Necip Fazıl Kısakürek ve Türkçe
Bu çalışmada Cumhuriyet devri Türk şiirinin köşe taşlarından olan Necip Fazıl Kısakürek’in şiirlerinde sıklıkla yer verdiği “tekrar”lar ve bu tekrarların işlevleri üzerinde durulmuştur. Necip Fazıl, ş...
Türk edebiyatında mektup türünü en fazla kullanan şahsiyetlerin başında Namık Kemal ile birlikte Abdülhak Hâmid (Tarhan) gelmektedir. Onun, Tanzimat, II. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerine yayılan m...
Tayyar Mahmud Paşa-yı Samsunî’nin Sâkînâmesi
Osmanlı Devleti 18. yüzyılın özellikle ikinci yarısında arka arkaya ortaya çıkan bozuklukları gidermek için birçok ıslahata girişmiştir. Bu dönemde birçok şair ve sanatkâr yetişmiş olup bunlardan biri...
Millî Eğitimde Osmanlı Türkçesinin Seçmeli Ders Olarak Öğretilmesi Üzerine
Osmanlı Türkçesi, bin yıllık Türk-İslam medeniyetinin Anadolu ve Balkanlardaki kültürünün, ilim ve sanat hayatının aydınların eserlerine de yansıyan hususi ve zengin Türkçesidir. Bu Türkçenin Arapça v...
Süleyman Çobanoğlu’nun Şiirlerinde Modernizme Başkaldırı
Süleyman Çobanoğlu, Dergâh dergisinde yayınladığı ilk şiiriyle dikkatleri üstüne çekmeyi başaran nadir şairlerden biridir. Şüphesiz bu gelişmedeki en büyük etken, şairin hece vezniyle modern şiir yazı...
Said Paşa ve “Tenezzüh” Şiiri
Bu çalışmada Diyarbekirli Said Paşa ve onun “Tenezzüh” başlıklı şiiri üzerinde durulmuştur. Giriş bölümünde Said Paşa’nın hayatı ve eserleri hakkında özet bilgi verilmiş, tenezzüh şiiri kısaca tanıtıl...
Alvarlı Efe Muhammed Lütfi Divanı’nda Gönüle Dair
Gönül, klasik Türk şiirinde, tasavvuf edebiyatında, âşık edebyatı ve anonim Türk edebiyatında en çok geçen kelime ve kavramlardan biridir. Özellikle tasavvuf şiirinde bu mefhum daha sık kullanılır. Gö...
Babürnâme’de Türkmen Unvanlı Kişiler
Hatıra türü eserler, yazan kişinin hayatına ve yazıldığı döneme ışık tutar. Biz, bu sayede geçmişe dair çok şey öğrenmiş oluruz. Sözü edilen eserlerden biri de Zahîrüddin Muhammed Babür’ün Vekâyî adın...
Dil(bilimi) ve Felsefe
Bu makalede, varlık, düşünce, dil, yazı, kültür ve uygarlık bağlantısında, felsefe ile edebiyat ilişkisi incelenmiş ve birbirlerine verdikleri yönlere bakılmıştır. Bilhassa yirminci yüzyılda dilbilim ...
Manzum Metinler Işığında Bir Kalender Dervişinin Profili
Osmanlı edebiyatının manzum metinleri, realiteye olan aşırı bağlılıkları sebebiyle ait oldukları dönemin toplum hayatına ışık tutan önemli birer vesika niteliğindedir. Bu yazıda sadece manzum metinler...
Ağız Tasniflerinde Kullanılan (Fonolojik) Ölçütler Üzerine
Bütün bilimsel çalışmalarda, alanla ilgili konuların dökümünü hazırlamak ve tasnif etmek ilk ve öncelikli görev olmalıdır. Bu ilke, dilbilgisi çalışmaları için de geçerlidir. Genel olarak dil, özel ol...
Türkçede sürekli bir arada kullanılan kelimelerden bir kısmı zamanla çeşitli fonetik hadiseler (vurgu yerinin değişmesi, bitişme, kısalma, ses düşmesi, ses türemesi, ötümlüleşme gibi) sonucu birleşir ...
Türklerle Ermenilerin temasları, en geç Hunlar dönemine dayanmaktadır. Bu devirden itibaren, iki halk arasındaki temaslar, kimi zaman dostane bir şekilde, kimi zaman ise mücade içerisinde süregelmişti...
Türkçe ve Kırgızca aynı dilin iki kolu olmaları hasebiyle, pek çok ortak kelimeye sahiptirler. Bu sözcüklerin bir kısmı, aynı kaynaktan beslendikleri için, Arapça-Farsça sözcüklerdir. Farsçanın Arapça...
