Şairlerin Gözüyle Mecmua
Ömer bin Mezid'in Mecmuatu'n-nezâir isimli eserinin yayını dışında, mecmua alanında son yıllara kadar önemli bir yayın faaliyeti gerçekleştirilmemişti. Son yıllarda Fuzûlî, Bâkî ayarında neş...
Mecmualara Sorulması Gereken Sorular
Mecmualar derleme türü eserlerdir. Her mecmua bir tarihsel dönemi içine alır. Bir zaman diliminde düzenleyicinin tercihlerini yansıtır. Edebiyat araştırmalarında yeni yeni gündemimize giren mecmuaları...
Mecmualar edebiyat tarihine, edebiyatın gelişimine, bizatihi edebiyatın kendisine ve toplumdaki yansımasına ışık tutar. Ortak edebiyat zevkinin aynası konumunda olan eserlerdir. Biz edebiyat tarihine ...
Milli Kütüphanede Kayıtlı Bulunan Bir Şiir Mecmuası Üzerine
Divan edebiyatı, altı yüz seneyi aşkın ömrü ve yayılmış olduğu geniş coğrafî sahada, sayısı tam olarak tespit edilememiş çok sayıda değerli şairi ve kıymetli eseri kültür dünyamıza sunmuştur. Edebiyat...
Çeşitli hacimlerdeki metinlerin ve risâlelerin bir araya getirilmesiyle oluşturulan mecmûalar, zamanla değişim ve gelişim göstermiş hatta bir kısmı telif eser olarak tertip edilmiştir. Edebiyat terimi...
Bir Mecmû’a Ekseninde Bazı Tespît ve Değerlendirmeler
Arapça bir sözcük olan mecmû’a; Türkçede toplamak, bir araya getirmek gibi anlamalarla karşılanmaktadır. Bu anlamdan hareketle; bir şekilde birbiriyle ilintili olan manzûm, mensûr veya manzûm-mensûr k...
Bâkî’nin Pervane Bey Mecmuası’nda Yer Alan Yayımlanmamış Gazelleri
Bâkî(1526-1600), ortaya koyduğu
Arnavutluk Devlet Kütüphanesindeki (Biblioteka Kombëtare) Türkçe Yazma Mecmualar
Klasik Türk edebiyatını teşkil eden
Ali Emirî'nin Osmanlı Tarih ve Edebiyat Mecmuası
Süreli yayınlar, edebiyat tarihimize kaynaklık eden dokümanlardandır. Dergiler çevresinde genelde edebî bir muhit oluşur; tefrika roman, hikâye, şiir, tenkit ve benzeri gibi edebî ürünler onlar vasıta...
Mecmualar Türk edebiyat, kültür ve tarihi açısından birer hazine olarak değerlendirebileceğimiz içinde çeşitli dualar, yazışmalar, ilaç tarifleri, şiirler, notlar ve tarihi bilgilerin olduğu kitaplard...
İzmir Millî Kütüphane’de 1467/14 numaraya kayıtlı bulunan tanıtmayı amaçladığımız “Mecmua-i eş’âr”, on dokuz ayrı eserin tek cilt altında toplandığı bir kitabın içinde on dördüncü eser olarak karşımız...
Seyyid Vehbi'nin Divanında Yer Almayan Bir Kasidesi
Şiir mecmuaları çeşitli şiirleri derlemekle birlikte yazıldığı devrin sanat ve kültür birikimini de bir araya getirirler. Nazire mecmuaları nazire geleneğini ve şairler arası etkileşimi örnekleriyle g...
Şiir Mecmualarının Kaynakları Üzerine
Mecmualar, Osmanlı okur-yazarları arasında özellikle 16 ve 17. yüzyıllarda moda olmuş bir edebî üretim biçimidir. Bu tür eserlerin şekil, içerik özellikleri ve tertip biçimleri için geleneğin belirled...
Aruz İncelemelerinde Nazire Mecmualarından Yararlanma
Aruz, Arap edebiyatında ortaya çıkmış ve sistemleştirilmiş bir ölçüdür. Arap edebiyatından Fars edebiyatına, Fars edebiyatından da Türk edebiyatına geçmiştir. Aruz, hecelerin sesine ve heceleri belirl...
Peşteli Hisâlî-Metaliü’n-nezâir Mecmuası ve Mecmuada Yer Alan Şairlerin Mahlasları
Bu çalışmanın konusu, XVII. yüzyılın şair, nazire mecmuası sahibi Peşteli Hisâlî’nin Metâli’ü’n-nezâ’ir adlı eserinin I. Ve II. cildinin tanıtılarak eserde matlaları bulunan şairlerin listesinin hazır...
Karamanlıca Bir Musikî Mecmuası: Mecmua-yı Makamat
Türk dili tarih boyunca birçok alfabe ile yazılmıştır. Bunlar arasında Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethetmesiyle başlayıp özellikle 18. yüzyıldan sonra gittikçe artan Grek harfli Türkçe metinler...
Edebiyat tarihi açısından mecmualar, döneminde rağbet gören manzum veya mensur çeşitli edebî ürünlerin günümüze kadar gelmesini sağlayan son derece değerli kaynaklardır. Mecmualar vasıtasıyla dönemin ...
