Sayı: 8
Yayın Tarihi: 30 Ağustos 2022
Makale Sayısı: 59

“Mondegreen”ler, bir ifadenin veya şarkı sözünün yanlış işitilmesi veya yanlış yorumlanmasından kaynaklanan sözcük dizileridir. Türkçe dışında birçok dildeki “mondegreen”ler üzerine muhtelif ...

Eski Anadolu Türkçesi dönemi, Oğuzların Anadolu’ya yerleşmesiyle başlar. Önceleri konuşma dili olarak kullanılan Oğuz ağzı zamanla Anadolu’da yazı dili haline gelmiştir. Anadolu Türk Beylerin...

Türk-İslam tarihinde önemli izler bırakan, Anadolu’da Sünni olmayan topluluklar tarafından pir kabul edilen Hacı Bektaş Veli’ye atfedilen eser sayısı yedidir. Bu eserler içerisinde Makâlât Ar...

Atebetü’l-Hakâyık, Edib Ahmed Yüknekî tarafından 12. yüzyılda yazıldığı düşünülen ve Karahanlı Türkçesi dönemi eserlerinden sayılan dinî ve ahlakî bir öğüt kitabıdır. Atebetü’l-Hakâyık’ın gün...

Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanmış Tarama Sözlüğü, Eski Anadolu Türkçesinin söz varlığını tanıklarıyla birlikte en kapsamlı olarak ortaya koyan yayın olma özelliğini günümüzde de halen ko...

Eski Türkçe ḳanı biçiminden gelişen hani sözcüğü, Türkçe Sözlük’te “Nerede, ne oldu, nerede kaldı” anlamında ve gramer kitaplarında, genellikle, zarf görevinde kullanılan bir sözcük olarak gö...

Farsçanın Türkçe ile olan münasebeti Eski Türkçe dönemine kadar uzanmaktadır. Bu münasebet neticesinde iki dil arasında birçok kelime alışverişi olmuştur. Bu alışveriş neticesinde Türkçeye Fa...

Anlambilimin sıkça tartıştığı konulardan biri olan eş anlamlılık, Türkçe eğitimi bağlamında da ele alınması gereken konulardan biridir. Alanyazında salt eş anlamlılığın mümkün olmadığına yöne...

Evliya Çelebi, XVII. yüzyılın en önemli Türk gezginidir. Kendisi dönemin imparatorluk coğrafyasının pek çok yerini gezmiş, buralarda derlediği malzemeyi Türkçe olarak on ciltlik Seyahatname a...

Tarihsel süreç içerisinde Moğolca, birçok ulusun dilini etkileyerek geniş bir alana yayılmıştır. Moğol yayılımının dilsel etkileri neticesinde Moğolcadan birçok kelime unsuru, Türk dili ve le...

Dil bilgisi çalışmalarında ağız araştırmalarının önemi büyüktür. Ölçünlü bir dilde bulunmayan bazı fonetik, morfolojik ve sentaktik özellikler ağız araştırmalarında bulunup tespit edilebilir....

Dil, bir milletin genetiğidir. Sadece dili incelenerek o millet hakkında çok şey söylenebilir. Dönemlerin önemli eserlerini tarayarak biçim özelliklerini ve anlam alanlarını tespit etmek, dil...

Geçmişten günümüze insan toplulukları hayvan popülasyonlarıyla bir arada yaşamaktadır. Bu birliktelikte genel olarak insanlar, hayvanları besin kaynağı olarak değerlendirmekte veya bunun yanı...

Bu makalede Kul Mesûd ile Molla Muhammed Timur’un Kelile ve Dimne tercümeleri hayvan adları bakımından karşılaştırılmıştır. Kul Mesûd’un Kelile ve Dimne tercümesi kaynak olarak Nizâmüddîn Ebü...

Türkçe derslerinin amacı temel dil becerileri gelişmiş, dinlediklerini, okuduklarını doğru ve tam anlayabilen, duygu ve düşüncelerini etkili bir biçimde sözlü veya yazılı olarak aktarabilen b...

