İnsanın doğduğu andan itibaren başlayan fiziksel yolculuğu aynı zamanda ruhsal bir yolculuğun da devamıdır ki bu durum, evrensel bir macerayı teşkil eder. Kendi dünyasının kahramanı olan her birey, ki...
Türk Dünyası Atasözlerinde “Ateş”
İnsan hayatının vazgeçilmez bir unsuru olan “ateş” görüntüsü, yakıcı ve yok edici yönüyle insanda merak, korku ve sakınma duygusu yaratmıştır. Ateş canlı olarak tasavvur edilmekte ve onun bir ruhu old...
Yüklem-nesne ilişkisini gösteren geçişsizlik-geçişlilik, eylemde doğuştan var olan nitelikler olduğundan sözlüksel bir ayrım olarak ele alınmalıdır. Eylemin yaptığı işten etkilenen dil birimleri, sade...
Bu çalışma Cumhuriyet Devri Türk Edebiyatının en önemli şairlerinden biri olan ve hiçbir edebi gruba dâhil olmayan Necip Fazıl Kısakürek’in şiirinin önemli kaynaklarından biri olan ontolojik huzursuzl...
Günümüzde modern yaklaşımlar, dilbilimsel akımlar ve felsefi anlayışlarla şiire yaklaşım yöntemleri, Klasik Türk şiirinde de kullanılmaya başlanmıştır. Klasik şiirimize yeni yaklaşım yöntemlerinden bi...
Araştırmada ele alınan Hamza-name eseri Ahmedî’nin kardeşi Hamzavî tarafından tarafından yazı metinine geçirilmiştir. Ele alınan metin incelemesinden yola çıkarak Hamza-nâmelerin yazılı metin haline g...
Söz varlığı genel anlamıyla bir dildeki sözlerin bütününü, özel anlamıyla ise kişilerin dağarcığında bulunan söz hazinesini anlatır. Bir dilin sözcük dağarcığının zenginleşmesi bilim ve edebiyatta işl...
Atatürk’ün Söz Diziminde “Ki” Bağlacı
Dilin zenginleşmesi sadece her yeni nesne ve kavrama Türkçe ad vermekle olmaz. Başka dillerden dilimize girmiş, kültürümüzde yer edinmiş terim ve deyimleri Türkçeleştirerek de dilin işlevselliğine kat...
1940’lı yıllarda Türkiye’de çeviriler aracılığıyla tanınmaya başlayan varoluşçuluk, eserlerimiz üzerindeki etkisini 1950’lerden sonra hissettirmeye başlar. Bunda, değişen siyasi ve sosyal şartlar neti...
Geleneksel retorikte daha çok anlatıma dayalı bir figür, kuralcı gramerlerde ise anlatım bozukluğu türlerinden biri olarak ele alınan uzatım (pleonasm), esasında biçimbilgisi, sözdizimi ve anlambilgis...
Yabancı Olmayan Üçüncü Şahıs Eklerin Gramatik Özellikleri
Makalede yabancı olmayan üçüncü şahıs eklerin gramatik özellikleri yazarın hikayeciliği içinde ortaya çıkan karşılaştırma, yani hikaye etme süreci metinde araştırılır ve kendi üslup özelliklerine göre...
Rübâb-ı Şikeste’de Zaman
Tevfik Fikret (1867-1915), Türk şiirinin bir dönemine damgasını vurmuştur. İlk şiirleri 1884-85 yıllarında Tercüman-i Hakikat gazetesinde yayımlanır. Bu dönem şiirlerinde Divan edebiyatı etkisi kendis...
Türkçe, aynı dil işlevinin birbirinden farklı yapılarla yerine getirilmesine imkân veren bir dildir. Bu durumu, dilin zenginlik göstergelerinden biri olarak değerlendirmek yerinde bir düşünce olsa ger...
Tükçenin çok eski dönemlerinden beri kullanılmakta olan –mış geçmiş zaman sıfat fiil eki, çağdaş Türk lehçelerinden Oğuz grubu dahilinde yer alan dillerde çok sık kullanılan işlek bir ek durumundadır....
