki dilin söz hazinesinde yer alan bazı sözcüklerin tarihteki ve günümüzdeki anlamları karşılaştırılmıştır. Moğolca ve Türkçe birbirin...

(3)

E 2 - Uyuk-Arjan (Tuva) Yazıtı

Osman Fikri SERTKAYA

Yenisey nehri kıyıları boyunca bulunan Yenisey yazıtlarının metinleri, genel olarak Eski Türk filolojisi, özel olarak da Eski Türk diyalektolojisi bakımından önemlidir. Bu yazıya konu olan mezar yazıt...

Anadolu ve Rumeli ağızları hakkında 19. yüzyıl ortalarında başlayan araştırmalar, bugün üniversitelerin gelişmesine paralel olarak nitelik ve nicelik bakımından hayli mesafe kat etmiş durumdadır. Türk...

Türkiye Türkçesi ağızlarıyla ilgili olarak ilk yapılan çalışmalar 19. yüzyılın ortalarına kadar uzanır ve ağızlarla ilgili çalışmalar daha çok yabancı araştırmacılar tarafından yapılır. 1940’lı yıllar...

Türkçede ek kalıplaşması sık sık karşılaştığımız olaylardan birisidir. Kimi ekler kendi asli görevlerinden dışında kullanılmakta, kelime tabanına eklenerek farklı anlamda bir kelime oluşturmaktadır. Z...

Türkçe ve Arapça arasında uzun bir geçmişe dayanan dil ilişkisi bulunmaktadır. Arapçanın Türkçeyi etkilediği bilinmektedir. Arapça kadar olmamakla birlikte Türkçe de Arapçayı etkilemiştir. Bu makalede...

(8)

Kātibî ve Gencine-i Adaleti

Hacı Ömer KARPUZ Özgür Kasım AYDEMİR

17. yüzyılda yazılmış olan Gencine-i Adalet, Osmanlı Devleti Padişahı Sultan I. Ahmed’e sunulmuş telif bir siyasetnamedir. 17. yüzyılda talik hatla yazılmış olan Gencine-i Adalet 360 sayfadan oluşmakt...

(9)

Görsel Türkoloji

Kamil Veli NERİMANOĞLU

Çağdaş Türkoloji’nin görsel olanaklara dayanarak Türkçenin yöntem (metodik) ve yöntembilim (metodolojik) problemlerine aydınlık getirilmesi, gerek Türkçenin eğitim ve öğretimine gerekse kuramsal dil b...

Uygur halk şiirinde “muhebbet koşakları” diye adlandırılan aşk şiirleri gençlerin birbirlerinden hoşlanma, birbirlerini sevme, birbirlerine aşık olma duygularını, ayrıca sevenlerin çeşitli sebeplerle ...

Oğuzlar, Türklerin önemli boylarından biridir. Bugün Ceyhun nehrinden Balkanlara kadar uzanan bölgede, nüfus bakımından çeşitli yoğunluklarda yaşamaktadır. Nüfusları tahminlere göre yüz yirmi milyondu...

Dilimizde, ad ve sac gibi birkaç istisna dışında, kelimeler p, ç, t, k ünsüzleri ile biter. Bu kural, yabancı kökenli kelimeler için de geçerlidir. Ancak böyle kelimelerdeki söz konusu ünsüzler, ünlü ...

(13)

Necati Beyin Türkçesi

Şerif Ali BOZKAPLAN

Eski Anadolu Türkçesi ile eser vermiş olan Necatî, Türkçeyi gayet iyi konuşan ve kullanan biri olarak dikkat çekmektedir. Türkçenin anlatım vasıtalarından olan deyimler, atasözleri, ikilemeler, kalıp ...

Şair ve yazarlar sözlüklerindeki madde başları, belli bir plan içinde hazırlanır. Bu içerik planı, amaç ve hedef kitleye göre değişiklik gösterebilir. Bu anlamda söz konusu madde başlarının bir içerik...

Bu makalede, Türkçenin en eski kelimelerinden biri olan “un” ve bu kelimenin köküyle ilgili olduğunu düşündüğümüz “ufak” ve “uşak” kelimelerinin tarihi ve çağdaş Türkçe yazılı belgelerdeki örneklerine...

Divan şairlerinin zengin bir benzetme ve hayal dünyası vardır. Bu dünya içinde şairler çok çeşitli unsurlardan yararlanırlar. Söz konusu benzetme ve hayaller arasında coğrafya, ülkeler ve nehirler de ...