Bu çalışmada ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin oluşturdukları yazılı ve sözlü metinlerdeki bağdaşıklık ve tutarlılık durumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araşt...

Eski Anadolu Türkçesi, Türkçenin XIII-XV. yüzyılları arasında gelişme gösteren dönemidir. Anadolu'da, Türkler arasında en çok okunan kısa sure tercümeleri bu dönemde Türkçeye aktarılmış;...

Atasözleri, sözlü edebiyattan günümüze kadar korunarak ulaşan sözlü kültürün kıymetli bir parçasıdır. Bir ulusun milli değerlerinin bir göstergesi olarak kabul edilen atasözleri, kendi içinde...

Türkiye’de çocuk, ailenin önemli tamamlayıcı aktörlerinden biridir. Bu nedenle biyolojik olarak çocuk sahibi olamayan çoğu çift için aile olabilmenin en iyi yolu evlat edinmedir. Bu çalışmanı...

Bu çalışmada farklı coğrafyalarda ve farklı zamanlarda yaşamış olan iki halk âşığının iptida redifi ile yazmış oldukları şiirleri incelenerek mukayese edilmeye çalışılmıştır. Şiirlerini genel...

Bu çalışmanın konusu Lütfi Ömer Akad’ın “Anadolu Üçlemesi” adını verdiği ve yaygın olarak “Göç Üçlemesi” adıyla nitelenen Düğün (1973), Gelin (1973) ve Diyet (1974) adlı filmlerdeki dinî ve m...

2020 yılı itibarıyla tüm dünyaya yayılan ve içinde bulunduğumuz 2022 yılına değin yoğun bir şekilde etkisi hissedilen COVID-19 salgını pek çok köklü dönüşümü birdenbire zaruri kılmıştır. Salg...

Osmanlı Döneminde XVII. yüzyılda yaşamış olan ünlü seyyah Evliya Çelebi’nin Seyahatname isimli eseri, dönemine kaynaklık eden detaylı bir çalışmadır. Seyyah, gezip gördüğü yerlere ve insanlar...

Yunus Emre, yazılı ve sözel kültürde ürettiği eserleri ve dünya görüşüyle yaşadığı 13. yüzyıldan günümüze ulaşabilmiş ender şahsiyetlerdendir. Gerek eserleri gerekse hakkında anlatılan menkıb...

Toplumsal cinsiyet kavramının edebî eserlerde incelenmesi genel itibariyle kadın üzerinden şekillenmiştir. İçinde oluştuğu toplumun düşünce yapısını, gelenek ve göreneklerini, yaşantısını ve ...

Çin’in Tang Hanedanı dönemi Türklerle Çinlilerin en yoğun etkileşim içinde olduğu dönemdir. Bu dönemde iki halk arasında sosyal ve kültürel etkileşim meydana gelmiştir. Bunun yanı sıra askerî...

Rahim Hâce bin Ali Hâce Eşan, Klasik Çağatay Edebiyatının en önemli isimlerinden biridir. Şairin Nazmu’l-Muhtasaru’t-Türkî isimli eserinden hareketle dünya kütüphanelerinde şaire ait hem mens...

Şairlerin muhtelif zamanlarda yazdıkları şiirler bazen divanlarını hazırladıktan sonra da ortaya çıkabilmektedir. Bunlar, divana dâhil olmayan şiirler olarak farklı kaynaklarda bulunabilirler...

İntihâb-ı Şerh-i Mesnevî; Hacı Pîrî Efendi tarafından 16. yüzyılda kaleme alınan, Mevlânâ’nın Mesnevî’sinin 1. cildinden bazı bölümlerin seçilip şerh edilmesiyle oluşturulmuş mensur bir eserd...

Klasik Türk edebiyatında metin neşri çalışmaları devam etmekle birlikte diğer bir çalışma alanı olan metin yorumlama biçimleri daha geniş bir çerçevede ilerlemektedir. Bu yorumlama biçimlerin...