Bâhnâmeye Bir Bakış ve Gelibolulu Mustafa Alî’nin Bâhnâmesi
“Muhteşem yüzyılın bilgesi Alî” Mezopotamya ve Mısır’da başlayan ve antik Yunan’da Hippokrat ile oluşan tıp ilmi, literatürü, bilimin ilerlemesi sonucu, tıp biliminde cinsel sağlık bir disiplin olarak...
600 yüzyıla yakın hakimiyeti sürecinde, gerek Anadolu gerekse Balkanları kendi boyası ile imarî açıdan inşa eden Osmanlı, kültürel ve manevi değerlerini de dil vasıtası ile söz konusu geniş coğrafyaya...
Şiir mecmûaları edebiyat tarihine kaynaklık eden önemli eserlerdendir. Şiir antolojisi olarak da kabul edilebilen bu mecmûaların derlenmesinde en büyük etken mürettibin zevkidir. Dolayısıyla bunları k...
Kaside-i Bürde Tercümelerinde Cahiliye Dönemi Gelenekleri
Arapların kendilerine has ilimlerinden biri olan şiir, kafiyeli, vezinli bir söz olmaktan öte onların ruhi faaliyetlerinin muhteşem bir sonucudur. Arap şiirinin ilk defa nasıl teşekkül ettiği, nasıl d...
Edebi Metinde Onomastik Birimlerin Lengüapoetik Özellikleri
Edebi metinde onomastik birimlerin poetik özellikleri ve üslup incelikleri Rus dil biliminde ve Türkoloji’de geniş çapta araştırılmıştır. Yapılan çalışmalarda onomastik birimlerin hepsi hangi gruba ai...
Bu çalışmanın amacı, Niyazi Akı’nın Yakup Kadri Karaosmanoğlu İnsan-Eser-Fikir-Üslûp adlı kitabında Yakup Kadri’nin mensur şiirlerine ve özellikle de “Erenlerin Bağından” başlığı altında toplananların...
Kilis İli Ağızlarının Ses Bilgisi Özellikleri Üzerine
Dil, ana fonksiyonuyla insanlar arası iletişimi sağlayan, seslerden örülü bir sistemdir. Ancak görevi ve önemi bununla sınırlı olmayıp bundan hareketle milletlerin oluşumuna katkı sunan, milletleri mi...
Divan Şiirinde Hârût ile Mârût
Divan şiirinin kaynaklarından en önemlisi Kur'an-ı Kerim'dir. Kur'an-ı Kerim'de geçen kıssa ve ayetler
Deyimlerimizde Temizlikle İlgili Kavramlar
Deyimler, iki veya daha çok kelimeden oluşan, içerikleriyle anlatımı ve ifadeyi daha etkili ve zengin kılan genellikle mecazlı sözlerdir. Orta Asya’dan beri temizliğe büyük önem veren Türk milleti bun...
M. Şevket Esendal’ın Eşek Adlı Öyküsünde Bağlaşıklık ve Bağdaşıklık Görünümleri
Bu çalışmada, Eşek adlı öyküsü ele alınan M. Şevket Esendal, Türk edebiyatında ‘durum öyküsü’ olarak adlandırılan türün ilk temsilcisidir. Rus yazar A. Chekhov’a dayanan durum öyküsü bir olayı değil, ...
Fuzûlî’nin Şiirdeki ‘Ben’liği
Fuzûlî, kendi ‘ben’liğine şiirlerinde özellikle değinen, bu itibarla ‘ben’ zamirini çok kullanan bir
Türkçedeki yabancı kökenli kelimeler meselesi çok tartışılan konulardan biri olmuştur. Bu yabancı kelimelerin üzerinden dilde sadeleşme tartışmaları yaşanmış hatta bazı kesimler bu konuyu daha ileri g...
Sehmî ve Manzum Hadis-İ Erba'în Tercümesi
Klasik Türk edebiyatı şair ve yazarlarını tanıma ve değerlendirme çalışmalarında onların eserlerinin ulaşılabilir durumda olması hayati önem taşımaktadır. Diğer bir ifade ile onları eserlerini görebil...
Köroğlu Keleşlerinden Köse Kenan’ın Evlenme Yolculuğu
İnsanlık tarihinde aile kurma ve akrabalık tesisi için evlilik ön şart olarak kabul edilmiştir. En ilkel toplumlardan günümüze kadar evlilik, belli uygulamalara bağlı olarak gerçekleştirilen törenlere...
