Biyografi, asra ışık saçanlara yapılan bir şâhitliktir. Bu çalışma çerçevesinde Prof. Dr. Mine Mengi’nin hayatının ve eserlerinin müşahedesi söz konusu olmuştur. Mine Mengi 1943 yı...
ALİ ŞİR NEVÂYÎ’NİN ESERLERİNDE “LATİFE” KAVRAMI
Bu çalışmada, Ali Şir Nevâyî’nin eserlerinin bir kısmında latife kavramı ve bu kavram alanı içinde değerlendirilebilecek sözler, tanıkları ile incelenmiştir. İlgili sözvarlığının d...
Klasik Türk edebiyatında XV. yüzyıldan itibaren farklı üsluplar görülür. XVII. yüzyılda ise bu farklı üsluplar artık belirginleşmiştir. Hâfız-zâde Seyyid Mehmed Sa’dî Çelebi XVII. ...
Klâsik Türk Edebiyatı tarihi içinde, biyografi yazma kültürü ve tezkireler aracılığıyla kökleşen biyografi geleneği önemli bir yere sahiptir. Şairlerin adları ve eserlerini gelecek...
1935’te Berlin’de doğan ve 19 yaşında Müslüman olan H. Ahmed Schmiede (1935-2010), 1954’ten vefatına kadar İslâm dinine, Türk kültür ve edebiyatına dair yayınlar yapmış gayretli bi...
Evliya Çelebi’nin Seyahatname’si on yedinci yüzyıl Osmanlı nesrinin değişik türlerinden izler taşır. Bunlardan tarih, coğrafya ve biyografi eserde öncelikli yer alır. Bugün adına o...
Şairler, yazarlar eserlerinde çoğu zaman harf/lafız-söz/anlam ilişkisini işaret etmişlerdir. Bazı eserlerde bu ilişki daha vurgulu biçimde ele alınmıştır. Meselâ, Doğu Türkçesi’nde...
Edebiyat tarihimizde “Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ” adıyla tanınmış olan Latîfî Tezkiresi, Edirneli Sehî Bey Tezkiresi’nden sonra Anadolu sahasında yazılmış ikinci tezk...
Garip kelimesi Türkçeye Arapçadan geçtikten sonra yüzyıllardır Türk edebiyatı metinlerinde yaygın bir şekilde kullanılıp yerlileşmiştir. Klasik Türk şiirinde gazeller, diğer nazım ...
NEDİM ŞAHSINDA ŞÛHÂNE TARZ ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER
Kaynakların, klasik Türk şiirinde etkili olduğunu zikrettikleri edebî üslup veya tarzlardan biri de Muallim Naci’nin Esami adlı eserinde “eş’âr-ı şûhâne” olarak bahsettiği “şûhâne”...
İSİMLENDİRME HENGÂMESİNDE BİR İSİM SAVUNMASI: DÎVÂN EDEBİYÂTI
Bu makâle, tartışmaların kenârında yapılan bir isim savunmasıdır. Yaygın kullanılan ismiyle “dîvân edebiyâtı” geleneği, başka birçok isimle isimlendirilmiş; bu arada, diğer isimler...
KARA ABDÂL SÜLEYMÂN ŞEMSÎ DEDE VE ŞİİRLERİ ÜZERİNE
Tasavvufî yapılar içerisinde sanat ve edebiyatı en ziyade özümsemiş geleneğin Mevlevîlik olduğuna şüphe yoktur. Muhtelif coğrafyalarda Mevlevîliği temsil eden mutasavvıfların kısm-...
17. Yüzyılın ikinci yarısında yaşamış ve asıl adı Yusuf olan Nabi, Divan edebiyatının sayılı ustaları arasında yer alır. İçerisinde düşüncenin ağırlık kazandığı hikmetli söz söylem...
KLÂSİK TÜRK EDEBİYATINDA MİZAH: HARNÂME-ŞİKÂYETNÂME ÖRNEĞİ
Bu makalede Türk edebiyatının iki büyük mizah şahaseri olan Şeyhî’nin Harnâme’si ile Fuzûlî’nin Şikâyetnâme’sini karşılaştırarak Klâsik Türk Edebiyatında mizahın hangi temel unsurl...
XVII. YÜZYIL ŞAİRLERİNDEN SABRÎ’NİN AŞK ANLAYIŞI
Klasik Türk şiirinin olgunluk dönemlerinden XVII. yüzyılda önemli şairler yetişmiştir. Sabrî bu yüzyılın sanatçılarındandır. Kaynaklar onun edebî kişiliğini genellikle Nef‘î ile bi...
DİVÂN ŞİİRİNDE VATAN
Müslüman Türk toplumunun temelini oluşturan, “özgürlük”, “namus”, “bayrak”, “devlet”, “toprak”, “millet” gibi esaslardan birisi de “vatan” konusudur. Bu tema, Edebiyatımızın her dö...
MEKTEP SAHİBİ BİR ŞAİR OLARAK NECÂTÎ BEY
Bütün edebî eserler, bir düşünce ve kültür birikimi sonucunda kaleme alınırlar. İçinde teşekkül ettikleri devirlere adını veren edebî grup, anlayış ve yaklaşımların arkasında mutla...
Mizahın ilk dönemlerdeki temel yaklaşımı, zaman içinde değişikliğe uğrar. Mizah ile ilgili görüş ve tartışmalar, zengin bir edebiyatın oluşmasını engellemez. Bir araç olarak mizah,...
ALÎ EMÎRÎ EFENDİ DÎVÂNINDA KİTAP VE ŞÂİRİN “KİTÂB” REDİFLİ ÜÇ GAZELİ
Alî Emîrî Efendi, yirminci asrın başlarında adı kitapla birlikte anılan Osmanlı münevverlerinden birisidir. O, kendisini ve bütün olarak kâinâtı “'kitapların dünyası” üzerinde...
Bir edebî eseri tam olarak anlayabilmek için sahibinin psikolojisini, muhitini, estetik ölçüsünü, güzellik anlayışını da kavrayıp öylece izhara gerek vardır. Yazar için önem arz ed...
İnsanların duygu, düşünce ve hayal dünyalarına hitap eden edebî metinler bazen insanın ve toplumun ahlakî yönleriyle de ilgilenmiş bu doğrultuda yazılar kaleme alınmıştır...
Tarihi süreç içerisinde “edebiyat” anlamında da kullanılan “belâgat” kavramı, sözün etkileyici bir biçimde yerinde söylenmesini konu edinen bilim dalıdır. İlk insanla var olan ilk ...
DEDE KORKUT HİKÂYELERİNDE İSLAMÎ UNSURLAR
Dede Korkut hikayelerinde İslamî özellikler görülmektedir. Hikayeler, İslamî düşünüş ve yaşayış biçimine göre şekillenmiştir. On iki hikayenin tamamında İslami unsur yer almaktadır...
Özellikle son yıllarda şiir mecmûaları üzerine incelemeler arttıkça, dîvân şiirinin biçim ve hünere dayalı henüz keşfedilmemiş birçok yönünün bulunduğu ortaya çıkmaktadır. Dîvân şi...
ANTEPLİ AYNÎ’NİN FARSÇA DİVANI
Osmanlı Edebiyatında Farsça şiir söyleyen şairlerin bir kısmı saray çevresinde yetişmiş hatta Osmanlı padişahları arasında Farsça divan sahibi şairler de çıkmıştır. Farsça şiir söyle...