Türkçe sözdizimi çalışmaları Türkçede dilbilgisinin diğer dalları gibi en eski çalışmalardan bu yana yabancı kaynaklı çalışmalardan etkilenmiştir. Kaşgarlı Mahmud’un ünlü sözlüğü Divanu Lügati’t Türk’...
Türkçe Kurallı Cümle Yapısının Graf Teori ile Gösterilmesi
Türkçe, Altay dil ailesine mensup, sözcüklerin eklerle yapıldığı ve çekimlendiği, sondan eklemeli bir dildir. Türkçede cümle çeşitleri ögelerinin dizilişine göre kurallı (düz), kuralsız (devrik), eksi...
Eskilerin, durub-i emsal ya da darb-ı mesel olarak adlandırdıkları atasözleri ve köken olarak "demek" eyleminden türeyen, Fransızca'da "les expressions idiomatiques” anlamlarına ka...
Osmanlı Devleti’nin Balkan topraklarına hâkim olmasıyla bölgede bilim, kültür ve sanat alanında önemli gelişmeler meydana gelmiştir. Her bir şehri ayrı bir kültür merkezi olan Balkanlarda birçok âlim,...
Sovyetler Birliğinin dağılmasının ardından, ortak tarihi geçmişe sahip olan Türk topluluklarının kendi bağımsızlıklarını kazanması dil konusunda olan gelişmelere de oldukça büyük bir hız kazanmıştır. ...
Bu makale, Mustafâ Fevzî Efendi’nin “Hilye-i Sâdât” adlı mesnevisini tanıtmayı amaçlamaktadır. Makale, giriş ve onu takip eden dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde “hilye, menakıpname, sâdât, s...
Bu çalışma Türk anlatı geleneğinde yer alan kahramanların Türk sinemasında canlandırılırken imgeden simgeye nasıl dönüştüğünü konu edinmektedir. Öncelikle kısaca kahramanın kim olduğuna, imge ile simg...
Her birisi belirli bir toplum ve kültürle ilişkilendirilmiş olan çeşitli sayıda türleri bulunması sebebiyle feminizm, sosyal ve politik bir olgu olarak her açıdan tartışmaya açık bir akımdır. Birinci ...
Farklı insanlık maceralarıyla insanı insana anlatan bir sanat olan edebiyat, edebî eserler yoluyla insanın, özellikle gençlerin yaşantılarını da zenginleştirir. Çağdaş eğitimin önemli merkez noktaları...
Mecmualar, şairlerin edebiyat tarihlerinde rastlanmayan şiirlerinin gün yüzüne çıkarılmasında önemli rol oynar. Edebiyat çevrelerinde çok bilinen mecmuaların dışında ya çok az bilinen ya da varlığı iş...
Geleneğin kendilerine çizmiş olduğu çerçeve içerisinde şiirde mükemmelliği yakalama niyetinde olan
Belagat, Araplarda çok önemli bir yer tutmaktadır. Hadisler ve Kur’an-ı Kerim’in daha iyi anlaşılması açısından belagat ilmine önem verilmiştir. Belâgat’ın temeli İslam öncesine da-yanmaktadır. İsalam...
Bir İfade Tarzı Olarak Ta‛Lîk-i Muhâl Bil-Muhâl
Belâgatin bedi ve beyanla ilgili sanatlarını adlandırma ve kapsamlarını belirleme konusunda, bazı problemli meseleleri bulunmaktadır. Günümüzde belagâti veya alt dallarını konu edinen kitaplarda, bazı...
Kürk Mantolu Madonna'da Arketipsel Yolculuk
Kaynağını mitoslarda bulan ve evrensel insan yaşantısının mirası olarak ortak davranış özellikleriyle ruhsal benliği etkileyen arketipler, genel bir ilk model kabul edilir. İnsan hayatından sanata doğ...
Türkçe, yapısında bağımsız kelime kökleri ve bunlara getirilen son ekleri ile bitişken bir dildir. Konuşma dilinde ahenk ve armoniyi gözetir ve bunu, kelime kökleri ile ekler ve kelime ile diğer kelim...
