“Kasr” ve “tahsis” isimleriyle de anılan “hasr”, belagatimizin güçlü, edebî üsluplarından biridir. Bununla beraber onu ele alan çalışmalar yok denecek kadar azdır. Bu durum, hasr üslubunun ma...
KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE TEBERRÜK KAVRAMI
Teberrük kelimesi ve teberrüken fiili bilhassa Hz. Muhammed ve ona ait eşyalar için tefsir ve hadis kitaplarında ‘’uğur, bereket sayma’’ anlamında karşımıza çıkmaktadır. Sahabe ve tabiîn döne...
VARYANT, DEĞİŞKEN VE VARYASYON DİLBİLİMİ
Dil incelemelerinde, dilsel varyasyon ve dilsel farklılıklar üzerine yapılan çalışmaların ne zaman başladığı sorusunun cevabına bakıldığında bu gibi yönlere olan ilgi başlangıçlarının yüzyıll...
DİVAN ŞİİRİNDE SAVAŞ VE FEHÎM-İ KADÎM’İN SAVAŞ GAZELLERİ
Savaş, edebiyatımızın en eski dönemlerinden beri edebi metinlerde çeşitli şekillerde yer verilen önemli konulardan biridir. Edebiyatın dönemlerinin her birinde farklı özellikleri ve nitelikle...
İnsan sosyal bir varlıktır ve içinde büyüdüğü toplumun önemli bir unsurudur. Bir kişinin tek başına hayatını sürdürebilmesi olanak dışıdır. Yaşamını devam ettirebilmesi için pek çok insanla i...
Klâsik Türk Edebiyatı’na mensup şairler, diğer başka ögelerle birlikte, yaşadıkları toplumun geçmişine ve içinde bulundukları zamana dair birçok unsura eserlerinde yer vermişlerdir. Bu bağlam...
BURSALI HAYLÎ AHMED ÇELEBİ VE ŞİİRLERİ
Orhan Gazi zamanında fethedilen ve henüz kuruluş aşamasındaki Osmanlı Devleti’nin ikinci başkenti olan Bursa’nın çehresi, fethin akabinde kısa sürede değişmiş; yapılan imar ve inşâ faaliyetle...
DELİ BİRÂDER GAZÂLÎ’NİN BİR MECMUADA YER ALAN ŞİİRLERİ
Klasik Türk edebiyatının kaynaklarından olan mecmualar; çoğu dîvânlarda yer alan şiirleri ihtiva etmekle birlikte, başka hiçbir yerde bulunmayan çok sayıda şiirin kaybolmaktan kurtularak günü...
TÜRK GRAMERCİLİĞİNDE CÜMLE TASNİFLERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
Türk gramerciliğinin Anadolu sahasındaki seyri, Müyessiretü’l-Ulûm ile başlar. Bergamalı Kadri’nin eserini telif ettiği 1530’dan bu yana, farklı dönemlerde ve birbirinden farklı yaklaşımlarla...
Türk Tiyatrosu Tanzimat Tiyatrosu, Meşrutiyet Tiyatrosu ve Cumhuriyet Tiyatrosu olarak üç bölümde değerlendirilebilir. Bu dönemlerin ilki 1839-1908 tarihleri arasını, ikincisi 1908-1923, sonu...
SAFAHAT’TAN SEÇMELER: ADALET
Adalet, her devirde, her dinde ve her felsefede en çok sözü edilen konu olmuştur. İslam dininde ve felsefesinde de böyledir. Adalet ve aynı anlamı ifade eden kelimeler ile onun karşıtı olan c...
Günlere dair birtakım inanışlar geçmişten günümüze çeşitli toplum ve medeniyetlerde görülmüş ve bunlar nesilden nesile aktarılarak günümüze kadar ulaşmıştır. Astronomi ile beraber astrolojini...
SÜLEYMAN-NAME-İ KEBÎR’İN 32. CİLDİ ÜZERİNE
Firdevsî-i Rûmî, Fatih Sultan Mehmed, II. Bayezid ve Yavuz Sultan Selim olmak üzere üç padişah döneminde yaşamış önemli bir müelliftir. Süleymân-nâme-i Kebîr adlı eser XV. yüzyılın sonları il...
ŞİTÂİYYE’NİN DESTAN TÜRÜNE YANSIMASI OLARAK AHMED KUDDÛSÎ DİVANI’NDA BİR KIŞ DESTANI
Kış mevsimi Klasik Türk şiirinde bahar kadar olmasa da en çok işlenen konulardandır. Özellikle teşbip bölümlerinde kış mevsiminin işlendiği kasidelere şitâiyye denilmektedir. Şairler zaman za...
KIBRISLI HİLMÎ’NİN KAHVENAMESİ
Kıbrıs, II. Selim’in saltanat yıllarında, 1571’de Osmanlı Devleti’ne katılmıştır. Osmanlı’nın iskân faaliyetleri doğrultusunda Ada’ya Anadolu’nun çeşitli bölgelerinden Türklerin yerleştirilme...
YUNUS EMRE’DE KOZMOLOJİNİN ESTETİK SUNUMU
Yunus Emre, yazdığı Divan ve Risâletü’n-Nushiyye adlı eserleri ve bu eserlerinde dile getirdiği fikirler vasıtasıyla yedi yüz yıldır kültür ve edebiyatımızda varlığını sürdüren dâhi bir sanat...
Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının temsilcilerinden olan Refik Erduran, çok yönlü kişiliğiyle dikkati çeken bir sanatkârdır. Yazar, fıkra, senaryo, anı, roman ve deneme türünde eserler verir...
ÂLİ BEY’İN SEYYÂRELER HİKÂYESİNDE YAPI VE TOPLUMSAL İZLEK
ÖZET Lâle Devri’nden başlayan Türk toplumunun yenileşme adına çektiği doğum sancıları, Sultan Abdülmecid’in emriyle Koca Mustafa Reşit Paşa tarafından 3 Kasım 1839 tarihinde Gülhane Parkı’nda...
XVIII. YÜZYIL ŞAİRLERİNDEN MAHVÎ VE DÎVÂNÇE’Sİ
Türk edebiyatının mihenk taşlarından biri olan divanların tespit ve neşrinde her ne kadar büyük bir mesafe kat edilmiş olsa da kaynaklarda bahsi geçmeyen yahut hakkında çok az bilgiye rastlan...
İslam’da her hayrın başı olarak görülen besmele, ilahiyatın yanında edebî eserlere de konu olmuştur. Mesnevi ve divanlarda edebî bir tür teşkil edecek sayıda besmele manzumesi bulunmaktadır. ...
Nevrûz b. Îsâ, H. 1206 (M. 1792) yılında Adana’da dünyaya gelmiş ve bir süre Malatya’da yaşamıştır. İsmi Velî, mahlası ise Tekellümcüoğlu’dur. Şiirlerde Nevrûz veya Seyyid Nevrûz ismini de k...