Filolojik Değerlendirmeler Ve Karşılaştırmalar: Gülistan’ın Türk Diliyle İlk Çevirileri
Çok eski zamanlardan itibaren İran kültür coğrafyasıyla yoğun temaslar kuran Türkler, İslamiyet yayıldıktan sonra, ilerleyen yüzyıllar zarfında Fars dili ve edebiyatının başlıca eserlerini tanımaya ba...
Nar Ağacı’nda Muhacirlik ve Savaş
Birinci Dünya Savaşı’nda, Şark Cephesi’nin yarılmasıyla Rus ilerlemesi Trabzon’a kadar ulaşmış; bölgedeki Türk nüfusu denizden yapılan bombardıman ve daha önceden işgal edilen bölgelere dair duyumları...
Özbekçe ve Türkiye Türkçesinde Fiil - Tamlayıcı İlişkisi
Fiil tamlayıcıları fiilin anlamını tamamlayan ögelerdir. Fiil ile tamlayıcılar arasındaki ilişkiyi sağlayan ise hâl ekleridir. Çalışmamızda incelediğimiz fiiller tamlayıcılarının birden fazla kullanım...
Osmanlı modernleşmesinin ortaya çıkardığı hoşnutsuzluğun altında yatan en önemli etken iki farklı medeniyet arasında önyargı ve savaşa dayalı mücadele üzerinden tanımlanan bir ilişki kurulmasıdır. Bu ...
Ali Kemal’in Fransız İhtilali’ne Bakışı: Ricâl-i İhtilâl
Fransız İhtilali, dünya üzerindeki tesirleri bakımından ehemmiyet arz eden tarihî bir vakadır. Bu vakanın devlet ve milletler nazarında sebep olduğu gelişmeler Osmanlı aydınlarının da ilgisini çekmişt...
Kelime sıklığı çalışmaları bir dil için önemli çalışmalardır. Bu çalışmalar, dildeki söz varlığının ortaya konulmasına yardımcı olduğu gibi eğitim, psikoloji, dil bilimi vs. birçok alanda kullanılabil...
Mensur Bir Ferhâd-Nâme Örneği: Ömer Bâkî'nin Ferhâd-Nâmesi
Tarihi çok eskilere dayanan, asırlar boyunca İran ve Türk edebiyatlarında mesnevi konusu olarak işlenen Hüsrev ü Şîrîn veya Ferhâd ü Şîrîn hikayesini ilk olarak İran edebiyatında bir aşk mesnevisi şek...
Edebî çeviri, Rusya’da ilk olarak antik edebiyat ürünlerinin Antioh Dimitriyeviç Kantemir tarafından çevrilmesinden günümüze kadar birçok ünlü Rus sanatçının ilgi alanı olmuş, yaratıcılıklarına katkı ...
Klasik edebiyat, altı asır boyunca, cihanda hüküm sürmüş bir medeniyetin içinde nüve bulmuş, o medeniyetin içinde şekillenmiş ve kâmil hale gelmiştir. Öyle ki altı asır boyunca dünyada mecvut olan bir...
Risâletü’n-Nushiyye’nin Birleşik Fiil Örgüsü
13. yüzyıl sonu ile 14. yüzyıl başlarında yaşadığı bilinen ve Türk kültür tarihinin en önemli şahsiyetlerinden biri olan Yunus Emre’nin hayatı hakkındaki bilgiler menkıbevi olup kesin değildir. Tasavv...
Türkçede birleşik fiiller konusuyla ilgili pek çok inceleme yapılmıştır. Bu incelemelere bakıldığında birleşik fiillerin adlandırılması hususunda bir bütünlük ve birlik olmadığı dikkat çekmektedir. Bu...
Doğduğu andan itibaren ölüm gerçeği karşı karşıya olan insanoğlu, bu büyük acıyla başa çıkabilmek için duygularını yüzyıllardır söze dökmüştür. Türk edebiyatında sagu, ağıt ve mersiye formlarında görü...
Mecîdî'nin Miraciye'si
Türkler Müslüman olduktan sonra el sanatlarından musikiye, mimariden hüsnühatta kadar hemen her kültür ögesini İslam anlayışıyla şekillendirmişlerdir. Bu, edebî eserlerde, özellikle de klâsik Türk ede...
Kullandığı yeni anlatım tarzı, üslûbu ve işlediği konularla Türk Edebiyatına yeni bir soluk getiren Oğuz Atay, romancılığı ile olduğu kadar hikâyeciliği ile de dikkat çeker. Bütün hikâyelerini Korkuyu...
Kitâb-ı Tıbb-ı Hikmet, Eski Anadolu Türkçesinin sonlarında Hicrî 906 (1500/1501) yılında kaleme alınmıştır. 141 varaktan oluşan eserin her sayfasında 21 satır bulunmaktadır. Yazarı bilinmeyen bu eser,...