Bu çalışmada önce Balasagunlu Yûsuf’un 1070 tarihinde kaleme aldığı Kutadgu Bilig’den XVIII. asra kadar olan dönem içindeki mesnevi edebiyatı hakkında kısa bilgi verilerek, her dönemin öne çıkan özell...

Türklük biliminin kurucusu Kâşgarlı Mahmut tarafından Karahanlı Türkçesi döneminde kaleme alınan Dîvânu Lûgati’t-Türk, Türk dilinin birçok bakımdan kılavuz eserlerinden birisidir. Bu eser, dilimizin s...

Eski Anadolu Türkçesi döneminde kaleme alınan Türkçe eserlerde en çok görülen konuların başında dinî-ahlakî muhtevalı olanlar gelir. Dinî-ahlakî eserler arasında da kıyameti, kıyamet ahvali ve kıyamet...

Azerbaycan edebiyatının önemli yazarlarından biri olan Elçin, romanları ve hikâyeleri kadar tiyatroları ile de Azerbaycan edebiyatına yön vermiştir. Elçin’in tiyatroları sadece Azerbaycan’da değil dün...

Türkiye Türkçesi ağızlarında çok sayıda eskicil öge yaşamaktadır. Bunların bir bölümü eski şekillerini yapı ve anlam olarak yaşatırken, bir kısmı da başka eklerle birleşerek tanınmayacak hâle gelmişle...

Anlamı birbirine karşıt olan sözcüklerin kurduğu ilişkiye, karşıt anlamlılık denir. Bu ilişkiler, aynı temel mantıkla kurulur. Ancak kurucu unsurlar ve bunların ilişkileri, farklıdır. Türkiye Türkçesi...

Fizikçi bir bilim adamı olan G. X. Kudaşev tarafından yazılan bu makalede fiziğin temel kurallarından “en az çaba” yasası ele alınmıştır. Yazar, doğadaki her iş için belli miktarda bir enerji ve zaman...

Azerbaycan Cumhuriyeti sınırları içinde kalan topraklar, Türk-İslam tarihi açısından büyük önem taşımaktadır. Söz konusu topraklarda Müslüman Türk boylarına ve fütuhat için bölgeye gelen Araplara ait ...

Bugün sayısının 200’ü aştığı bilinen Yenisey yazıtları, satır sayılarının azlığı ve düzensiz yazılmış olmaları nedeniyle Türk dili alanı dışında çalışan araştırmacıların ilgisini çekmemiştir. Bunun en...

Özet Bu çalışmada, Yüksek Öğretim Kurulu tarafından hazırlanan 1998 ve 2005 Türkçe öğretmenliği lisans öğretim programları incelenmektedir. Programların içerik özellikleri Türk dili alan derslerinin e...

(27)

Kaş (Antalya) Ağzı Ses Özellikleri Üzerine

Mehmet Dursun ERDEM Ramazan BÖLÜK

Türk dilinin ses yapısını anlamak, sadece yazı dilini incelemekle mümkün değildir. Türk dilinin yerel ağızlarının araştırılması ve incelenmesi anlaşılamayan birçok noktaya ışık tutacaktır. Ağız çalışm...

Bu araştırmada, dilbilgisinin yabancı dil olarak Fransızca’nın öğretiminde kullanılan metotlardaki yerini irdelemeye çalıştık. Metotlar etkinliklerin süreçleri ve işleyişlerini daha iyi çözümleyebilme...

Türkçede yeni morfolojik unsurlar meydana gelirken, bu unsurlar, önce bir yardımcı kelime olma süreci yaşamakta, daha sonra da ekleşmektedirler. Üzerinde durulan yapılardan öğüt ve üvey yapılarında da...

İnsan hakları eğitimine katkı sağlamada en etkili derslerden biri, doğası gereği dil ve edebiyat dersleridir. Bu çalışmanın amacı, ortaöğretim Türk Edebiyatı ile Dil ve Anlatım ders kitaplarındaki yaz...

Geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayanan her toplum, kuraklığı gidermek amacıyla kendi kültürü çevresinde birtakım inanış ve uygulamalar geliştirmiş, bunları geçmişten günümüze kadar uygulamış, hal...

Güzel sanatlar binlerce yıllık gelişimleri esnasında kendi repertuarlarını kurdukları gibi kendi kategorilerini de oluşturmuştur. Bu kategoriler, varlık tabakası olan sanat eserlerinin umumi prensiple...