Tezkire Niteliğinde Bir Şiir Mecmuası
Bir araya getirilmiş, toplanmış manasını taşıyan mecmualar içerisinde şiir mecmuaları Osmanlı edebiyatı tarihini oluştururken veya şairlerin hayatları hakkındaki bilinmeyen noktaları belirlerken elimi...
Diyarbakır İhtisas Kütüphanesinde Bir Şiir Mecmuası
Şiir mecmuaları, Klâsik edebiyat araştırmaları için önemli kaynaklardandır. Bu mecmualar, derlendikleri dönemin beğenilerini, beğenilen şairlerini ve şiirlerini ortaya koymaktadırlar. Yine şiir ve san...
Millî Kütüphanede Kayıtlı 3692 Numaralı Şiir Mecmuası
Yazıldıkları dönem okuyucusunun beğenisine göre şekillenmiş olan şiir mecmuaları, bugünkü şiir antolojileri hükmündedir. Genellikle
Klâsik Türk edebiyatının kıymeti gün geçtikçe daha ziyade fark edilen hazineleri mahiyetindeki mecmûalar; ilim, edebiyat, halk kültürü, sağlık bilgileri, mitoloji ve tarih gibi farklı alanlara ait çok...
On Yedinci Yüzyıldan Bir Kırkambar: Baldırzâde Ailesine Ait Bir Mecmua
Tokatlı bir ailenin oğlu olan Baldırzâde Selisî Şeyh Mehmed Efendi’nin dedesi Ali, gençliğinde Bursa’ya gelip yerleşmiş, onun oğlu Mevlânâ Mustafa farklı ilim merkezlerinde başarıyla eğitimini tamamla...
Bu yazıda, henüz üzerinde çok fazla çalışma yapılmayan “lügat mecmuaları” üzerinde durulmuştur. Medreselerde ders kitabı olarak okutulan ve ezberletilen sözlüklerden bir kaçının aynı yazma içerisinde ...
XVI. Yüzyılda Derlenmiş Bir Musammat Mecmûası
Klâsik Türk edebiyatı sahasındaki araştırmaların 2000’li yılların başından itibaren muhteva bakımından çeşitlenmeye başlamasından sonra, bu edebiyatın önemli bir parçasını teşkil ettiği hâlde uzun bir...
Kütüphanelerde Kayıtlı Olmayan Bir Mecmua
Mecmualar, içerisinde barındırdığı pek çok şiir ve nesir parçalarıyla edebiyat tarihimize; doğum tarihleri, davetiyeler, ilaç tarifleri, çeşitli dualar gibi gündelik yaşama dair öğeleri içermesi bakım...
Fars Dilinde Türk Dilinden Alıntı
Bu güne kadar hep Farsçadan Türkçeye sözcükler geçmiştir diye düşünülüyordu. Ama bunun doğru olmadığı Prof. Dr. H. Zerinezade tarafından ilk defa ortaya konmuştur. Prof. Dr. H. Zerinezade yaklaşık 600...
“Lisân-I Osmânî” Üzerine Bir İnceleme
Tanzimat’ın birinci dönemi, edebi türlerde sureta eskiye bağlı kalmakla beraber içerik itibariyle yeni temlerin ele alındığı bir edebiyattı. Dilde sadeleşmeyi ve sanatı toplumun ve ideolojinin emrine ...
Türkçede Ön Seste Y
Kökleri çok eski tarihlere uzanan Türkçe, eski kıtalar üzerinde çok geniş coğrafyalara yayılmıştır. Bu coğrafyalara yayılım ve dilin doğasında bulunan canlı bir varlık olma vasfının Türkçenin çok çeşi...
Coodarbeşim Destanının Varyantları
Türk destancılık geleneğinde önemli bir yere sahip olan Kırgız Türklerinin, başta Manas Destanı olmak üzere bütün destanlarında, kahramanların yaptıkları mücadeleler aksettirilmiştir. Kırgız destanlar...
XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti eski ihtişamını kaybetmesi, askerî gücünden uzaklaşması, siyasi ve idarî bir çok sorunla karşı karşıya kalması Avrupa devletlerinin Osmanlı’nın içişlerine ve özellikle de...
Araştırmanın amacı üniversite birinci sınıf öğrencilerinin İstiklal Marşı’ndaki anahtar kelimeleri bilip bilmediklerini belirlemek, bundan hareketle İstiklal Marşı’nın yeterince anlaşılıp anlaşılmadığ...
Bu çalışmada, modern Türk şiirinin en önemlisi isimlerinden biri olan Ahmet Haşim’in “Bir Günün Sonunda Arzu” adlı şiiri sebebiyle kendisini eleştirenlere cevaben kaleme aldığı ve genel itibariyle poe...
Hızlı bir şekilde değişen zamana ve gelişen olaylara bağlı olarak hem yazılı hem de sözlü kültür dönem dönem belirli seviyede değişime uğramaktadır. Bu farklılaşmalar neticesinde bazı geleneksel yapıl...
Yakut Türkçesinde İkizleşmiş Ünsüzler
Uygur-Oğuz grubuna ait Yakut Türkçesi, Türk dilinin Sibirya’da Rusya Federasyonu’na bağlı Yakut Özerk Cumhuriyetinde konuşulan uzak bir lehçesidir. Yakut Türkçesi, Türk Dilinin Ana Türkçe döneminden ç...