(5)

Nef’î’nin Sahbâ-nâmesinin Şerhi

Hasan TEL Ahmet YENİKALE

Divan edebiyatı, 16. yüzyılda Fuzûlî, Bakî, Ahmed Paşa, Necâtî ve Zâtî gibi büyük şairlerle altın çağını yaşamıştır. Aynı başarıyı sonraki yüzyılda da Şeyh Gâlib, Nâ’ilî, Nef’î gibi usta şai...

Yapılan bu çalışmada Ömer Zülfü Livaneli’nin Huzursuzluk adlı romanı incelenmiş, huzursuzluğun ana nedeni olarak şiddetin gösterildiği romanda betimlenen şiddet örneklerinin kaynakları ve ned...

Arzu, felsefeden psikolojiye, maddi kültür çalışmalarından sanat çalışmalarına kadar uzanan geniş bir alanda incelenen, üzerinde düşünülen bir olgudur. Edebiyat sahasında da incelenen arzu, ö...

Orhan Kemal’in Murtaza romanı önce 17 Ocak-29 Şubat 1952 tarihleri arasında Vatan gazetesinde tefrika halinde yayımlanmış, ardından aynı yıl kitap halinde basılmıştır. Roman olarak ilgi gören...

Varoluş, varlık ve yokluk arasında kendini şekillendiren bir eylemdir. Bu eylemin ontolojik bir alt zemin ile felsefeye yansıması ve bireyi anlam arayışına sürüklemesi varoluşçuluk (egzistans...

(10)

Rıfat Ilgaz’ın “Bacaksız Serisi”nde Toplumsal Sorunlar

İsmail ÇUBUKÇU Tülay SARAR KUZU

Edebî eserler bize insana ve yaşama ilişkin gerçekliğin sanatçı duyarlığı ile kurgulanmış örneklerini sunar. Edebî eserlerde; ait oldukları toplumun başından geçen olaylar, o toplumun yaşadığ...

Safevîler devrinin önemli tarihçilerinden olan Yahyâ b. Abdullatîf Kazvînî, 885 (1481) yılında Kazvin şehrinde doğdu. Genel bir İslam tarihi olan Lübbü’t-Tevârîh adlı eserini 948 (1541-1542) ...

Beşiktaşlı Muhyiddîn tarafından bir mukaddime, dört bölüm hâlinde hazırlanan “Güldân”, mensur ve manzum çeşitli metinlerden oluşan küçük bir eserdir. H 1311/M 1893-94’te Âlem Matbaası’nda bas...

Arpaemîni-zâde Sâmî’nin “müşkilât”tan sayılan ve “ta’kîd örneği” olarak da nitelenen meşhur beyti üzerine, yazıldığı dönemden günümüze kadar birçok yorum yapılmıştır. Bahse konu olan beytin; ...

Uzunlamasına açılan defter şeklindeki cönkler, muhtevalarında yer alan edebî ürünler sebebiyle Türk edebiyatının asli kaynaklarındandır. Musiki, tarih, din, tasavvuf ve tıp gibi çeşitli disip...

18. yüzyılın en kudretli şairlerinin başında gelen Şeyh Gâlib, Es’ad-Gâlib mahlasını kullanarak yazdığı şiirlerle çok genç yaşlarında dîvânını tertip etmiş ve edebiyatımızda önemli bir yere s...

Divan şiirinde insan ve insanla ilgili görünüşler oldukça fazla yer almaktadır. Bu görünüşler şiirlerde tipler ve kişilikler olarak varlığını göstermiştir. Bir Divanıhümayun üyesi olan ve şey...

Klasik Türk edebiyatında divanlarda, mesnevilerde tevhit türünde manzumeler yer alırken dinî ve tasavvufî muhtevalı manzum ve mensur eserlerden bir kısmına vahdetnâme ismi verilmiştir. Vahdet...

Her dilde atasözleri ve deyimler mevcuttur. İki veya daha çok kelimeden meydana gelen bir çeşit dil ifadesi olan deyimler, duygu ve düşüncelerimizi, dikkati çekecek biçimde anlatan isim, sıfa...