Türkçe Çift Nesneli Bir Dil midir?
Yazın alanında Türkçenin kimi diller gibi çift nesneli bir dil olduğu ileri sürülür. Ancak istem dil bilgisi açısından Türkçe bir cümlede iki ayrı nesnenin gerçekleşmesi mümkün değildir. Çift nesneli ...
Türk Masal ve Romanlarında Benzer Kadın Karakterler
Bilindiği gibi edebî türler, hayatın gerçeklerini içeren toplumun birer aynası gibidirler. Günümüzde toplumları analiz etmek için bu aynalara bakmak gerekir. Bu nedenle toplumlar arası kültürel çatışm...
Bu çalışmada Fatih- Harbiye romanı ve Bin Hüzünlü Haz anlatısı geleneksel- modern- postmodern anlatı düzleminde “tema/ izlek”, “olay örgüsü”, “kişiler”, “zaman”, “mekân”, “bakış açısı ve anlatıcı”, “d...
Karamanlılar, 1924 Nüfus Mübadelesi’ne kadar Anadolu’da Trabzon- Fırat-Toros- Silifke hattından batıya düşen kısmında, yoğun olarak Kayseri, Nevşehir, Niğde, Konya bölgesinde, Karadeniz'in sahil ...
Bu makalede Türk Halkbilimi çalışmaları içinde mizah araştırmalarının, özellikle fıkra ile ilgili olanlarının nicelik ve niteliklerinin tespit edilmesi hedeflenmiştir. Çalışmamızda gülmenin ne olduğu,...
Türkçe Akademik Söylemde Edilgen Sözceler
Bu çalışmanın amacı akademik söylemde edilgenleştirilen sözceleri anlamsal olarak ‘edici’ ve ‘etkilenen’ rollerini üstlenen özne ve nesnelerin türleri açısından betimlemek ve genel olarak edilgenlişti...
Bu çalışmada, 15. yüzyıl Klasik Türk şiirinin önemli şairlerinden birisi olan Necatî Beğ’in Divanı’nda yer alan bir kaç isim + yardımcı fiil şeklindeki birleşik fiil örneği anlam ilişkileri bakımından...
Müyessiretü'l-Ulûm Üzerine Bir İnceleme ve Değerlendirme Çalışması
Yapmış olduğumuz çalışmada, Bergamalı Kadri tarafından 1530 yılında Osmanlı padişahı I. Süleyman’ın veziri İbrahim Paşa’ya sunulmak üzere kaleme alınan Müyessiretü’l-Ulûm adlı gramer kitabının günümüz...
İroniden Komediye Bir Eğlence Aracı: Efrâsiyâb'ın Hikâyeleri
İronie/irony teriminin kaynağı kabul edilen eirônia sözcüğü, Yunanca “bilmezden gelerek sormak” anlamına gelir. Gerçek ve görünüş arasında meydana gelen çatışmayı ve zıtlığı gösteren edebî bir araç ol...
Beyânî’nin Sinop Şehrengizi
Şehrengizler, bir şehrin doğal ve tarihî güzellikleri ile çeşitli meslek ve zanaat dallarında ün yapmış esnaflarını (güzellerini) manzum olarak tanıtan eserlerdir. Osmanlı sahasında 16. asırla birlikt...
Baykuş Kelimesi ve Baykuşla İlgili İnançlar Üzerine
Kuşlar, yüzyıllardır insanların hayatında önemli bir yer edinmiştir. İnsanların uçmasına imrendiği yetenekleriyle kuşlar, hayvanlar içerisinde daima ön plana çıkmış, güzel sanatların konusu olmuştur. ...
Edebiyat ve musiki asırlardır birbiriyle yakın münasebet içinde bulunmuş ve bilhassa şiir, müzikalitenin en çok hissedildiği türlerden biri olmuştur. Halk şiiri ve Klasik şiirde tezahürleri görülen be...
17. yüzyıl Türk Edebiyatı, siyasî ve sosyal alanda çalkantıların yaşandığı bir yüzyıldır. Bu durumun aksine şiirde ve edebiyatta ilerlemenin ve büyük değişikliklerin yaşandığı bir dönem olmuştur. Türk...
XIX. Yüzyıl Kaynaklarına Göre Kütahya’da Edebî Muhît Üzerine Değerlendirmeler
Anadolu uygarlıklarının beşiği kabul edilebilecek kadar zengin bir birikime sahip olan Kütahya, yetiştirdiği şairlerle her dönemde bu coğrafyanın en önemli kültür merkezlerinden biri olduğunu ortaya k...