Ölüm olgusu, yaşayan her canlının mutlaka karşılaştığı bir durumdur. İnsanlığın başlangıcından bu yana ölü yakınları, ölüm karşısında farklı davranış biçimleri sergilemişlerdir. Ölüm olayının Türk kül...
Kutadgu Bilig’in Dilinde Bilgi Kavramı ve İşlevi
Dil verileri, üretim bağlamının özelliklerini barındıran çok yönlü veri niteliği taşımaktadır. Bu yönüyle ele alındığında edebî ürünlerin, başta dilbilim ve felsefe olmak üzere farklı bilim dallarının...
Arada Kalanların Romanı: Araf
Dünya edebiyatında altmışlardan sonra, Türk edebiyatında ise, seksenlerden sonra ortaya çıkan postmodern roman, hemen her açıdan geleneksel roman anlayışından farklılık gösterir. Türk edebiyatının son...
Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Metinlerin Edimsel Sınıflandırılması
Tüm dünyada eğitime yönelik problemlerden biri olarak anadili öğretimi ve yabancı dil öğretimi kabul edilir. Buna bağlı olarak farklı yöntem ve teknikler denenir. Her koşulda dil öğretimi için metin k...
Sanat bireyin kendini ve çevresini yeniden kurmasına olanak sağlayan bir değerdir. Resim, müzik, şiir yaratıcı bir mizacın yansımalarıdır. Ontoloji ise sanat eserinin varlığı ile öbür varlıkların yapı...
Bu araştırmada, İlköğretim birinci kademe öğrencilerinin Tablet kitabın Türkçe dersinde kullanılmasına yönelik tutumlarını belirlemek için geçerli ve güvenilir bir tutum ölçeği geliştirmesi amaçlanmış...
Almanca ve Türkçede Düz ve Dolaylı Tümleçler
Bu çalışmanın çıkış noktasını yabancı dil eğitiminde dört temel becerinin ( dinleme, okuma, yazma, konuşma) temel özellikleri ve bu becerilerin geliştirilmesi için kullanılabilecek yöntemler oluşturma...
Edebî bir ekolün veya zevkin gelişim, değişim ve başkalaşım sürecinin temelinde her yönüyle onun uzamı vardır. Bu durum sadece edebî değil felsefi veya sosyolojik akımların oluşumunda ve yayılımında d...
Bilmecelerin Dil-Düşünme Bağlamında Eğitimdeki Yeri ve Önemi
Özet Bilmeceler, sade görünümleri, derin arka planları ve sanatlı söyleyişleri ile eğlenceli halk edebiyatı ürünleri olup yüzyıllar boyu, biriktirmiş olduğu kültürel ögeleri günümüze taşıma gibi manev...
Cumhuriyet Döneminde Yayımlanmış Mesneviler Üzerine-I
Arapça bir kelime olan mesnevi, edebiyat terimi olarak ilk defa İran edebiyatında kullanılmış olmakla birlikte, araştırmacılar tarafından ilk örneklerinin Arap edebiyatında ortaya çıktığı kabul edilen...
Yakup Kadri’nin Romanlarını “Sosyal Kronik” Olarak Okumak Mümkün Müdür?
Üslup ve roman tekniği bakımından yeterince nitelikli olmadığı her seferinde vurgulanmakla beraber Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun romanlarının “sosyal kronik” olarak okunabileceği hatta okunması gerekt...
Müzakereli Okumanın Üst Düzey Zihinsel Becerileri Kullanmadaki Etkisinin Belirlenmesi
Bu çalışma kontrol gruplu deneysel bir araştırmadır. Araştırmaya, gönüllü olarak 12 kişi kontrol ve 12 kişi deney grubu olmak üzere 24 kişi katılmıştır. Çalışma dört hafta sürmüştür. Deney grubu her ç...
Dîvân Şiirinde Ebû Hanîfe
Dîvân şiirinin şahıslar kadrosunda hükümdarlar, devlet adamları, tarihî ve efsanevî şahsiyetler, peygamberler, mutasavvıflar, şairler ve âlimler beyitler ya da müstakil şiirler vasıtasıyla dîvân şiiri...
Anadolu’da gelişen Türk edebiyatının ilk ürünleri dinî kaynaklı eserlerdir. Bu eserler Anadolu’nun Türkleşmesinde ve İslamlaşmasında fetihlerden sonra etkili olan önemli unsurlardan biridir. Bu eserle...
Yerel Bir Mecmua Örneği: Çağlayan Mecmuası
Türkiye’de kültür ve sanat faaliyetleri genel itibariyle İstanbul merkezli olmuş ve buna paralel olarak belli başlı sanat ve edebiyat dergileri de hep İstanbul’da çıkarılmıştır. Yerel dergi yayıncılığ...
Özne Türleri Üzerine
Türkçe gramer kitaplarında söz dizimine fazla yer verilmemiştir. Söz dizimi konuları bu kitaplarda kalıp ifadeler ve benzer örneklerle kısaca işlenmiştir. Ancak son zamanlarda söz dizimi en çok araştı...
Anadolu Ağızlarında Çalışma Yapılmayan İl ve İlçeler
Türkiye Türkçesi Ağızları üzerine yapılan çalışmaların kökeni 1867’deki Maksimov’un çalışmalarına dayanır. Literatürde yabancı araştırmacılar dönemi diye geçen bu dönem, 1940’lı yıllara kadar sürmüştü...