Fiilin anlamını çeşitli yönlerden tamamlayan ögelere fiil tamlayıcısı denir. Fiil ile tamlayıcı veya tamlayıcılar arasındaki münasebeti kuran hâl ekleridir. Fiil-tamlayıcı ilişkisinin şeklini ve nitel...

Türkçede anlam bilimi çalışmaların azlığı bilinmektedir. Anlam bilimi ile ilgili hem eş zamanlı hem de art zamanlı biçimde incelenmesi gereken birçok sorun bulunmaktadır. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi...

Pontus Meselesi bağımsız devlet kurma kısmı geçmişte kalan, siyasi, tarihi ve kültürel bazı talepler içeren kısmı günümüze kadar devam eden bir meseledir. Meselenin günümüze kadar çözülememiş kalmasın...

Türklerin en eski geleneklerinden biri de damgalamak veya damga vurmak geleneği Türk boylarının ayırıcı özelliği olarak karşımıza çıkar. Gerek Divanü Lugati’t-Türk’te gerekse Ebu’lGazi Bahadır Han’ın ...

Osmanlı Maden Sanatı, Selçuklu geleneklerini devam ettirmek yanı sıra birçok yenilikleri de bünyesinde barındırır. Osmanlı İmparatorluğu’nun bütün sanat dalları gibi zirveye ulaşan madeni eserleri ara...

1963’te K. Lübimov “geçişlilik-geçişsizlik kategorisinin leksik, çatı kategorisinin ise gramatik birer kategori olduğu”nu ortaya koyarak çatı ve geçişlilik-geçişsizlik kavramlarını birbirinden ayırara...

Çok geniş bir zaman dilimi ve coğrafyayı kapsayan Türk edebiyatının şimdiye kadar birçok tasnifi yapılmıştır. Çalışmamızda, bu edebiyat tarihlerinin künyelerini verdikten sonra edebiyat tarihinin ne o...

Anadolu ağızlarında {–yor

ÖZET Kırgızlar tarihi süreçte, Araplar ve Arapça ile ilişkileri neticesinde özellikle din ve ahlaka dair çok sayıda kelime ve kavram alıntılamışlardır. Özbek ve Taciklerle olan ticarî ilişkileri, hayv...

Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Ölüler Yaşıyor mu? romanı benzer konulu -materyalist dünya görüşünün ruhçu ve mistik düşünce karşısındaki üstünlüğünü savunan “gerçekçi”- romanlarında ayrılır. Roman yazarın ...

Bu çalışmada Kazak Türkçesi ile Türkiye Türkçesinin birleşik cümle yapıları bakımından karşılaştırılması yapılmış ve iki lehçenin ortak ve farklı yönleri hem yapı hem de tasniflendirme bakımından değe...

Bu makalede, Uygurcada üç, dört, beş vb. (üç ätöz, beş azun, tört törlüg terin kuvrag) rakamlarla oluşturulmuş bazı terimler ve zamanla ilişkili kelimeler tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu terimlerin ...

Bu araştırma, ortaöğretim öğrencilerinin coğrafya dersine yönelik akademik benlik düzeylerini, farklı değişkenler açısından incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2010-2011 öğret...

Türkiye Türkçesindeki fiil zaman ve kip çekimlerinin yeniden incelenmesi ve ayrıntılı sınıflandırmaların bulunduğu tabloların geliştirilmesi, hem Türkçenin ana dili olarak öğretiminde çıkan zorlukları...

Yazılı bir metinde anlatımı belirginleştirmek, yazının tam ve doğru bir şekilde anlaşılmasını kuvvetlendirmek için noktalama işaretlerinin yerli yerinde kullanılmasına ve yazım kurallarına uyulmasına ...

Bizans ve Sasani Devletleri yaklaşık üç yüzyıl Anadolu’nun doğusunda sınır komşusu olarak hâkimiyet kurmuşlardır. Üç yüz otuz yılında Bizans Devleti’nin kuruluşundan başlayıp yedinci yüzyılın ortaları...

(49)

Ad Vermede Zıtlık ve Benzerlik

Şahin BARANOĞLU

Dillerin adlandırma biçimlerinin nasıl birbirine benzediğini göstermek amaçlı bu çalışmada dil içi ve diller arasındaki adlandırma zıtlık ve benzerlikleri, ayrıntılı bir şekilde araştırılmıştır. Bu çe...

Doğu Anadolu ağızlarında, özellikle Elazığ, Erzincan, Erzurum ve Van Gölü Kuzey Havzası (Adilcevaz, Ahlat, Erciş) yörelerinde ilgi, yükleme ve yönelme hâli eklerinin bilinen şekilleri, ikinci teklik ş...