Yavuz Selim'in Farsça Beyitleriyle Tercümeleri
Yavuz Sultan Selim 9. Osmanlı padişahıdır. Az sayıda Türkçe şiirler söylemiş ve Farsça Dîvân tertip etmiştir. Ayrıca Yavuz’un şehzadeliği döneminden itibaren şâire ve ilim ehline gösterdiği ilgi padiş...
Yahudiler’den Filistinlilere Uzanan “Evsizlik” Olgusu
Evsizlik, mülksüzleştirme ve soykırım, derinden hissedilen bir tecrübe olarak hem Yahudilerin hem de Filistinlilerin kaderi olmuştur. Siyonizm, bir anlamda, sömürgeciliğe denk olduğu için, Yahudileri,...
Türk dili, çok geniş bir coğrafyada tarihi derinliği ve zenginliği sözle ifade edilemeyecek derecede öne çıkan ve farklı kültür merkezlerinde çeşitli konularda sayısız eserin üretildiği bir dildir. Bu...
Her edebi eser döneminin edebi dilini anlamak için çok değerli bir kaynaktır. Edebi dilin, devrin sosyal, siyasal ve kültürel anlayışına göre şekillenmesinden dolayı edebi eserler üzerinde yapılan tet...
Bir Rumeli Kadısı Olan Atâyî'nin Şiirlerinde Balkan Coğrafyası
XVII. yy
Bir Okçuluk Risâlesi:Kavsnâme
Kavsnâmeler, genel anlamıyla ok ve yayı anlatan risalelere verilen addır. Kavsnâmelerin içeriğinde; ok atmanın sevabı, dini niteliğe sahip olduğunu ispatlamak amacıyla ok atmakla ilgili ayet ve hadisl...
Türkiye’de Çeviri Politikaları ve Yayınevleri Üzerine Dönemsel Bir Kesit İncelemesi
Cumhuriyet döneminin sosyo-kültürel yapılanması, dil, kültür ve yazın alanında başlatılan pek çok yeniliği beraberinde getirmiştir. Özellikle Arap abecesinden Latin abecesine geçiş, kitle eğitim kurum...
Ahmed Yesevi Hikmetlerinin Dil Özellikleri Üzerine Bazı Mülazahalar
Arifler Sultanı Hoca Ahmet Yesevi’nin hayatı, fikirleri ve öğretisi yüz yıllardır Türklerin manevi, sosyal ve edebi hayatını etkileye gelmiştir. Onun düşünceleri günümüze esasen Hikmetler şeklinde ula...
Dilbilimci Olarak Evliyâ Çelebi
Bu çalışma Omeljan Pritsak’ın altmışıncı doğum günü nedeniyle çıkarılan makaleler arasında yer almaktadır. Bu makaleler Pritsak’ın meslektaşları ve öğrencileri tarafından yazılmıştır. Çevirisi yapılan...
Zarfların Kipsel Alandaki Görünümleri
Konuşurun bir olay ya da durum karşısındaki tutum ve tavrına, ruh haline; cümlede belirtilen hareketin şekline kip denmektedir. Türkçede kiplerle ilgili yapılan sınıflamalar haber ve tasarlama kipi ay...
Gagauz Türkçesi, genellikle Türkiye Türkçesinin bir ağzı gibi değerlendirilen bir Türk lehçesidir. Böyle olmakla beraber kendine özgü bir takım özellikleri de bulunmaktadır. Hatta denilebilir ki bazı ...
Bu makalede, Batı düşünce geleneğinin “hatırlama” kavramından hareketle geliştirdiği üç farklı bellek türü üzerine genel bir tartışma yapılacaktır. Bu tartışmanın ilk amacı, “hatırlama” kavramına bağl...
Bir Değer Algısı Olarak İlhan Berk Şiiri
Değeri; aklı aşan varlığın akılla ifadesi olarak tanımlayan Ülken, bir anlamda aklı öne çıkararak duygularla sezilen değer algısını, anlama ve kavrama şartına bağlar. Yani aklın ölçüsünden geçmeyen hi...
Üç Dilli Şair Ayşe Teymûrîden Üç Dilli Gazel
Tarihin her döneminde pek çok medeniyete ev sahipliği yapan Mısır, topraklarında barındırdığı pek çok medeniyet özellikle de Firavun medeniyeti sayesinde dünyanın ilgi ve dikkatini çekmeye devam etmek...
Gülperi Hanım ve Güldeste-i Hatırat
Hayatı hakkında fazla da bilgi sahibi olmadığımız Gülperî Hanım, Kahire Sarayında yetişmiştir. Mısır’da gelişen Türk edebiyatının üç önemli kadın şairinden birisidir. Kendisi, dö-nemin Mısır valilerin...