Yazma becerisinin geliştirilmesi, herhangi bir bilginin, görüşün kalıcılığını sağlamak ve nesiller arasındaki iletişimi kurmak bakımından önemli bir iletişim aracıdır. Yazma becerisi genellikle formel...
Ders kitapları çocuğun eğitim ve öğretim sürecinde önemli bir yere sahiptir. Türkçe ders kitaplarındaki öyküler de ders durumuna yönelik kazanımların gerçekleştirilmesinde etkili olan, çocuğun severek...
Tanzimat sonrası meydana gelen sosyal gelişmeler eğlence yaşamında köklü değişiklikleri beraberinde getirir. Bu değişimin sonucu olarak ortaya çıkan eğlence hayatı Tanzimat döneminden itibaren Türk ro...
Anadolu’nun pek çok köşesinde rastlanan yatır ve ziyaretler, halk arasında veli ya da ermiş adı verilen şahıslara ait mezar ya da makamlar olup kaynağı İslamiyet öncesi dönemlere kadar uzanan inanç me...
Fatma Aliye, Osmanlı Devleti’nin son yüzyılının önemli bir siması olan Ahmet Cevdet Paşa’nın kızıdır ve kendisi gibi bir romancı olan Emine Semiye’yle kardeştir. Böyle bir aile içerisinde yetişmek onu...
ÖZET Yedi Uyurlar/ Ashâb-ı Kehf, Hırıstiyan ve İslam kültürlerinde önemli bir yere sahiptir. Kutsal kitaplardan yalnızca Kuran’da zikredilmesi, kıssanın İslam kültüründe canlılığını daima sürdürmesini...
Türkçe öğretiminde hedeflenen okuma kazanımları metin yapısı temelli ve anlama / anlatma becerilerini geliştirmek için yeterlidir; ancak ders kitaplarında okuma etkinlikleri okuma kazanımlarını yinele...
Peyami Safa’nın Yalnızız Romanında Kadın ve Aileye Batılılaşma Ekseninden Bakış
On dokuzuncu yüzyılın sonlarında Batı’nın üstünlüğünün kabul edilmesiyle Osmanlı Devleti’nde Batılılaşma hareketinde hızlanma görülmektedir. Öncelikle askerî olarak başlayan Batı’yı örnek alma hareket...
Özdemir Asaf, Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri’nin henüz yeterince tahlil edilmemiş isimlerinden birisidir. Asaf, edebiyat tarihimize yönelik çalışmalarda, daima, “müstakil şahsiyetler” arasında sayılır; ...
İkinci/Yabancı Dil Öğretiminde Özgün ve Değiştirilmiş Dilsel Girdi Üzerine
Dil öğretiminde öğreniciye sunulan dilsel girdi (input) ve bu dilsel girdinin öğrenici tarafından anlaşılma (comprehension) düzeyi konuları, üzerinde önemle durulan çalışma alanlarından birini oluştur...
Öğrenci başarısının artmasında öğrenme stillerinin ve öğrenme stratejilerinin büyük bir önemi vardır. Öğrenme stilleri doğuştan getirilen özelliklere, öğrenme stratejileri ise sonradan kazanılan ve ku...
Değerler Eğitimi Üzerine Yapılmış Lisansüstü Düzeyindeki Çalışmaların Değerlendirilmesi
Değerler kişiler arası etkileşimden, aileden ve diğer toplumsal etkilerden denenerek ve gözlemlenerek öğrenilir. Değerler, uzun bir süre bireysel hayatla sınırlandırılmış ve sosyologların ilgi alanına...
Bu çalışmanın amacı, İlköğretimde Çoklu Zekâ Kuramına Dayalı Öğretim Uygulamalarının Öğrencilerin Okuduğunu Anlama Becerilerine Etkisini belirlemektir. Araştırmada kontrol gruplu ön test–son test dene...
Mistik ve Metafizik Bağlamda Bir Yolculuk Üçlemesi: “Hüsn ü Aşk - Hacının Yolu - Simyacı”
Yolculuk, zaman ve mekân içinde her ne kadar sıradan bir yer değiştirme anlamı taşısa da, mistik anlamda, insanın mevcut varlığını bir tarafa bırakıp metafizik bir tecrübe yaşamasıdır. İnsanı yani yol...
Sâfî, XVIII. yüzyılın son yarısında ve XIX. yüzyılın ilk yıllarında yaşamıştır. Tezkirelerde yer alan Sâfî mahlaslı şairler incelendiğinde içlerinden yalnızca Sâfî Murtaza Efendi ile yüzyıl bakımından...
Güvercin Destanları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme
Dinî içerikli metinler, Divan Edebiyatı ile Halk Edebiyatının önemli ürünleri arasındadır. Bu metinlerin değeri, onların dönemle ilgili manevi duyuş tarzını hissettirmesi kadar, yazıldığı kültür ortam...
Korece Konuşanların Türkçe Ünsüzleri Algılamaları
Turkish and Korean, both belong to Altaic language family, share many common features, i.e. word order, agglutinative structure, etc. When both languages are compared phonologically it will be seen th...