Kırım Hanlığı Altın Orda Devleti’nin yıkılmasından sonra Karadeniz’in kuzeyinde kurulan Türk devletlerinin en uzun ömürlüsüdür. Kırım Hanlığı tarihini konu alan başlıca eserler Abdulgaffar Kırımî’nin ...

Geleneksel Özbek tiyatrosu, biri maskarabaz ve kızıkçılar tiyatrosu diğeri de koğırçak (kukla) tiyatrosu olmak üzere iki kolda gelişim gösterir. Maskarabaz ve kızıkçılar tiyatrosunun oyuncuları canlı ...

Özet 1805 yılında Diyarbakırda doğan Mehmed Şabân Kâmî, hareketli ve bereketli uzun bir ömür sürdükten sonra yine aynı şehirde 1884 yılında vefat etmiştir. Hayatı ve eserleri üzerine bugüne kadar bili...

(54)

Elmadağ Şehrengizi

Nurşat BİÇER

İbrahim Terzioğlu Türk kültürü, tarihi, şehircilik ve mimari alanlarında çalışmalarıyla tanınan bir araştırmacıdır. Terzioğlu araştırmacı kimliğinin yanında şair, yazar ve fotoğrafçı olarak da tanınma...

Bu çalışmada ilk dönem Cumhuriyet Devri poetikalarının şiir tarifleri değerlendirilmiştir. Bu dönem poetikaları, hemen hemen ortak bir tarifte ittifak etmiştir. Döneme hâkim poetik düşünceyle tutarlı ...

Zaman - uzam şeklinde çevirebileceğimiz kronotop kavramı, Michael Bakhtin tarafından ortaya atılmıştır. Romanda her zamanın mekâna temellük ettiği düşüncesini ifade eden kronotop, Türk romanını anlama...

Bu araştırmada Kozaklı (Nevşehir) ilçe merkezinin termal turizm potansiyeli ve turistlerin termal turizm ile ilgili düşünceleri değerlendirilmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır...

Araştırmada, bir iletişim formu olarak haber cümlelerinin taşıdıkları ve taşımaları gereken nitelikler üzerinde durulmuş, mevcut yazılı basından aynı haberlerin veriliş biçimleri derlenerek aralarında...

Bireylerin yaşantısı üzerinden hareket ederek Türkiye’nin toplumsal meselelerine adeta bir sosyolog gibi eğilen yazar, Schrödinger’in Kedisi romanında da İmre Kadızade karakteri üzerinden bu kurguyu g...

Pamuk’un tematik romanları Kar ve Masumiyet Müzesi’dir. Bu iki romanı yazarın önceki romanlardan ayıran en temel özellik işledikleri ana temanın çok fazla öne çıkması/çıkarılmasıdır. Orhan Pamuk roman...

Osmanlı Devleti’nde XVI. yüzyılda Şeyhülislâm Ebüssuud Efendi’nin fetvalarıyla hukûki bir yapıya kavuşarak geniş bir uygulama alanı bulan para vakıflarının (vakf-ı nükûd) en azından XVIII. yüzyılın il...

İçinde birleşik cümle türlerinden en az ikisi bulunan, yani farklı türden en az iki yardımcı cümleyi veya bir yardımcı cümle ile bir ya da daha fazla cümlemsiyi bünyesinde taşıyan cümleler bazı dilcil...

Namık Kemal, İbret gazetesinde sosyal tenkitler yapmış ve toplumsal problemlere çözüm önerileri sunmuştur. Özellikle sosyal eğitim, aile, tembellik, kültürel yozlaşma ve modernleşme gibi konularda gün...

Saha tarihçi Gavriil Vasilyeviç Ksenofontov’un kısa yaşamı (1888- 1937), toplumunu hem çağdaş bir seviyeye ulaştırmak hem de onun kültürel zenginliğini ortaya koymak için yürüttüğü çabalarla doludur. ...

Bu çalışmada, galat sözlükleri ve galatları ele alan kaynak kitaplar hakkında genel bilgiler verilmiştir. Yirminci yüzyılın ilk çeyreğine kadar yazılan galat sözlükleri temin edilerek bu eserlerden ya...

Oğuz boylarının (Kayı, Kınık, Salur, Avşar v.s) Anadolu’ya göçü, şüphesiz, bölgede ağız tabakalarının oluşmasındaki en büyük etkendir. Anadolu’nun çeşitli bölgelerine yerleşmiş olan bu boyların dağılı...