Klasik Türk edebiyatında olağanüstü varlıkların ve demonik yaratıkların önemli bir yeri bulunmaktadır. Bu varlıklardan biri olan cadı etrafında, sevgilinin güzelliğini ve âşık üzerindeki etki...

Kızılelma, yirminci yüzyılın başında tüm dünyada olduğu gibi Türk devletleri arasında da yaygınlık kazanan milliyetçilik fikri çerçevesinde, millî kültür unsurlarının yeniden canlandırılması ...

Orhan Kemal, Cumhuriyet Dönemi Türk roman ve hikâyesinde toplumcu-gerçekçi hassasiyetiyle öne çıkan bir yazardır. Orhan Kemal, yazdığı çok sayıda roman ve hikâye ile Türk edebiyatında tanınır...

(11)

Türk Romanında Yemen İsyanları

Hünkar KARACA YALÇIN

Yemen, Osmanlı Devleti döneminde bölgede güçlü kabileler tarafından merkezî yönetim adına yönetilen bir vilayettir. Merkezî yönetimden uzak olması sebebiyle Yemen’de birçok sorun baş göstermi...

19. yüzyılın ortalarından itibaren Türk edebiyatçıları, değişen dünyaya uyum sağlamak amacıyla yeni bir edebiyat arayışına girerek divan şiiri ve nesriyle bağlarını koparma sürecini başlatmış...

Büyülü gerçekçilik 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren dünya edebiyatında popüler bir hareket olarak öne çıkmaya başlamıştır. Kavram, edebiyat bağlamında, rasyonel dünya ile geleneksel ol...

Bu çalışma, Jüsipbek Aymavıtov’un hayatı, idam edilmesi, eserleri ve Akbilek romanı ile bu romanın Kazak edebiyatındaki yeri ve önemi üzerinedir. Büyük Kazak yazar Jüsipbek Aymavıtov’un Kazak...

Çalışmanın amacı çocuk edebiyatında resim-metin ilişkisinin incelenmesidir. Bu bağlamda Sedat Girgin’in resimlediği kitaplardan örnek resim ve metinler sunularak bu resim ve metinlerin ‘’Resi...

Uygur Türkleri, zengin ve köklü bir kültüre sahip Türk kökenli bir boydur. Uygurlar merkezî bir coğrafyada yaşamışlardır. Tarih sahnesinde Şamanizm, Totemizm gibi inanç sistemlerini ve Manihe...

Şeyhülislam Yahya klasik şiirimizin en önemli temsilcilerinden biridir. O, klasik tarzda yazdığı şiirlerinde sade ve fasih bir dil kullanmış, söz sanatlarına çok fazla rağbet etmeden sözünü d...

İslami edebiyat mahsulleri arasında, üzerine en fazla ikincil metin (şerh, tercüme vb.) yazılan eserlerden biri de Kâ‘b b. Züheyr’in Kasîde-i Bürde’sidir. İlk kelimelerinden ötürü Kasîde-i Bâ...

Çağdaş Türk edebiyatının önemli simalarından Sezai Karakoç, hayatın tüm alanlarında yeniden yükselişi hedefleyen ve “diriliş” kavramında ifadesini bulan düşüncesiyle öne çıkmış bir şahsiyetti...

Bu çalışmada öncelikle, Kenan Hulusi Koray’ın fantastik unsurlar taşıyan ve fantastik türde kaleme almış olduğu hikâyeleri Tzvetan Todorov’un fantastik kuramı ışığında tespit edilmiştir. Todo...

(1)

Âşık Şiirinde Kuş Motifleri

Barış DEMİRKAYA

Çalışmanın konusu asırlık bir birikimin temsilcisi olan âşıkların şiirlerinde geçen kuş motiflerini belirlemek ve bu kuşların hangi özellikleri ile birlikte ele alındığını yorumlamak olmuştur...

Dede Korkut Kitabı (Hikâyeleri), İslamiyet öncesi dönemdeki Oğuzların yaşamlarından kesitler sunan epik bir destandır. Dede Korkut Hikâyeleri, eğitim sistemimizde ve Türk eğitim tarihi alanın...