Distopik Bir Roman Olarak Gökdelen’de Yapı Ve İzlek
Tahsin Yücel’in 2006 yılından yayımlanan romanı Gökdelen kötümser bir gelecek kurgusu üzerinden hareketle distopik türde yazılmış bir eserdir. Modern çağın bir ürünü olarak görülen distopya, ülkü değe...
Sömürgecilik fiilen bitmiş olsa da, hem sömürgeci hem sömürge üzerindeki etkisini sürdürmeye devam etmektedir. Bu etki sömürgecilik sonrası edebiyatta da açıkça görülür. Önemli bir Fas’lı yazar olan T...
Simetri ve Edebiyat: Klasik Türk Edebiyatında Simetri ve Görünümleri
Doğada, sanatta, insanda, insanın günlük kullanımlarındaki ürünlerde var olan simetri, sanat yapıtlarında güzel olanı ortaya koyan bir unsurdur. Antik çağdan beri pek çok sanat eserinde orantı ve sime...
Klasik Türk Şiiri Estetiğinde Sihir
Geçen zamanla birlikte kültür de az ya da çok değişir, gelişir; dilin en seçkin kullanım alanı bulduğu edebi eserlerle geleceğe taşınır. Dil var oldukça, edebi eserler yazılmaya devam ettikçe kültürde...
Risâle'-i Câme-şûy-nâme
Farklı elbise ve kumaş türlerinden çeşitli lekeleri çıkarmayı konu edinen “RisÀleé-i CÀme-şÿy-nÀme”, Arapçadan Türkçeye tercüme bir eserdir. Tek nüshasını tespit ettiğimiz eserin iki bÀbdan oluştuğu b...
Anadoluda Türk dilinde yazılan tıp metinlerinin tarihi 14. yüzyıla kadar uzanır. Eski Anadolu Türkçesi dönemi, Türkçe tıp metinleri bakımından oldukça verimlidir. Bu çalışmada, 1877-1878 Osmanlı-Rus S...
Le Sentiment D’étrangeté Dans L’étranger D’albert Camus
Ce roman est un réçit dans le quel Albert Camus compose un réquisitoire contre la société qui juge en ayant des préjugés. C’est la narration du problème du sens de la vie pour l’homme qui a un double ...
Yönelim Metaforları ve Kültürel Farklılıklar
İnsanoğlu var olduğundan beri hayata dair kazandığı deneyimlerini, edindiği bilgileri kendi düşünce süzgecinden geçirerek onları yeniden yapılandırmış ve bu yapıları dilde özel bir ifade biçimi aracıl...
Ahmet Mithat Efendi, Türk edebiyatında roman sanatının öncü isimlerindendir. Şemsettin Sami ve Namık Kemal’in araladığı bu yeni türün kapısından giren Ahmet Mithat Efendi, otuzun üzerinde roman yazara...
Geleneksel Anadolu Halı ve Kilimlerinde Nazar İnancı: Muska Yanışı
Türk kültürünün yapı taşlarından birisi olan geleneksel dokumalar çeşitli amaçlar için üretilmiştir. Günlük kullanım eşyası olarak ya da çeyizlik amaçlı üretilen geleneksel dokumalar, motifleri bakımı...
Selamlaşma Sözleri Açısından Manas Destanı
Dil ve kültür arasında ayrılmaz bir ilişki vardır. Dil, kültürün hem bir ögesi hem de kültürün en önemli taşıyıcısıdır. Dolayısıyla dil; maddi kültür unsurlarının kuşaklar arasında aktarılmasında bir ...
Deyimler, bir toplumun kültürel, tarihsel, sosyolojik ve felsefi açıdan tüm hassasiyetlerini ve birikimlerini ihtiva eden söz kalıplarıdır. Toplumların dil hazinelerini tesis eden en mühim unsurlardır...
"Molla Nasreddin" Dergisinin Karikatür Ustaları
“Molla Nasreddin” dergisi (1906-1931) Azerbaycanın görkemli yazarı Celil Mammadguluzadenin inisiyatifi ve editörlüğü ile o zaman Güney Kafkasya halkının kültür merkezi gibi kabul edilen Tiflis'te...
Kıbrıs Türkleri adanın 1878’de İngiltere’ye kiralanmasından, 1974 Mutlu Barış Harekâtı’na kadar olan süreçte yaklaşık yüz yıl, adada var olma-yok olmama savaşı verir. Anakara ile olan bağını hiçbir za...
“Kül” Kelimesinin Kökeni ve Külün Kırgız Kültüründeki Önemi Üzerine
Türk kültürüyle ilgili bu güne kadar yapılan çeşitli araştırmalarda “kül” maddesine, toplumun küle ilişkin inanış ve düşüncelerine, genellikle ateş, ocak ile ilgili konulara açıklık getirilirken değin...