(67)

Dil Bilgisi Öğretim Yöntemi Üzerine Değerlendirmeler

İlhan ERDEM_Türkçe Muhittin ÇELİK

Dil bilgisi, sistemi oluşturan kuralları bulmayı, bunları tutarlı bir biçimde açıklamayı amaçlayan çalışma alanıdır. Bireyin ana dilini bilmesi, o dili oluşturan dil dizgelerinden haberdar olmasıyla m...

Türkçe’nin edebî dil olarak kullanılması yönündeki gayret ve çalışmalar, tıpkı bizde olduğu gibi Azerbaycan kültür sahasında da sancılı bir seyir izlemiştir. Uzun yıllar Arap ve Fars etkisi altında ka...

Alevi inanç sistemi, Türk dili ve kültürünün önemli zenginliklerindendir. Geniş bir coğrafyaya yayılan inanç zümresi birçok ritüel ve inanç pratiğini de kendi dinamikleri ile şekillendirmiştir. Bu say...

Konuşma dilinde beddualar yalnızca “bed-dua” değil, farklı işlevlerle de kullanılmaktadırlar. Bunlar, beddua işlevi (tam beddua ve duamsı beddua), yemin etme, hayıflanma ve küfürdür. Bu yazıda, beddua...

Rus Türkolojisinin ister Sovyet döneminde (1917-1991) isterse de Sovyet öncesi ve sonrası döneminde olsun edebî dil meselesi zaman zaman gündeme gelmiş ve bu mesele ile ilgili önemli düşünceler ortaya...

Yukarı Karabağ sorunu, Sovyetlerin çöküşünden sonra Kafkasya’daki istikrarı etkileyen sorunların başında yer almaktadır. Tarihi bir Türk yurdu olan Karabağ’a Çarlık Rusyası döneminden itibaren Ermenil...

Bir toplumdaki siyasî, sosyal, kültürel ve ekonomik alanlardaki değişimler bir diğerine yansır. Toplumda meydana gelen bu türlü değişimler dilde de kendini gösterir ve dili değişken kılar. Bu sebeple ...

(74)

Modernizmin Kayıp Çocukları

Türkan GÖZÜTOK

Modernizm ve modernite kavramlarının temelinde Batı toplumunun Aydınlanma felsefesiyle ulaşmayı istediği toplumsal dönüşüm vardır. Batı toplumu, Aydınlanma (18.yüzyıl) ve ilerleme (19.yy) çağlarında b...

Bir cümlede hangi ögelerin bulunabileceği veya bulunamayacağı yüklemin özellikleriyle ilgilidir. Bir cümlede fiil geçişsizse veya yüklem isimse, nesnenin kullanılamayacağı bilinmektedir. Cümlenin yükl...

Bu çalışmada, ek eylemin Kıbrıs ağızlarındaki kullanımları incelenmiş ve birleşik çekimler sıralanıp ölçünlü Türkçeyle karşılaştırılmıştır. Önce ek eylemin ses bilgisi özellikleri değerlendirilmiştir....

Ders kitapları, günümüzde, değişen eğitim anlayışına rağmen hala dersin temel materyali olma işlevini devam ettirmektedir. Diğer derslerle karşılaştırıldığında Türkçe dersi için ayrı bir öneme sahip o...

Türkçede isim hâl ekleri, kendi asıl fonksiyonları yanında çeşitli fonksiyonlarda da kullanılagelmiş, isimlerle fiillerin bağlantısını türlü nüanslarla kurmuştur. Biz bu fonksiyon çeşitliliğini, Köktü...

Bu makalede, I. Dünya savaşı esnasında Arabistan’da savaşan Osmanlı Ordusu, O bölgede devlete zarar verdiğine inandığı veya zarar vereceğini tahmin ettiği kişi ve aileleri Anadolu içlerine dolayısıyla...

Dîvânü Lugâti’t-Türk, söz varlığı bakımından sadece Eski Türkçenin değil Türkçenin tarihî ve çağdaş bütün dönemlerinin en temel kaynaklarından biridir. Her ne kadar Kâşgarlı eserinde döneminin çok faz...

(81)

Ahmed-i Dâî’nin Teressülü

Halil İbrahim HAKSEVER

Ahmed-i Dâî 14-15. yüzyılın büyük şairlerindendir. Eserleri arasında önemli bir yere sahip olan Teressül, Türk edebiyatında münşeat türünün şimdilik bilinen ilk eseridir. Eser mektup yazma usul ve kur...