Bu araştırmanın temel amacı, normal ve ikinci öğretimde okuyan Türkçe öğretmenliği dördüncü sınıf öğrencilerinin, staj okullarındaki Türkçe öğretmenlerinin konuşma becerilerine ilişkin görüşlerini inc...
Yahya Kemak'de Dil Estetiği
Dil öncelikle bir iletişim aracıdır. Dilin farklı işlevleri farklı kullanımlarını oluşturur. Dil günlük kullanımda bilgi alışverişi sağlama işlevine sahiptir. Edebi eser bilgi aktarmak için yazılmaz. ...
Bir Zarif Âşık: Rusçuklu Zarîfî Ve Dîvânı
Kaynaklarda ismi Zarîfî Baba, Zarîfî Ömer Efendi, Zarîfî Baba Ömer Efendi, Şeyh Ömer Zarîfî Efendi, Ömer Baba şeklinde geçen Zarîfî 18.yüzyılda yaşamış mutasavvıf bir
Türk edebiyatının önemli sanatkârlarından biri olan Namık Kemal, yeni bir edebiyatın oluşmasında ve tanınmasında gösterdiği gayretlerle, eserleriyle, eleştirileriyle, âdeta bir ekol olmuştur. İsminin ...
Kırgız Atasözlerinin Cümle Yapısı Üzerinde Bazı Gözlemler
Kırgız Türkleri zengin bir folklor hazinesine sahiptir. Bu hazinenin önemli bir bölümünü de bazı çalışmalarda sayısı on bini aşan atasözleri oluşturmaktadır. Biz bu çalışmamızda, çoğu, Kırgızistan’da ...
Nazire Geleneğinden Metinlerarasılığa Üç Şiirin Söyledikleri
Türk edebiyatının pedagojik kaygılarla ya da başka sebeplerle
Eksiltim (Ellıpsıs) Ve Türkçede Eksiltim Türleri
Bu makale, eksiltim ve eksiltimin Türkçedeki görünümleri üzerine hazırlanmıştır. Çalışmanın amacı genel olarak dilde, özeldeyse Türkçede eksiltimin gerçekleşme nedenlerini ve biçimlerini göstermektir....
Eski Türkçede yalın hâlde daha az ama genel kullanımda daha çok yarlıka- “(Tanrı) buyurmak; lütfetmek” kelimesinin yapısında karşımıza çıkan yarlıg “buyruk, emir, ferman” adının kökeni ve anlam alanı ...
İlkokul 2, 3 ve 4. Sınıf Türkçe Ders Kitapları Bütüncesinin Kelime Hazinesini Geliştirme Eğitimi Açısından İncelenmesi
Bütünce ya da derlem (İng. Corpus) dilbilimsel inceleme yapmak için metin ve konuşmaların toplanmasıyla oluşturulmuş yapılardır. Dil öğretimi derslerinde kullanılan ders kitapları doğası gereği hem ed...
Özet: Benim Adım Kırmızı” Orhan Pamuk’un postmodernizmi ve postmodern anlatıyı kendi sanat bilincinden parodize ettiği en önemli romanıdır. Romanda çağ, postmodernin dört düşünürünün kurduğu bir “kuru...
Nâbî'nin Münşeâtında Biyografik Bilgiler
Hikemî şiirin büyük temsilcisi Nabî, manzum mensur birçok eserin sahibidir. Urfa’da başlayan hayatı İstanbul’da devam etmiş, çeşitli memuriyetlerde bulunmuş, uzun yıllar Halep’te yaşamıştır. Uzun gurb...
16 yy Çağatay Edebıyatında Yesevilik Geleneği (Şeybânî ve Ubeydî Örneği)
Bilindiği üzere Hoca Ahmed Yesevî asırlardır Türk dünyasının manevi hayatında derin iz bırakan önemli simadır. Orta Asya’da İslamiyetin yayılması, ilk Türk Tasavvuf tarikatının kurulması ve Tasavvufî ...
Visâlî Ali Çelebi ve Mevlid’i
Visâlî Ali Çelebi XVI. yüzyıl şairlerindendir. Şairin bilinen tek eseri olan Mevlid’inden yola çıkılarak adının Ali olduğu ve Kânûnî Sultan Süleymân döneminde yaşadığı şeklinde sınırlı bir takım bilgi...
Sultan I. Ahmed’e Sunulan Nur-i Muhammedî Konulu Bir Eser: Nûr-Nâme
Dînî-tasavvufî eserlerde Hz. Peygamber'in manevî şahsiyetini ifade etmek için kullanılan bir terim olan Nûr-ı Muhammedî, bazen de hakîkat-i Muhammediyye şeklinde ifade edilmektedir. Bu iki terim ...
Savaş, trajedileriyle, sanatkârlara geniş bir yelpazede tema çeşitliliği verir. Savaş teması, edebi eserlerin de iddialı temalarından biridir. İnsanlık tarihi boyunca yaşanan savaşlar, dünya edebiyatl...
Esrâr Dede Divanı’nda Renkler
Esrâr Dede, klasik şiirimizin önemli simalarından biridir. Mevlevîliğe intisap ettikten sonra şiire başlamış, önemli eserler meydana getirmiştir. Şeyh Galib’in dostluğunu kazanmıştır. Şairin
Modernleşme dönemi Türk romanında ev, toplumsal değişim ve dönüşümleri takip edebilmek açısından önemli bir unsurdur. Tanzimat’ın ilanıyla hız kazanan yenileşme döneminde toplumsal dönüşümün özneleri ...