Atebetü’l-Hakayık, Türk kültürünün en önemli kaynaklarından biridir. Türkler’in İslamiyet’e geçtiği yıllara yakın bir zamanda kaleme alındığı düşünülen Atebetü’l- Hakayık, tipik bir geçiş dönemi eseri...
Abdî’nin Zafernâme’si
Fetihnâme, gazanâme, gazavatnâme türlerindeki eserler, ilk elden tarihî bilgi içermeleri sebebiyle tarih bilimi için önemli kaynaklardandır. Bununla birlikte bu eserlerin çoğunlukla sanatçı kimliği ol...
Kitâb-ı Ata-Dede’deki Karışık Dil Özellikleri
Eski Anadolu Türkçesi, Anadolu coğrafyasında genel itibarıyla 13-15. yüzyıllar arasını kapsayan, Oğuzca temelinde gelişen tarihî yazı dilidir. Bu tarihî dönem, Türk dilinin ne zaman ve nasıl teşekkül ...
Kutadgu Bilig’de Zekâ Kavramı
Kutadgu Bilig kültür tarihimizin önemli eserlerinden biridir. Eser şimdiye kadar dil yönüyle çeşitli araştırmalara konu edilmiştir. Bunun yanında eserin esas itibarıyla bir siyasetname oluşu, siyaset ...
Amerikalı yazar ve eleştirmen Harold Bloom’un, kitleleri etkileyen şiir kuramını kaleme aldığı kitabı Etkilenme Endişesi, bir şairin (ya da sanatkârın) selefleri ile arasında var olan veya var olması ...
Deniz’de Değişen Psikoloji: Melville’in Moby Dick ve Conrad’ın “Tayfun” Eserleri
İnsan yaşamı öngörülemez düşman güçlere karşı bir mücadeledir, denizde gemi tıpkı toplum gibi çeşitli tehditler altında sürdürülen bir düzendir. İnsanoğlu beklenilmeyen bir tehlikeyle karşı karşıya ge...
Zengin bir dil olan Türkçe, Türk halkının çeşitli alanlardaki yerleşimleri sonucunda pek çok alana yayılmış, pek çok dilden etkilenmiş ve pek çok kola ayrılmıştır. Bu kollardan ikisi Batı Türkçesi dil...
Zarf-fiil ekleri, fiillerin cümle içinde zarf olarak kullanılmasını sağlayan ve çeşitli işlevleri olan dil yapılarıdır. -(y)XncA, Eski Türkçeden günümüze dek bütün dönemlerde kullanılan işlek zarf-fii...
Sevinç Çokum’un Hikȃyelerinde Yalnızlık
Sevinç Çokum, hikȃyelerini Türk Edebiyatında modern hayatın meselelerinin yoğun bir şekilde işlendiği dönemde kaleme almaya başlamıştır. Çokum, hikȃyelerinde pek çok insanî meseleyi duyarlılıkla işlem...
Savaştan Doğan Bir Tip: “Harp Zengini”
I.Dünya Savaşı, Harb-i Umumi ifadesinden hareketle de anlaşılacağı üzere, sadece savaş meydanlarında yaşanmamış, başta savaşan ülkeler olmak üzere bütün dünya devletleri için genel yıkıcı bir rol oyna...
10. yüzyılda Türkistan coğrafyasında İslamiyet’in hızla yayılmaya ve Türklerin de topluluklar hâlinde müslüman olmaya başladığı görülür. İslamiyet’in kabulüyle gerçekleşen kültürel değişimin ilk izler...
Eski metinlere dayalı çalışmalarda karşımıza çıkan önemli sorunlardan biri çeviri yazı konusudur. Çeviri yazılarda kelimeyi doğru ve metindeki anlamına uygun şekilde okumak gerektiği gibi harflerin me...
Türkçe uzun tarihi geçmişinde son derece önemli eserlere kaynaklık etmiştir. İşte bu eserlerin en önemlilerinden biri hiç şüphesiz Dîvânu Lugâti't-Türk’tür. Kâşgarlı Mahmud’un bu önemli eseri Orh...