Yeni Türk Edebiyatının önemli yazarlarından olan Hüseyin Rahmi Gürpınar; roman, öykü, piyes, mektup, eleştiri gibi türlerde çok sayıda eser vermiştir. Daha çok romanlarıyla ön plana çıkmış olan Gürpın...

Ölçünlü Türkiye Türkçesinde kullanılmayan pek çok eskicil ögenin Türkiye Türkçesinin yaşayan ağızlarında gerek eklerde gerekse sözcüklerde kullanıldığı görülmektedir. Anadolu ve Rumeli ağızlarında bug...

Türkiye Türkçesi yazı dilinde “anlat-” örneğindeki fiil çatısı Batı Rumeli ağızlarında “anlatır-” şeklindedir. Farklı olan bu fiil çatısı, -(I4)t- ekinin yanına katmerli bir kullanım olarak -(I4)r- ek...

18. yüzyılın başından itibaren, Osmanlı İmparatorluğu Batı dünyasına açılmaya başlamış ve kendini yenileme çabaları içine girmiştir. Yeni oluşan bu ortam içerisinde hükümdar III. Ahmet ve Sadrazam Nev...

Suggestopedia (telkin yöntemi), Bulgar psikoterapist Georgi Lozanov tarafından geliştirilen bir öğretim yöntemidir. Pek çok alanda tercih edilen bu yöntem genellikle yabancı dil öğrenimi alanında kull...

Araştırmada, ortaöğretim tarih derslerinde birinci ve ikinci el kaynaklar ile etkinlik temelli ders işlenmesi ile öğrencilerin tarihsel düşünme becerilerinin gelişiminin artmasına değinilmiştir. Bu ça...

Dede Korkut ve onun ismi etrafında şekillenen Dede Korkut destanları, Türk tarihinin ve kültürünün geçmişe ait değerlerini taşıma, Türk dünyasını birçok yönden kaynaştırma noktasında çok büyük önem ta...

Bu çalışmada, dünya dillerinde önemli bir yere sahip olan sıfat-fiilli yapıların tipolojilerini inceledik. Bunu yapmaktaki amacımız, Türk Dili Tipi Sıfat-fiilli Yapı tipolojinsin dünya dilleri arasınd...

Ünlü dilbilimci M. Swadesh dilller arasındaki akrabalık ilişkilerini göstermek amacıyla yüz kelimelik bir liste hazırlamıştır. Bu liste, dil veya lehçeler arası karşılaştırmalarda akrabalık derecesini...

“Uzun adlı çocuk” masalı, Amerika ve Japonya gibi Türkiye’de de anlatılmaktadır. Bu çalışmanın ilk amacı da bu masalın Türkiye’deki tarihi ve coğrafi yolculuğunu betimlemektir. Bu amacı başarmak için ...

Bitlis’te Ermenilerin Müslüman halk üzerinde gerçekleştirdikleri katliam, tarihte eşine ender rastlanan olaylardan biri olarak kayıtlara geçmiştir. Birinci Dünya Savaşı öncesinde İngiltere ve Rusya’nı...

Türkçede birleşik fiiller genel olarak dört şekilde incelenir: Bunlar, isim ve yardımcı fiilden oluşan birleşik fiiller, deyim anlamı taşıyan birleşik fiiller, iki fiilin de kendi anlamlarını koruduğu...

Dünyada yaşanan siyasi, ekonomik ve teknolojik gelişmeler, insanın hayat şartlarını derinden etkilemektedir. Değişen veya gelişen hayat şartları, insanın inandığı, yaşatmaya çalıştığı insani ve ahlaki...

Lisanü’l-gayb lakabıyla anılan Hafız’ın şiirleri olduça geniş bir coğrafyada geniş bir kitle tarafından sevilmiş, beğenilmiş ve ezberlenmişir. Farsça bilenlerin bu şiirleri daha iyi anlamaları için şe...

Selçuklular Farsçayı edebiyat dili haline getirince Farsça altın çağını yaşamağa başladı. Fars dili ve edebiyatının bu dönemde büyük gelişme ve yayılma göstermesi ile İran dışında, özellikle Irak ve A...

Takısız ad tamlaması tartışması Türkçe dil bilgisi yazımında önemli bir yere sahiptir. Son yıllarda bu konuyla ilgili tartışmaların azaldığı ve akademik yayınların çoğunda tahta kaşık, altın kolye diz...

Orta Asya’dan Hindistan’a, Afganistan’dan İran ve Azerbaycan’a kadar geniş bir coğrafyada yaygın olarak kullanılan Beyaz’ların başlangıcını teşkil eden Hamâsiyye veya el-Hamâs, Arap edebiyatı kaynaklı...