İshak Bağlamında Onat Kutlar’ın Öykücülüğü ve “Çatı” Öyküsünün Tahlili
“1950 Kuşağı” olarak adlandırılan öykücüler, biçim ve içerik konusundaki tutumlarıyla Türk öykücülüğünde modernist bir dönüşümün / yeniliğin zeminini hazırlamışlardır. Sait Faik, Vüs’at O. Bener ve Ne...
Codex Cumanicus'ta Hayvan Adları
Codex Cumanicus, Latin alfabesiyle yazılmış bilinen ilk Türkçe eserdir. Codex Cumanicus’un XIII. yüzyıl sonları ve XIV. yüzyıl başlarında, Karadeniz’in kuzeyindeki Kıpçak yurtlarında, Hristiyan papazl...
“Tutsaklıktan kurtarma motifi”, Dede Korkut hikâyelerinde yer alan çarpıcı motiflerden biridir. Bu motif, bir yönüyle anlatılardaki mücadele temini besleyen ona ivme kazandıran bir unsurdur. Bu çalışm...
Her insan dünyaya geldiğinde dil yetisine sahiptir ve bu dil yetisiyle ana dilini edinir. Çevresindeki dünyayı algılamaya başladığı andan itibaren başta annesi olmak üzere çevresinden ana dilini öğren...
Mesnevi Divan şiiri nazım şekillerindendir. Klasik edebiyatta, bugünkü roman ve hikâye gibi türler yerine edebi metinlerde mesnevi nazım şekli tercih edilmiştir. Özellikle uzun sürecek konular veya hi...
Eğitim, toplumların geleceğini belirlemede en önemli unsurdur. Eğitim sisteminin en önemli konularının başında ise öğretmen yetiştirme gelmektedir. Öğretmen eğitimi hususunda Türkçe öğretmenlerinin eğ...
Batıcılık, Osmanlı İmparatorluğu’nda başlayıp Cumhuriyet Türkiye’sinde oldukça farklı boyutlara varan ve Batı Avrupa’nın sosyal ve bilimsel algısını, ulaşılması gereken bir hedef olarak gören yaklaşım...
Balzac-Tanpınar: İki Hayalî Mülâkatın Karşılaştırılması
Fransız edebiyatının en önemli romancılarından biri olan Honoré de Balzac, aynı zamanda Fransız dandizminin en önemli üç manifestosundan biri olan Traité de la Vie Élégante adlı eserin de yazarıdır. B...
Nef’î Hakkında Bir Bibliyografya Denemesi
On yedinci yüzyılın ilk yarısında yaşamış olan Nef’i, Erzurum’un Hasankale ilçesinde doğmuştur. Asıl adı Ömer olan şair, oldukça mücadele dolu bir hayat geçirmiş ve bu hayata aynı zamanda önemli denil...
Mitler toplumların en eski sözlü kültür ürünüdür. Bir toplumun düşünce dünyasının yansımasıdır. Aynı zamanda mitler “ilkel” toplumun sosyal hayatını düzenler ve yönlendirir. Kısacası mit, sözlü kültür...
Asya kökenli bir çiçek olan lale, Asya, Anadolu ve Avrupa kültürlerinde gündelik hayattan yüksek saray kültürüne, dini sembolizmden özel kavramlaşmalara kadar yer edinmiş bir kültür bitkisidir. Asya’n...
Kars Örnekleminde Halk Hekimliğinin Arkaik Unsurları
Halk hekimliği günümüzde olumlu (alternatif tıp) ve olumsuz (batıl, kocakarı uygulamaları) yaklaşımları beraberinde taşıyan ikili bir yapı taşımaktadır. Ancak bu yaklaşımlarda sosyolojik verilerin sun...
Nâbî Divanı'nda Medine
Klasik Türk edebiyatında Hz. Muhammed’in hayatındaki her ayrıntı en ince noktasına kadar işlenmiş, onunla ilgili her şey
Yabancılara Türkçe öğretimi uygulamalarında, ders malzemelerinin çok önemli bir araç konumunda olduğunu düşünmek, abartılı bir değerlendirme olarak kabul edilmemelidir. Gerçekte, ders malzemeleri, gen...
/ı/ Türkçede Bir Anasesbirim midir?
Dünya dillerinde iki tane /ı/’dan bahsedilebilir. Bunlardan bir tanesi Rusça “yeri” adı verilen /ı/ (ы) ünlüsü, diğeri ise uluslar arası transkripsiyon alfabesinde [ï] işaretiyle gösterilen ve neredey...
Eski Türk Edebiyatı’nın en belirgin özelliklerinden biri dinî bir karakter taşımasıdır. Bu özellik muhtevada olduğu kadar şekil bakımından da tesirini göstermiş, dinî olsun olmasın mensur veya manzum ...
Bir Arka Plan Olarak Servet-i Fünun’da Pozitivizm
Türk edebiyatında Tanzimat, bir kırılma dönemidir bu dönemde ortaya çıkan edebiyata “kırılma edebiyatı” denebilir. Bu dönemle başlayan birtakım yenilikler, Servet- i Fünun sanatçılarında olgunluk sevi...