Bu çalışmada Eski Anadolu Türkçesiyle tarihlendirilebilecek, muhasebe matematiği alanında yazılmış Mecma‘ü’l-Kavâ‘id’de geçen matematik terimleri incelenmiştir. Eserdeki matematik terimleri dil bilgis...
“Ak Sakallı Söylencesi” Bağlamında Kıbrıs’taki Alevi/Türkmen İnanç Öğelerinin Kalıntılarının İncelenmesi
Bu makalenin başlıca amacı günümüzde derlenmiş olan ‘Ak Sakallı Söylencesi’ içerisinde şamanizm ve animizm gibi eski Türk inançlarının simge ve kavramlarının sürekliliğini ve taşınmasını keşfetmek ve ...
+gu, +gü Eki ve İşlevleri
Türkçenin sondan eklemeli bir dil olması dolayısıyla yeni kelimeler, türetme yolu ile teşkil edilmektedir. Yeni kavramları karşılamak üzere çeşitli yapım ekleriyle, sözcük birleştirmeleri ve sözcük te...
Dillerde Yapısal Kimliğin Belirlenmesi
Dillerin barındırdığı sözcükler yüzyıllara, dönemlere bağlı olarak değişmektedir. Kullanıma giren bir sözcüğün yapısal olarak söz konusu dile ait olması zorunluluğu genellikle gözetilmez. Bir dilin ku...
Zülfü Livaneli Anlatılarında Bakış Açısı ve Anlatıcı
Çağdaş yazınımızın adından sıklıkla söz ettiren yazarlarından olan Zülfü Livaneli’nin yapıtları, kişiliğini ve dünya görüşünü gözler önüne seren anlatı dünyası 1980 sonrası Türk romancılığının gösterg...
Ahmet Mithat Efendi’den sonra kırk bir romanı ile Türk edebiyatının “velud” yazarlarından birisi olarak anılmayı hak eden Hüseyin Rahmi Gürpınar, sadece bu niteliği ile değil yarattığı tipler ve onlar...
Bu makâlenin temel amacı, Köprülüzâde Abdullah Paşa’nın hayatının özet olarak anlatılması ve kayınpederi ve aynı zamanda dönemin Şeyhülis-lâmı Feyzullah Efendi’ye hitâben kasîde türünde kaleme aldığı ...
Kültür doğadan ayrılma sonucunda ortaya çıkar. Aslında doğaya yabancılaşmadır. Bu nedenle doğanın tam karşısında yer alır. Doğada, kültürel alanda olduğu gibi değer ve anlam üzerinde bir ayrım ve kate...
Cumhuriyet romanının ilk devresi, estetik gayelerin ötesinde, yeni kurulan ulus devletin ideolojisini yansıtmanın ve biçimlendirmenin yansımalarını barındırır. Bu dönem romanında, Milli Edebiyattan it...
Bursa’da Hamam Kültürü ve İşlevleri
Canlıların yaşaması için gerekli olan unsurlardan biri sudur. Bu özelliği ile hayatın kaynakları arasında yer alır. Suyun Türkler için büyük önem taşıdığı yaratılış mitlerinde dünyanın başlangıcının s...
Kelime Gruplarının Türkiye Kamuoyundaki Yansımaları
Dil toplumun aynası, söz dizimi de bu aynadan yansıyan anlamlı görüntülerin cümlesidir. Dilin şekil ve muhteva özellikleri incelenerek toplumun sosyal, siyasal, kültürel vb. pek çok alandaki gelişim v...
Divan Şiirinin Ali Günvar Şiirinde Görünümü
Divan şiiri Türklerin İslamiyet’i kabulü ile Türk kültürü içinde yer etmeye başlamış ve 13. yüzyıldan itibaren Anadolu’da
Mekan Olarak Avrasya’yı Konu Edinen Altı Romanda Kentsel Algı
Edebiyatın en yaygın türlerinden olan roman ve şiirlerde, coğrafi mekanlara geniş yer verilmektedir. Yazarın ve şairin coğrafi mekanları, eserlere büyük zenginlik katmaktadır. Coğrafi mekanlar, edebiy...
Avrupa’da ulusal halk kültürlerine olan ilgi, Amerika’nın keşfinden sonra doğmuştur. Amerikan yerlilerinin sosyal hayatları ile ilgili yapılan derlemeler, Avrupa kültürü çalışmalarını başlatmıştır. J....
Koca Öküz: Ekoeleştirel bir Bakış
Refik Halid Karay’ın Koca Öküz başlıklı kısa öyküsü, bu çalışmada, doğa ile insan arasında ve insan ile insan dışındaki varlıklar arasında yeni bir farkındalık oluşturabilecek bir ilişki biçiminin ird...