Bir anlatıda zamanın ele alınışı, anlatının diğer yapısal unsurlarından olan kişi, uzam, olay örgüsü, anlatı seviyesi ve anlatıcı seçimini doğrudan ya da dolaylı olarak etkiler ve biçimlendirir. Bu ma...

Yazma becerisi, bireyin kendini doğru, amacına uygun olarak ifade etmesinde ve iletişim kurmasında en etkili araçlardan biridir. Bu nedenle yazma becerisinin eğitim sürecinde öğrenciye, uygulamalı ve ...

Türk harf inkılabı, yalnızca okuyup yazmayı yaygınlaştırmakla sınırlı kalmamış, aynı zamanda Türkiye’de sosyal, kültürel ve siyasal alanlarda köklü değişiklikler meydana getirmiştir. Latin kökenli Tür...

Balıkesir ve yöresi Tahtacıları günümüzde Kaz dağları eteklerinden Toroslara uzanan bir yay içerisinde yaşamaktadırlar. Bu yay içerisinde kalan Batı Anadolu dağları ve yaylaları Tahtacı Türkmenlerine ...

Sözcük öğreniminde en önemli araçlardan biri sözlüklerdir. İlk sözcüklerini ailede öğrenen birey, sözcük hazinesini daha sonra çeşitli yollarla geliştirir. Bireyin aileden ortamında öğrendiği sözcükle...

Bilmeceler, soru ve cevap olmak üzere iki ana unsuru bulunan anonim halk edebiyatı türlerinden biridir. Türk halk edebiyatının en yaygın kullanım alanına sahip türlerinden biri olan bilmeceler, manzum...

Andrew Moravscik'in liberal hükümetlerarasıcı yaklaşımı Avrupa bütünleşme sürecini değerlendiren önemli düşünme şekillerinden biri ve deneysel çalışmalar açısından çok yararlı bir araç olarak gör...

İkileme/yineleme kavramı, dilde anlamı güçlendirmek için aynı sözcüklerin tekrarlanması, anlamları birbirine yakın ve ya karşıt olan ya da sesleri birbirini andıran sözcüklerin yan yana kullanılmasıyl...

(107)

Türk Atasözlerinde Yinelemeler

İbrahim ÖZKAN

Atasözü, “bir cümle halinde kalıp halde söylenen” özlü sözlerdir. Atasözü az kelime ile çok şey anlatır. Atasözünde anlatım yoğundur. Az kelime ile bütün çağlar için genel geçer kuralları ortaya koyma...

Bu çalışmada, Gölbaşı gölü sulak alanında meydana gelen alansal değişimin coğrafi açıdan değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yapılan çalışma Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Uzaktan Algılama (UA) yöntem...

Pek çok Türk lehçesinde olduğu gibi Başkurt Türkçesinde de Farsça alıntıların varlığı dikkati çekmektedir. Dillerin alıntı sözlerdeki anlam tercihleri kaynak dillerin anlam tercihleri ile aynı olmayab...

Bu araştırmanın amacı; Misak-ı Milli sınırları içinde olmasından dolayı, vatanın ayrılmaz parçası sayılan; ancak sınırların dışında kalan Hatay’ın, Türkiye’ye katılmasına kadar geçen sürede, Türkiye i...

Oğuz Atay, ‘Korkuyu Bekleyen’ adını taşıyan hikâye kitabıyla 70 sonrası Türk hikâyesi içerisinde değerlendirilmelidir. 1975 yılında yayımlanan hikâye kitabındaki öykülerde, 70 sonrası Türk insanının y...

Türkçenin en eski yazılı kaynaklarından bugüne kuvvetlendirme ve bağlama işlevi için çeşitli sözcükler değişik şekillerde kullanılagelmiştir. Bu sözcüklerin bir kısmı her iki işleve sahipken bir kısmı...

Azerbaycan’ın eski mezar taşlarında 19. yüzyıla kadar dil olarak Arapça ve Farsça kullanılmıştır. Bu bağlamda; genellikle şiir ve edebi ifadelerin Farsça, ayet, hadis ve dua gibi dini içerikli metinle...

Akdeniz sahilinde Hatay’a bağlı ilçelerden biri olan Belen “İskenderun’dan kuzey Suriye’ye giden büyük yolun Amanos dağlarını aştığı geçit üzerinde bulunmaktadır. Anadolu ağızlarıyla ilgili inceleme v...

(115)

Servet-i Fünûn Edebiyatı Gayrı Millî midir?