Bu araştırmada ilköğretim sekizinci sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan temaların barındırdığı, öğrencilere kazandırılması hedeflenen sözcüklerin öğretimi ve bu sözcüklerin öğrenci iç sözlüğüne al...
Amasyalı Hüseyin Hüsameddin tarih ve dil konularında önemli çalışmalar yapmış bir yazardır. Şiirler yazmış, Arapça ve Farsçadan tercümeler yapmıştır. II. Meşrutiyetin ilanından sonra İstanbul’a gelere...
Klasik Türk edebiyatında şairlerle yöneticiler arasında genel olarak himaye ve iltifat üzerine kurulu karşılıklı bir ilişki vardı. Şairler kendilerini koruyan ve sanatlarını takdir eden başta sultanla...
Âgehi’nin Şütür Kasidesi
XVI. yy. şairlerinden Âgehî, Vardar Yenicesi’nde doğmuştur. Asıl adı Mansur olan şair, Hâce Kaynı Mehemmed Çelebi’den mülazım olmuş, sonrasında müderrislik ve kadılık görevlerinde bulunmuştur. Âgehî, ...
Türk edebiyatı içerisinde oldukça önemli bir yer teşkil eden Divan edebiyatı üzerine geçmişten günümüze birçok tartışma yapılmıştır. Batı Tesirinde Gelişen Türk Edebiyatı döneminin başlamasıyla birlik...
Behçet Necatigil’in Poetikası Üzerine
Poetika, tarihte ilk defa Aristoteles tarafından kullanıldığını bilinmektedir. Daha sonraki çalışmalarda ise bütün dünya edebiyatları onu kaynak olarak kabul etmişlerdir. Önceleri genel manada sanatın...
Şanlıurfa Ağzında Yaşayan Bazı Kelimelerin Tarihi ve Coğrafi Uzantıları
Dilin sürekli bir değişim içinde olduğu bilinmektedir.) Dildeki değişmelerde etkili olan iki önemli unsur zaman ve zemindir (coğrafya). Zaman bağlı ortaya çıkan değişmeler tarihsel dilbiliminin konusu...
Talim-i Edebiyat’ın “Hatime”si Üzerine
Recaizade Ekrem’in Talim-i Edebiyat adlı kitabı, 19 yüzyılın son çeyreğinde Türk edebiyatına yön vermiş önemli bir kuramsal çalışmadır. R. Ekrem’in Mekteb-i Mülkiye’de verdiği derslerin notlarından ol...
İşlevsel dilbilgisinde, bir iletişim aracı olarak tanımlanan dilin tüm birimleri ve bu birimler arasındaki ilişkileri, üstlendikleri işlevlere göre çözümlenir ve betimlenir. İşlevsel çözümlemede genel...
XI. yüzyıla kadar tek bir koldan gelişen Türk dili, bu yüzyıldan sonra coğrafya ve kültürel değişimler doğrultusunda ayrı ayrı bölgelerde farklı lehçelerle ortaya çıkmıştır. Bu lehçeler, XIII. yüzyıld...
Güvâhî'nin Tazarru'-nâme'si ve Dil Özellikleri
Türklerin İslam dinini kabul etmelerinden sonra yazdıkları eserlerin konularından biri de Allah’a yakarıştır. Allah’a yakarışın anlatıldığı eserler “münacat”, “tazarru” veya “tazarru-nâme” adlarıyla a...
Hayriyye-i Nābī’de Aktarılan Değerler
Değer, bir toplumun çoğunluğu tarafından doğru ve gerekli olduğu kabul edilen ortak düşünce, temel ahlakî ilke ya da inançlar sistemidir. Milleti millet yapan ve onu diğer milletlerden ayıran unsurlar...
Destanlar, bir milletin kültürel yaşantısı, millî şuur ve hafızasını edebî bir zevkle sunan tarihi aynalardır. Göç ve Ergenekon Destanları, öz değerlerimize sahip çıkmak, kimlik arayışı ve göç sebeple...
Kan Kaşanmak Deyimi Üzerine
İnsanoğlu, konuştuğu dilin ifade olanaklarını kullanarak, kendisine has duygu ve düşünceleri kalıplaşmış sözlerle anlatma yoluna gitmiştir. Kalıplaşmış sözlerin anlamı, sözcüğün ya da sözcük grubunun ...
Edebiyatın diğer bilim dallarıyla olan ilişkisi, edebî ürünlerin değerinin ortaya konulması konusunda yeni bakış açıları getirmiştir. Edebiyat ve sosyoloji de, birbirini etkileyen iki farklı disiplin ...
İslam tarihinin ilk dönemlerinde Ka'b Al-Ahbar ve pek çok Yahudi asıllı kişinin Müslüman olup hadis ve tefsir bilimleriyle alakadar olmasıyla İslam kültürüne pek çok İsra'iliyat unsuru girmi...
Zaman-uzam ve duygu birlikteliğini ifade eden ‘kronotop’, Mikhail Bakhtin tarafından Einstein’in görelilik teorisinden faydalanılarak edebiyata kazandırılan bir terimdir. ‘Chronos’ (zaman) ve ‘topos’ ...