Tarih-i Hamidi Üzerindeki Araştırmalar
Musa Sayrami'nin (1836-1917) yıllar arasında Aksu'da yaşayan Uygur tarihçisi, şairidir. O Salamname, Tarihi Emiye, Tarihi Hamidi, Tezkiretül Evliya, Der Beyan-ı Ashabul Kehf, Kaside-i Sıdık,...
Romandan piyes çıkarmak, türler arası uyarlama işlemine dayanmaktadır ve kendine özgü güçlükleri vardır. Bu güçlüklerin temel nedeni, roman ve piyesin iki farklı edebi tür olarak kendine özgü var oluş...
Bu makalede, incelenen şerh, sözlük-şerh ve sözlük metinlerinden yola çıkarak, bu türlerdeki eserler hazırlanırken nasıl bir metot izlendiği, bu eserlerin neden yazılmış olabileceği, okuyucu kitlesini...
Ağız bilimi araştırmaları son yıllarda dikkate değer şekilde ilerlemiştir. Özellikle bilim ve teknolojinin gelişmesi, okuma yazma oranının artması, eğitimin kolaylaşması, televizyonun ve telefonun yay...
İlirya dilinde akarsu anlamına gelen “Bos” sözcüğünden türeyen Bosna toprakları tarih boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Farklı milletlerin, dinlerin birleştiği Balkan coğrafyası, kü...
Söz Dizim Kuramları Bağlamında Türkçe Söz Dizimi
Bilindiği gibi dil, çift eklemli bir olgudur ve doğası gereği karmaşık bir yapı sergiler. Çünkü felsefe, ruhbilim (psikoloji), toplumbilim (sosyoloji) gibi pek çok alanla doğrudan ilişkilidir. Bu duru...
Bir milletin cemiyet hayatını düzenleyen en önemli faktörlerden birisi ahlaktır. Nitekim bu faktörün cemiyet hayatındaki önemi, kutsal kitapların tamamında vurgulanmıştır. Mehmet Akif de, inandıkların...
Necip Fazıl Kısakürek (1904-1983), Çağdaş Türk Edebiyatının şair ve yazarları arasında yer almaktadır. 1922’de şiirlerle başlayan yazı hayatı, makale, deneme, tiyatro, fıkra, biyografi, tenkit, incele...
bu/o+Ad Yapısının İndirgenme Olasılığı Üzerine
Türkiye Türkçesinin işaret sözcükleri dizgesi, bu, şu ve o köklerinden oluşmaktadır. Bu makalede, bu ve o’nun metne bağlı olmayan kullanımları üzerine odaklanılarak, konuşucunun alanı ve dinleyicinin ...
Metnin üretim sürecinin sağlıklı bir şekilde ortaya çıkarılabilmesi için anlatıcı ve bakış açısı kadar üzerinde durulması gereken diğer bir unsur, roman ve hikâye gibi anlatıların vazgeçilmez yapı taş...
Avrupa Dillerinde Sözlüklere Verilen Adlar Üzerine
Avrupa dillerinde sözlüklere verilen adların incelendiği bu çalışmada önce belli başlı dillerdeki sözlük adları gösterilerek bu diller hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Sonra Avrupa dillerindeki glo...
Turgut Uyar’ın “Kurtarmak Bütün Kaygıları” Adlı Şiirinde Politik Söylem: Düzenden Kaçış ve Direniş
Modern Türk Şiirinin önemli şairlerinden birisi olarak kabul edilen Turgut Uyar, şiire 1940’lı yıllarda Garip Hareketi’nin etkisinde başlamıştır. Özellikle Arz-ı Hal (1949) ve Türkiyem (1952) adlı ese...
Osmanlı Şiirinde Terziler
Sanatın bütün dallarında sanatçılar, içinde yetiştikleri toplumun değer yargılarını, değişen oranlarda olsa da, mutlaka eserlerine yansıtmışlardır. Zira sanat eseri, yaşadığımız dünyanın gerçekliğinin...
Türk Ninnilerinin Dilbilim ve Dil Felsefesi Temelli Özellikleri
Ninniler, tarihi süreç boyunca bireyin öncü eğitiminde işlevsel özelliğe sahip kültür ögeleri olarak kullanılmışlardır. Salt ses tekrarı ya da işlevsiz anlatılar olarak değerlendirilmemesi gereken Tür...