Emretmeyen -GIl Eki
Emir kipi, eylemin yapılmasını emreden, sosyal statü, yaş, cinsiyet, tecrübe gibi birçok faktör sebebiyle başka bir kişiye buyurma ile birlikte, yapılması zorunlu kılınan, çoğu zaman içerisinde buyurm...
Türk Dili’nin Meseleleri Karşısında Kemal Tahir
Kemal Tahir, Türk edebiyatında dili bir mesele edinen, bu meseleyi birçok yönleriyle ele alan, tartışan, konu etrafında kendine mahsus fikir ve teoriler geliştiren, bunu da eserlerinde uygulayarak teo...
Türk Romanında Kimlik Bunalımı
19. yy’dan sonra üstünlüğünü her alanda kabul ettirmiş Batı, gerek sosyal hayatta gerekse sosyal hayatın yansıdığı bir ayna olan roman türünde bir kimlik bunalımı yaratmıştır. Kültür ve kimliğin yüzyı...
Reşat Nuri Güntekin'in Duygusal Romanlarında Anadolu
Millî edebiyatın kurucularından biri olarak kabul edilen Reşat Nuri Güntekin (1889-1956), şöhretini borçlu olduğu Çalıkuşu’nun 1922 yılında yayımlanmasının ardından kaleme aldığı kurmaca ve kurmaca dı...
Hamdî’nin Yûsuf u Zelîhâ Mesnevisinin Yusuf Suresine Uygunluğu
15. Yüzyıl
Eski Anadolu Türkçesi, Türk dili gramer çalışmalarında oldukça önemli bir yere sahiptir. Üzerinde en fazla çalışmanın yapıldığı bir dönemdir. Eski Anadolu Türkçesi dönemi içerisinde edebî eserlere gör...
Divan Şairinin Padişah Algısı
Türk Edebiyatı’nın yüzyıllar süren bir periyodunu kapsayan Divan edebiyatında nazmın, nazım türleri içinde de kasidenin önemli bir yer vardır. Tevhit, münacat, na’t, hicviye, methiye gibi türleri büny...
Türk yazın tarihinin en kuvvetli kadın kalemlerinden olan Halide Edip’in eserlerinden seçilmiş örnekler makalemizin esasını teşkil etmektedir. Batmakta olan dev bir İmparatorluğun çalkantıları, Kurtul...
Bir milletin dini, dili, tarihi, coğrafyası, edebiyatı, sosyal ve siyasi hayatı, yaşam tarzı gibi birçok unsurla alakalı gelenek ve görenekler, örf, âdet ve inançlar, maddi ve manevi değerler kültürü ...
Romancı ya da hikâyeci, anlatmak istediği hikâyeyi çok değişik şekillerde anlatabilir. Romancı/hikâyeci, istediği tarzda anlatmak için anlatım tekniklerinden faydalanır. Anlatım tekniklerini kullanma ...
Nâbî Dîvânında Ticârî ve İktisâdî Unsurlar
Ticâret insanoğlunun avcı-toplayıcı toplumdan çıkıp üretim fazlasını takas yoluyla değiştirme sürecine girdiğinden bu yana yaptığı bir faaliyettir. Bir toplumun ve devletin ekonomik yönden güçlü olabi...
Tarihî süreç içerisinde Avrupa ülkeleri ile Türk dünyası arasın¬da¬ki ilişkiler siyasi, ekonomik ve kül¬¬¬tü¬rel sebeplerden dolayı sürekli deği¬şik¬¬-likler göstermiştir. Özellikle Osmanlı Devleti¬ni...
Edebiyat öğretmenliği, dergi yöneticiliği, ansiklopedi yazarlığı, gazetecilik ve televizyon programcılığı yapmış olan Mustafa Kutlu (1947 Erzincan-) 1968’de Hareket dergisinde çıkan “O” adlı öyküsünde...
Özel Kişi Adı “Korkut”: Etimolojik Tartışma
L. Bazin, bu makalesinde Eski Türkçe'den günümüz Türkçesi'ne gelene kadar bir çok Türkçe lehçede farklı şekiller altında görülen "Korkut" özel erkek adının etimolojisini incelemişt...
Nef’î Felek Ile Neden Söyleşmiyor?
17. yüzyılın kudretli ve dâhi şairi Nef’î’nin bir gazeli vardır ki, eskilerin “merace’l-bahreyn” yani ‘iki denizin buluştuğu kavşak’ tabirini kullandığı şarkı büyük bestekâr Itrî tarafından şarkı olar...