Tuhfetü’l- Erîbi’n-Nâfia li’r-Rûhânî ve’t-’Tabîb’in Dili ve Söz Varlığı
Her eserin içinden çıktığı bir toplum vardır ve eser doğal olarak o toplumun belli bir ağzının temel alınarak konuşulduğu ve yazıldığı kültür dili olan standart dilinin özelliklerini yansıtır. Ancak h...
Yunus Örneğinde Kahramanı Ete Kemiğe Büründürmek
Bir romanı değerli kılan onu oluşturan unsurların kaynaşmasıdır. Bu bütünlük içerisinde romanı oluşturan unsurlardan biri diğerinden önemli değildir; ancak bir inceleme bu unsurların her birinin ayrı ...
Osmanlı Mühür Sanatı Ve Klasik Türk Şiirinde Mühür
Mühür; sert maddelerin üzerine kazınmış imza yerine geçen yazı, arma veya damgalarla, bunların baskısı anlamına gelir. Tarih boyunca Mezopotamya, Mısır, İran ve Anadolu’da kullanılan mühürler; başta a...
Kendisinden zengin kültür ve medeniyetlerle karşılaşmayan ve bunlardan yararlanmayan medeniyetlerin gelişmesi mümkün değildir. Sümer, Mısır, Yunan, Lâtin ve İslâm medeniyetleri gibi büyük medeniyetler...
İnsan, tabiatta kendi cinsinden sonra en yakınında bulunan hayvanları ve bitkileri birbirinden ayırmak için çeşitli işaretleme yollarına gitmiştir. Türkçede bitki adlarının ortaya çıkışı dilin ilk var...
Düş Kırıklığı Bağlamında Tevfik Fikret ve Vatan
Her şairin sanat merkezini oluşturan objeler vardır. Soyut ve somut olabilen bu objeler temelde tek parça olup sanatkâra göre farklı imajlar yüklenirler. Bu objelerden resim, mimari, heykeltıraş, roma...
Soyut bir kavram olan zamanın bölümlere ayrılması toplumdan topluma farklılık göstermektedir. Bu farklılık özellikle gün, ay ve yıl gibi zamanın bölümlenmesinde ve isimlendirilmesinde ortaya çıkmaktad...
Na'îm'in Sâkînâmesi
Divan şairlerinden Na’îm, 17. yüzyılda yaşamıştır. Üsküdar’da doğmuş, mahkeme kâtipliği ve müderrislik yapmıştır. Şair, doğduğu yerde 1694 yılında vefat etmiştir. Na’îm’in Divan ve Gülzâr-ı Na’im mesn...
Anadolu Selçuklu Devletinin dağılmasıyla Anadolu coğrafyasında çeşitli beylikler ortaya çıkmıştır. Bu beyliklerden birisi de İç Batı Anadolu’da Kütahya payitahtlı olarak kurulan Germiyan Beyliğidir. 1...
Türkçenin tarihî ve çağdaş lehçelerinde, zaman kavramını karşılamak için eklerden ve birleşik yapılardan faydalanılmıştır. Bazen de Eski Türkçe dönemindeki şimdiki zaman ifadesinde olduğu gibi, bazı z...
Sezai Karakoç’un Şiir Poetikasında Çocuk Halleri
Sezai Karakoç, modern Türk şiirinin en önemli şairlerindendir. Toplumun üzerindeki karamsar atmosferi dağıtmak için iç dinamikleri harekete geçirmeyi önemser. Bu bağlamda Karakoç, geleneği ve dinsel ö...
Batı’nın çeşitli alanlarda ilerlemesi, Osmanlı üzerinde baskı oluşturmaya başlamasıyla birlikte ihtiyaç duyulan değişim ve ilerleme zorunluluğunun açık bir şekilde ortaya çıktığı Tanzimat senelerinde ...
Türkiye’deki Üniversitelerin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü 4. Sınıf Öğrencilerinin Türkoloji Kavramına İlişkin Algıları
19. yüzyıl Avrupa’sında İslam, Doğu ve dil araştırmaları ekseninde gelişen Türkoloji, günümüzde Türk’e ait ne varsa inceleyen bir bilim hâline gelmiştir. Özellikle ilk dönemlerde Türkologların dil ara...
Bu çalışmada incelenen fiillere ilave edilen biçim birimleri eş yazılışlı olmalarına rağmen işlevleri birbirinden farklıdır. İncelenen fiillerin bileşiminde yer alan -t, -Dİr, -l, -n, -ş biçim birimle...
Bu makalede, Türkçenin çekim eklerinden “epistemik” kipsel değeri olan fiil yüklemlerinin içerdikleri zaman/kip ekleri incelenecektir. Burada üzerinde durulacak epistemik yüklemler, Fransızcada “condi...
Başkalarıyla birlikte varlık olan insan, bireyleşme sürecinde değerlerini/ özünü koruyarak geleceğe taşınmalıdır. Başkalarının içinde onlar gibi kalmak, bireyleşememek, şey’ler dünyasında yitip gitmek...
Necip Fazıl Kısakürek’in “Kaldırımlar” Şiiri Üzerine Dil Bilimsel Bir Çözümleme
Dil, diğer edebi türler gibi şiirin de temel malzemesidir ve bu yönüyle şiirin başarısında ve kalıcılığında büyük paya sahiptir. Şiir dilden ayrı düşünülemeyeceği için şiir eleştirisi de dilden bağıms...