Kilis İlinde Ağız Tabakalaşması
Batı Türkçesinin Batı Oğuzca grubuna dâhil bulunan Anadolu ağızlarının pek çoğunda, temelde Oğuz boylarının, özellikle de Avşar, Bayat, Kınık, Salur, Bayındır gibi boyların etkili olduğu bilinmektedir...
Sanatçı, yaşadığı ya da gözlemlediği herhangi bir ruh halini ya da duyguyu, kendi bakış açısıyla, zihnî bir takım kurgulamalar yaparak eserinde işler. Nedim, “-âre midir” gazelinde sevgilinin gelişi k...
Somut Olmayan Kültürel Miras Kapsamında Geleneksel El Sanatları Ve Kültür Ve Turizm Bakanlığı
Ülkemiz, “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”ne 27 Mart 2006 tarihinde resmen taraf olmuştur. “Toplulukların, grupların ve kimi durumlarda bireylerin, kültürel miraslarının bir parças...
Anlatıcı” ve “Bakış Açısı” Bağlamında Halikarnas Balıkçısı’nın Deniz Gurbetçileri Romanı
Halikarnas Balıkçısı, edebiyatımıza deniz ve denizciler hakkında yazdığı öykü ve romanları ile adını yazdırmıştır. Yaşamının büyük bir kısmını Bodrum’da denizciler arasında geçiren yazar, gerçek yaşan...
Günümüze ulaşan Türkçe Kur’an tercümeleri üzerinde yürütülen bir kısım araştırmalar, ilk Türkçe Kur’an tercümesinin Farsça tercümeyi yapan heyet içerisinde yer alan Türkler tarafından yapıldığı ve bu ...
Türkiye Türkçesinde Zaman Belirleme
Çalışmamız, bu konuda yapılmış çalışmalara katkıda bulunurken, cümle kapısından yapılacak yeni bakışlara yol açmak hedefine yönelmiştir. Bu konuda Türkiye Türkçesinin eserleri üzerine bu teknikle yapı...
Rüşvet sözcüğü Arapçadır. İslam hukukunda rüşvet genel olarak kabul edilmeyen bir davranıştır. Rüşvet bütün devlet örgütlerinde görülen suçlardan biridir. Bu suç biçimi, siyasi düşünce ve hukuk tarihi...
Prof. Dr. H. Ömer Karpuz’un Öz Geçmişi
Prof. Dr. Hacı Ömer KARPUZ, 1960 yılında sevgisini her fırsatta dile getirdiği ve gösterdiği Sivas’ın Gürün ilçesinde doğmuştur. 1971 yılında Gürün Cumhuriyet İlkokulu’ndaki, 1974 yılında Gürün Lisesi...
Tanzimat Döneminde Edebî Tenkit
Tenkit, Batıda çok önceden beri varlığını sürdüren bir inceleme yöntemidir. Bu çalışma ile Tanzimat edebiyatının tenkit anlayışı, dönem sanatçılarından ve bu evredeki eleştirel eserlerden hareketle or...
Keçeci-Zâde İzzet Molla’nın Mihnet-i Keşân’ında Mekân ve Psikoloji İlişkisi
Mihnet-i Keşân, Keçeci-zâde İzzet Molla’nın 1823-1824 (1238-1239 h.) yılları arasında kaleme aldığı 4182 beyitlik bir mesnevidir. Eserde, şairin Keşan’a sürgün edilmesine sebep olan olayların yaşandığ...
Bir Pastiş Örneği Olarak Duçent-name
Parodinin bir alt türü olan pastiş, bir eserden ziyade bir edebî türü veya edebî bir akımı taklit etmesiyle diğer parodi türlerinden ayrılır. Bu çalışmada bir pastiş örneği olarak Orhan Şaik Gökyay’ın...
Emin Bülend’in Şiir Anlayışı
Servet-i Fünûn topluluğunun dağılışından sonra onun yerini alan Fecr-i Âti Encümeni geniş bir şair ve yazar kadrosuna sahiptir. Bu kadroda, tam bir ahenk görülmemekle birlikte ferdi olarak sanat ve ed...