Mehmet SOĞUKÖMEROĞULLARI

Batılılaşma çabalarının başladığı Tanzimat döneminden sonra oluşan Servet-i Fünûn Edebiyatına yöneltilen eleştirilerden biri de bu ekolün gayrı millî olduğudur. Batılılaşma çabaları Servet-i Fünûn Ede...

Höllük kolayca çamurlaşmayan, ince kumu andırsa da ondan farklı olan bir tür topraktır. İçerdiği kil nedeniyle yüksek oranda emicilik özelliği taşıyan höllük, bu özelliği ile çocuklarda pişiğe neden o...

Mikrotoponimi araştırmaları bir milletin yer adı verme kültürünün belirlenebilmesi ve dil zenginliğinin tespiti için oldukça önemlidir. Tırnak Köyü örneğinde bir mikrotoponimi araştırması olan bu çalı...

Bu makalede Peyami Safa’nın Server Bedi takma adıyla yazdığı ve 1928 yılında yayımlanan Sherlock Holmes’e Karşı Cingöz Recai serileri üzerinde durulmuştur. İncelemede Homi Bhabba, René Girard, Fredric...

Çağatay edebiyatının bir safhası da XVII-XIX. yüzyıllar arasını kapsayan hanlıklar dönemidir. Bu dönemde Türkistan’da kurulan Buhara, Harezm ve Hokand hanlıklarında oluşan edebî muhitlerde önemli şahs...

Divanü Lugati’t-Türk, Türklük biliminin en temel kaynaklarından birisidir ve Türk kültürüyle ilgili birçok konuda önemli bilgiler içermektedir. İşte bu eserin bizlere sunduğu malzemelerden birisi de b...

Sibirya tarihi 16. yüzyıla kadar birinci el kaynaklardan takip edilemese de, hiç şüphesiz Türk tarihi ve kültürü açısından ana ocaklardan biri olarak çok önemlidir. Nitekim Rusların SSCB döneminde yap...

Uygurca üzüt~üzütlüg’ün okunuşu ve kökeni, Eski Türkçe sözlüklerde ve metin yayınlarında sorunludur. Makalede, kelimenin yapısı ve kökeni açıklanacaktır.Uygurca üzüt~üzütlüg’ün okunuşu ve kökeni, Eski...

(123)

Çağatay Türkçesinde Eski Türkçenin İzleri

Filiz Meltem ERDEM UÇAR

Çağatay Türkçesine ait eserler, Çağataycayı ayrı bir yazı dili hâline getiren bütün özellikleri taşıması dışında Oğuz ve Kıpçak unsurlarını ve Eski Türkçenin ses ve şekil husûsiyetlerini de bünyesinde...

Tarihte Türk ve Moğol boyları arasındaki karışmalar ve karşılıklı ilişkiler, bu iki milletin dillerinde de karışmaya ve kaynaşmaya sebep olmuştur. Altay dil ailesine mensup bu diller arasında müşterek...

Bir dili öğrenmek demek o dildeki sözcükleri öğrenip bunları yan yana dizip söylemek anlamına gelmemektedir. O sözcüklerin anlamını, yapısını, türünü öğrenmeden sözcükler cümle içinde doğru ve anlamlı...

(126)

Afyonkarahisar'da Keçecelik

R. Gülenay YALÇINKAYA

Tuna boyundan Doğu Türkistan’a kadar Türk Dünyasında keçecilik yaşamaktadır. Türklerin en eski el sanatlarından olan keçecilik, birkaç merkezle birlikte Afyonkarahisar’da da sürdürülmektedir. Somut ol...

(127)

İmdat Avşar ve Hikâyeciliği

Zehra YAZBAHAR

İmdat Avşar, 2010 yılında yayımladığı Çiğdemleri Solan Bozkır isimli ilk hikâye kitabındaki hikâyeleri ile aynasını toplumumuza ve geleneksel değerlerimize tutar. Bir bakıma, bize bizi seyrettirir; bi...

Battal-nâme (Türk), Sasonlu Tavit (Ermeni) ve Digenes Akrites (Bizans) destanları farklı toplumlara aittir. Bu üç destanı bizim için ilginç kılan ise, her üçünün de konularının – özellikle Sasonlu Tav...

Bu çalışmada iki somut örnek çerçevesinde Türkiye Türkçesi ağızlarıyla iç göç arasındaki ilişki tartışılmıştır. Aybastı yöresinden 1950’li yıllarda özellikle tarıma uygun alanlara göçler olmuştur. Ayn...